Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Artur Citrin

Imię rozmówcy:
Artur
Nazwisko rozmówcy:
Citrin
Alias rozmówcy:
Artur Cytryniarz
Badacz:
Klara Jackl
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
75
Data nagrania:
14 sierpnia 2014
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
01:13:00
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Świadkowie getta warszawskiego

Tematy

Antysemityzm, Fałszywe dokumenty, Getta, Getto warszawskie, II wojna światowa, Kryjówki, Ocaleni z Zagłady, Szkolnictwo, Zagłada, Święta żydowskie, Życie kulturalne, Życie przed wojną.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Artur Citrin urodził się w 1930 r. w Warszawie jako Artur Cytryniarz. Jego rodzice, Mosze i Chana, zajmowali się handlem. Wraz z nimi oraz babką, bratem Bronkiem i siostrą Felicją, Artur Citrin mieszkał przed wojną w Warszawie przy ul. Ogrodowej. Uczęszczał do polskiej szkoły i przyjaźnił się głównie z Polakami. Rodzina, poza babką, nie była religijna i nie utrzymywała bliskich kontaktów z innymi Żydami. Po wybuchu II wojny światowej dom rodzinny Artura CItrina znalazł się w granicach getta warszawskiego. Pogarszająca się sytuacja materialna i głód sprawiły, że rodzina podjęła decyzję o rozdzieleniu. Artur Citrin wraz z matką i siostrą uciekł z getta do pobliskiego Adamowa przekupując patrole policyjne. Ojciec, babka i brat, posiadający semicki wygląd, pozostali w getcie. W Adamowie Artur Citrin dowiedział się, że jego ojciec i brat przebywają w obozie w Rembertowie. Stamtąd zostali oni prawdopodobnie wysłani do obozu zagłady w Treblilnce, podobnie jak babka, deportowana w czasie jednej z akcji w getcie warszawskim. Po nieudanej próbie powrotu do Warszawy i rozpoczęciu wywózek z Adamowa Artur Citrin wraz z matką i siostrą, ukrywał się przez jakiś czas w okolicznych miejscowościach. Stałe schronienie znalazł u rodziny Latoszyńskich, którzy po rozdzieleniu z matką przyjęli go do pracy jako pastucha. W gospodarstwie Latoszyńskich Artur Citrin doczekał końca wojny, mimo iż gospodarze domyślili się jego żydowskiego pochodzenia. Po zakończeniu wojny Artur Citrin połączył się z matką, która przeżyła okupację w Łodzi. W 1949 r. przez Czechosłowację i Niemcy rodzina wyemigrowała do USA. W Stanach Zjednoczonych Artur CItrin wznowił naukę, przez 2 lata służył w armii w czasie wojny w Korei. Po powrocie do USA ukończył studia techniczne. W 2003 r. odwiedził Polskę i odnalazł żyjących członków rodziny Latoszyńskich.

Opis sytuacji rozmowy

Nagranie zostało zrealizowane w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Streszczenie

  1. Dzieciństwo, rodzice, działalność handlowa rodziców, zmiana nazwiska, 0:00:23
  2. Religijność rodziny, edukacja w języku polskim, święta w domu rodzinnym, 0:02:26
  3. Polscy koledzy, zapracowanie rodziców, antysemickie wypowiedzi kolegów, reakcje ojca na informacje prasowe, 0:03:55
  4. Warunki życia rodziny – zabawki w dzieciństwie, kupowanie szynki przez matkę, 0:08:27
  5. Wybuch wojny, zapasy żywności, bombardowanie Warszawy, wkroczenie Niemców i pierwsze represje antyżydowskie, utworzenie getta i budowa muru, 0:10:19
  6. Życie w getcie, próba szmuglowania żywności i pobicie brata, głód w getcie, 0:19:45
  7. Ucieczka z getta z matką i siostrą, przybycie do Adamowa i praca w roli pastucha, deportacje z getta i widzenie matki z ojcem w obozie w Rembertowie, śmierć babki, choroba brata, śmierć brata i ojca, 0:23:12
  8. Likwidacja getta w Adamowie, nabycie fałszywych dokumentów, ukrywanie się w lesie, 0:30:05
  9. Powrót do Warszawy, rozpoznanie matki przez znajomego, ponowna ucieczka z Warszawy, ukrywanie się u gospodyni na wsi, opuszczenie wiejskiego domu, 0:33:31
  10. Praca i ukrywanie się u rodziny Latoszyńskich, wkroczenie Rosjan i połączenie z matką, członkowie rodziny Latoszyńskich, 0:41:37
  11. Nauka w domu dziecka, wyjazd do Niemiec, wyjazd do USA i służba w wojsku w czasie wojny w Korei, studia uniwersyteckie, 0:52:23
  12. Połączenie z matką, małżeństwo i wyjazd matki na Śląsk, pobyt w domu dziecka w Warszawie, 0:53:37
  13. Próba powrotu do Polski, odnalezienie rodziny Latoszyńskich, nadanie tytułu „Sprawiedliwych” Latoszyńskim, 0:56:43
  14. Wspomnienia o Polsce, samopoczucie podczas pobytu w Polsce, 01:04:24
  15. Czytanie książek w czasie ukrywania się u Latoszyńskich, 01:10:04
In order to properly print this page, please use dedicated print button.