Jerzy Gajewski

Imię rozmówcy:
Jerzy
Nazwisko rozmówcy:
Gajewski
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Józef Markiewicz
Sygnatura:
305
Data nagrania:
17 marca 2017
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
02:13:03
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Darczyńcy obiektów do kolekcji Muzeum POLIN

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Jerzy Gajewski urodził w 1934 roku w Warszawie. Jego ojciec pracował jako prawnik, rodzina była całkowicie zasymilowana i przed wojną mieszkała przy ulicy Mokotowskiej. Okupację przeżyła w ukryciu, wielokrotnie zmieniając miejsca pobytu. Po wojnie ojciec Jerzego Gajewskiego pracował w Ministerstwie Finansów, aż do przejścia na przymusową emeryturę pod wpływem wydarzeń marcowych w 1968 roku. Jerzy Gajewski skończył liceum im. Tadeusza Rejtana, a następnie studiował medycynę. Dostał się na dwuletnie stypendium naukowe do Stanów Zjednoczonych. Doświadczenie to skłoniło go do podjęcia decyzji, aby wyemigrować tam na stałe, co nastąpiło w 1966 roku.

Do Muzeum Historii Żydów Polskich Polin Jerzy Gajewski przekazał dokumenty po swoim wuju, bracie matki, Józefie Rowińskim (przed wojną Jakubie Rubinsteinie). Najbardziej wstrząsającym i cennym spośród przekazanych materiałów jest świadectwo egzekucji więźniów Majdanku w 1943 roku. Jerzy Gajewski nie miał z wujkiem bliskiego kontaktu, ale rzadkie spotkania wspomina jako bardzo serdeczne. Nigdy nie rozmawiali o wojennych przeżyciach. Wujek zmarł w połowie lat dziewięćdziesiątych.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Streszczenie

  1. Jak dar ofiarowany przez Jerzego Gajewskiego Muzeum Historii Żydów Polskich Polin znalazł się w jego rękach, świadectwo wujka opisujące egzekucję w ramach akcji „Dożynki” w obozie na Majdanku jako najcenniejszy z przekazanych dokumentów, motywacje Jerzego Gajewskiego do przekazania dokumentów do muzeum, 00:00:50
  2. Niewiele informacji o wujku, zmiana imienia i nazwiska z Jakub Rubinstein na Józef Rowiński, rzadkie spotkania z wujkiem po wojnie, 00:05:00
  3. Kontakt z córką wujka, Romą, 00:08:50
  4. Okoliczności dotarcia do pamiątek po wujku dzięki spotkaniu wdowy po wujku na cmentarzu w Łodzi, 00:10:30
  5. Brak rozmowy z wujkiem na temat jego wojennych przeżyć, 00:14:40
  6. Historia rodziny matki: emigracja dziadków w 1935 roku do Francji, losy trojga jej rodzeństwa, małżeństwo siostry matki z francuskim dyplomatą, niewiele informacji na temat dziadków, brak wiadomości na temat okoliczności poznania się rodziców, 00:15:30
  7. Skrótowa historia najbliższej rodziny ojca, 00:22:10
  8. Przeżycie wojny i getta dzięki pomocy przyjaciół ojca, pozycja i wykształcenie ojca, 00:24:55
  9. Rozstanie rodziców na samym początku wojny, pozostanie synów pod opieką ojca, 00:27:00
  10. Atmosfera burżuazyjnego domu rodzinnego przed wojną, bardzo dobra sytuacja materialna, 00:28:30
  11. Brak odczuwania związku z Dziećmi Holocaustu, niewielkie znaczenie żydowskiego pochodzenia dla tożsamości, 00:30:00
  12. Historia ojca: ukrywanie się pod koniec wojny w Lublinie, powojenne życie pod okupacyjnym nazwiskiem Gajewski, praca w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego i Ministerstwie Finansów, przymusowa emerytura w 1968 roku, ojciec nie był w partii, wychowanie synów w duchu neutralności światopoglądowej – ani antykomunistycznie, ani patriotycznie, 00:30:35
  13. Losy po 1945 roku: nauka w liceum im. Rejtana, bliskie więzi z kolegami z klasy, studia medyczne, motywacje do wyboru studiów, wyjazd na dwuletnie stypendium do Stanów Zjednoczonych, małżeństwo, drugi wyjazd do Stanów Zjednoczonych w 1966 roku, decyzja o pozostaniu na stałe w Stanach Zjednoczonych, 00:35:10
  14. Kontakt z ojcem, niezadowolenie ojca z powodu emigracji syna, zmiana zdania po wizycie w Stanach, układanie sobie życia w Ameryce, 00:41:45
  15. Wydarzenia marcowe 1968 roku – zmuszenie ojca do przejścia na emeryturę ojca, 00:46:10
  16. Brak poczucia żydowskiej tożsamości u ojca, brak myśli o emigracji z Polski, 00:49:39
  17. Losy okupacyjne, 00:53:00
  18. Brak wspomnień strachu, sceptycyzm wobec przekonania, że każde Dziecko Holocaustu powinno spisać swoje wspomnienia, 00:58:30
  19. Nieudana próba ucieczki ze Lwowa do Rumunii i jedyna pamiętana chwila strachu, 00:59:50
  20. Zarzut o skradzione dzieciństwo, dalsze losy okupacyjne - getto, ukrywanie się w bursie RGO, 01:04:30
  21. Wdzięczność wobec tych, którzy pomogli rodzinie w przeżyciu, 01:09:50
  22. Niechęć wobec podziałów narodowościowych, zaliczanie Żydów do grupy o polskiej narodowości, brak poczucia związku z narodem żydowskim, zobowiązanie wobec „tych, którzy zachowali się przyzwoicie”, 01:10:50
  23. Dalsze losy wojenne, ukrywanie się pod Warszawą, 01:13:00
  24. Przyczyny braku poczucia tożsamości żydowskiej: niechęć do nacjonalizmu, brak religijności i religijnego wychowania, , 01:16:00
  25. Wspomnienie rabina Bena Golda i uznanie dla jego postawy filozoficznej w kontekście judaizmu, 01:18:00
  26. Zarzuty o niewystarczającą żydowskość i brak zainteresowania kwestiami ważnymi dla żydowskiej tożsamości, podobna postawa brata i podobne wychowanie dzieci, 01:22:30
  27. Krytyka nacjonalizmu, nacjonalizm w kontekście Stanów Zjednoczonych, 01:27:00
  28. Brak niechęć wobec wobec Polski i języka polskiego w przeciwieństwie do znajomej Żydówki pochodzącej z Polski, 01:32:00
  29. Kontakt ze środowiskiem migrantów marcowych, 01:36:00
  30. Bardzo pozytywne wrażenia z wystawy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, oglądanie wystawy w oderwaniu od swojego pochodzenia, 01:39:30
  31. Porady dla Muzeum Historii Żydów Polskich Polin na przyszłość, 01:43:00
  32. Krytyczna uwaga o braku postaci Artura Rubinsteina na wystawie „Szafa grająca…”, zainteresowanie muzyką klasyczną, 01:47:00
  33. Losy wojenne wujka, udział w ruchu podziemnym, 01:50:00
  34. Przeglądanie i komentowanie dokumentów, zdjęć i pamiątek (krzyż oświęcimski, legitymacja inwalidy wojennego), 01:52:00
  35. Wrażenia żony Joanny z wystawy i wizyty w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, 02:02:00
  36. Kontakt dzieci z Polską, 02:03:30
  37. Motywacje do udzielenia wywiadu, brak potrzeby nagrania wspomnień, 02:07:30
In order to properly print this page, please use dedicated print button.