Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Ari Ramon

Imię rozmówcy:
Ari
Nazwisko rozmówcy:
Ramon
Badacz:
Joanna Król
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
561
Data nagrania:
1 października 2018
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
04:44:25
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Ocalali podczas Zagłady

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Ari Ramon urodził się we Lwowie jako Ludwig Singer 29 maja 1939.

Jego ojciec, Immanuel Singer, urodził się w miejscowości Podhajce, miał brata; jego rodzina dzierżawiła folwarki w Galicji. Miał wykształcenie średnie. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej; po zwolnieniu z wojska był kierownikiem firmy technicznej „Wentyl” we Lwowie — to tam poznał matkę Ariego Ramona, która była tam urzędniczką. Zmarł w 1973 roku w Izraelu.

Matka Numa(Nomi?) Singer pochodziła z religijnej żydowskiej rodziny. Jej ojciec był studniarzem; miała dwie siostry (Różę Reisler, zm. przed wojną i Matyldę Reisler) i dwóch braci (Jakuba i Salomona).

Ojciec Ariego Ramona przed II wojną światową był członkiem rezerwy Wojska Polskiego, w razie wybuchu wojny miał bronić granicy z Prusami Wschodnimi. W 1939 roku dostał się do obozu jenieckiego, skąd udało mu się uciec do Chełma. Pracował tam w niemieckich koszarach. Ari Ramon w tym czasie przebywał razem z matką w getcie lwowskim, skąd zostali wydobyci przez kolegów ojca z koszar i przywiezieni do Chełma.

Rodzina początkowo mieszkała u przyjaciela ojca, elektryka Jastrzębia w Chełmie, następnie w Choszczówce. Podawali się za katolickich Polaków: Ari Ramon nazywał się Kazimierz Borzęcki, jego ojciec Stanisław a matka Stefania. Ojciec pracował w Armii Krajowej w Warszawie.

W czasie powstania warszawskiego uciekli z Choszczówki i przedostali się przez linię frontu; zostali ewakuowani do Lublina a stamtąd wyjechali do Chełma. Po wojnie przez pewien czas ojciec pracował w browarze; pół roku spędził w więzieniu. Zamieszkali w Sopocie, a następnie w Gdyni gdzie ojciec był kierownikiem gdyńskiego biura Joint.

24 sierpnia 1950 roku wyjechali z Polski, statkiem wynajętym przez Sochnut bezpośrednio z Gdyni do Hajfy. Po przybyciu na miejsce przez miesiąc przebywali w kwarantannie, następnie trzy miesiące w otwartym obozie. Ari Ramon chodził do szkoły w Jafie, potem w Holonie. Studiował inżynierię maszynową na Politechnice w Hajfie (ukończył studia w 1962 roku), a po studiach służył przez 10 lat w wojsku jako zawodowy oficer (prowadził biuro konstruktorskie); otrzymał nagrodę Ministerstwa Obrony. Po odejściu z wojska pracował dla przemysłu spożywczego, potem jako freelancer; spędził kilka lat w RPA; był współwłaścicielem firmy inżynieryjnej.

Po raz pierwszy przyjechał do Polski po 65 latach.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Streszczenie

  1. Informacje o rodzinie rozmówcy; 00:00:31
  2. Getto lwowskie; 00:03:17
  3. Wojenne losy ojca; wydostanie rozmówcy i jego matki z getta; 00:05:34
  4. Kontrola Gestapo w domu Jastrzębiów; 00:07:54
  5. Pamiętniki ojca; 00:10:00
  6. Uzyskanie fałszywych dokumentów; 00:11:19
  7. Przeniesienie do Choszczówki; przyłączenie się ojca rozmówcy do AK; 00:12:42
  8. Źródło utrzymania rodziny; brak podejrzeń w stosunku do rodziny rozmówcy; 00:15:45
  9. Sposoby kamuflażu rodziny rozmówcy; 00:18:28
  10. Postać majora Lubczyńskiego; ratowanie Żydów; fałszowanie dokumentów; 00:20:12
  11. Dokumenty ojca rozmówcy; 00:23:19
  12. Schowek pod podłogą; 00:24:33
  13. Informacje o rodzinie rozmówcy ze strony ojca; folwarki; 00:26:16
  14. Żydzi galicyjscy; 00:28:37
  15. Informacje o rodzinie rozmówcy; 00:29:38
  16. Informacje o ojcu rozmówcy; tożsamość narodowa ojca; 00:35:37
  17. Informacje o matce rozmówcy; przejmowanie nazwisk przez Żydów galicyjskich; 00:39:05
  18. Informacje o rodzinie matki rozmówcy; 00:43:11
  19. Sytuacja Żydów w Galicji; ukraiński antysemityzm; 00:45:22
  20. Praca ojca w folwarku; 00:47:52
  21. Znajomość języków obcych rodziców; wykształcenie i praca ojca; poznanie się rodziców; 00:49:16
  22. Wspomnienia rozmówcy z czasu wojny; 00:51:00
  23. Życie codzienne w Choszczówce; 00:58:55
  24. Brak świadomości żydowskiego pochodzenia w dzieciństwie; 01:01:25
  25. Odkrycie żydowskiego pochodzenia: kolonie dla żydowskich dzieci; 01:02:12
  26. Powrót do szkoły po koloniach; reakcje rówieśników na wiadomość o żydowskim pochodzeniu rozmówcy; 01:11:19
  27. Reakcja księdza od religii na wiadomość o żydowskim pochodzeniu rozmówcy; 01:13:25
  28. Brak edukacji żydowskiej; brak żydowskich i katolickich tradycji w domu rozmówcy; 01:16:40
  29. Sytuacja w powojennej Polsce; 01:20:20
  30. Praca ojca w browarze i pobyt w więzieniu; 01:22:43
  31. Działalność AK; 01:25:12
  32. Akcja z odzyskaniem pieniędzy AK; 01:27:15
  33. Powstanie warszawskie i linia frontu w pobliżu Choszczówki; 01:31:23
  34. Budowa niemieckich fortyfikacji w Choszczówce; piwnica szkoły w Choszczówce; 01:34:11
  35. Pobyt w piwnicy szkoły w Choszczówce; 01:35:10
  36. Ucieczka ze szkoły; plany przejścia przez linię frontu; 01:41:36
  37. Ucieczka na stronę rosyjską; przesłuchanie ojca; 01:46:04
  38. Droga do Lublina; 01:49:36
  39. Pobyt w Lublinie; spotkanie z wujem; losy wuja rozmówcy; 01:53:28
  40. Losy kuzyna ojca rozmówcy; 02:01:19
  41. Przyjazd do Chełma; powojenne losy ojca rozmówcy; 02:02:08
  42. Praca ojca w Joint; mieszkanie w Gdyni; 02:03:05
  43. Wyjazd z Polski; 02:04:10
  44. Praca ojca w Joint; 02:05:14
  45. Powojenne życie matki; 02:07:37
  46. Opowieści ojca o wojnie; poczucie zagrożenia po wojnie; 02:08:10
  47. Kontakty z dalszą rodziną po wojnie; 02:10:13
  48. Samobójstwo i wojenne losy siostry matki rozmówcy i jej rodziny; 02:14:54
  49. Rodzeństwo matki rozmówcy; 02:25:33
  50. Przygotowania do wyjazdu do Izraela; 02:27:41
  51. Problemy ojca po wojnie polsko-bolszewickiej; 02:30:27
  52. Demobilizacja ojca w AK; 02:33:53
  53. Nazwisko rodziny w czasie wojny; 02:34:36
  54. Przygotowania do wyjazdu; rejs do Izraela; 02:37:24
  55. Kontrola celna; 02:40:46
  56. Rejs do Izraela; 02:42:32
  57. Umiejętności kamuflażu ojca rozmówcy; 02:45:08
  58. Przybycie do Izraela; pobyt w kwarantannie; pobyt w otwartym obozie; 02:51:43
  59. Mieszkanie w Jafie; nauka w szkole; 02:58:11
  60. Choroba ojca; 02:59:19
  61. Szkoła rozmówcy w Jafie; 03:01:53
  62. Przeprowadzka do Holonu; rozpoczęcie nauki w gimnazjum; 03:03:29
  63. Studia na Politechnice; służba w wojsku; 03:04:23
  64. Nauka języka hebrajskiego; 03:07:51
  65. Nauka w szkole żydowskiej; tożsamość religijna rozmówcy w Polsce; 03:09:14
  66. Patriotyzm; służba wojskowa w Izraelu; integracja społeczna; 03:12:55
  67. Wzrost liczby ludności w Izraelu; Żydzi z Iraku; 03:15:34
  68. Wojna sześciodniowa; 02:21:23
  69. Myśli o Polsce w pierwszym okresie życia w Izraelu; 03:32:52
  70. Wpływ wojny sześciodniowej na wypadki marcowe w Polsce; sytuacja polityczna w powojennej Polsce; 03:33:48
  71. Powojenne pogromy Żydów; powojenny antysemityzm; 03:36:57
  72. Przyjazdy Polaków do Izraela; polski dowódca rozmówcy; 03:40:07
  73. Nauka języka hebrajskiego rodziców rozmówcy; język polski rozmówcy; 03:42:35
  74. Pamiętnik i świadectwo ojca rozmówcy w Yad Vashem; zainteresowanie rozmówcy historią Żydów; 03:45:59
  75. Rodzina żony rozmówcy; 03:47:31
  76. Praca rodziców rozmówcy w Izraelu; 03:48:57
  77. Praca rozmówcy po służbie wojskowej; 03:50:38
  78. Kontakty z rodziną w Polsce; 03:51:44
  79. Opowieści ojca rozmówcy o czasach wojny; 03:54:37
  80. Zainteresowanie historią rodziny; 03:56:44
  81. Spotkanie z kuzynem Tadeuszem; poszukiwania rodziny; spotkanie z kuzynką z Australii i losy jej ojca; 04:00:00
  82. Poszukiwania kuzyna Tadeusza Belerskiego; spotkanie z Tadeuszem; 04:06:10
  83. Przyjazdy do Polski; 04:10:31
  84. Zmiana nazwiska w Izraelu; 04:11:02
  85. Stosunek rozmówcy do Polski i Izraela; 04:14:12
  86. Tożsamość narodowo-religijna rozmówcy; wspomnienia związane z Polską i Polakami; 04:16:16
  87. Kuchnia jako łącznik kulturowy; 04:20:18
  88. Uhonorowanie majora Lubczyńskiego tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata; 00:22:05
  89. Otrzymanie krzyża AK i książek przez ojca rozmówcy; 04:25:01
  90. Tożsamość narodowa ojca rozmówcy; powojenna sytuacja polskich Żydów; 04:29:07
  91. Wizyty w Polsce; rodzina rozmówcy w Polsce; 04:33:03
  92. Współcześni Żydzi w Polsce; problemy tożsamościowe; 04:36:01
  93. Stosunek rozmówcy do poszukiwania historii rodziny przez Tadeusza; 04::40:25

Projekt dofinansowała Fundacja Konrada Adenauera

In order to properly print this page, please use dedicated print button.