Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Ilja Zmiejew

Imię rozmówcy:
Ilja
Nazwisko rozmówcy:
Zmiejew
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Józef Markiewicz
Sygnatura:
221
Data nagrania:
11 sierpnia 2015
Miejsce nagrania:
Piastów
Czas trwania nagrania:
01:16:00; mp4
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Żydzi w Polsce

Tematy

II wojna światowa, Stosunki polsko-żydowskie, Życie codzienne, Żydzi w ZSRR.

Biogram rozmówcy

Ilja Zmiejew urodził się w 1955 roku w Kazaniu (obecnie stolica Tatarstanu). Pochodzi z mieszanego małżeństwa żydowsko-rosyjskiego. Rodzice: Rachela Malinger, lekarz chirurg (ur. 1 grudnia 1927 roku w Wilnie, zm. 13 czerwca 2013 roku); ojciec, Sergiej Zmiejew, psychiatra.

Ojciec Racheli Malinger przed drugą wojną był komiwojażerem, pracował dla niemieckiej firmy meblowej. Ze względu na zajęcie ojca, rodzina często się przeprowadzała: mieszkali w Warszawie i Łodzi, gdzie zastał ich wybuch wojny. W ramach kampanii wrześniowej ojciec Racheli Malinger został powołany do wojska. Trafia do Białegostoku, gdzie następuje ponowne połączenie rodziny. Zostają ewakuowani do Kazania, gdzie realizowana jest budowa fabryki chemicznej. Rachela Malinger zanurza się w kulturę rosyjską, studiuje literaturę i zostaje aktywną komsomołką. Rozpoczyna studia na akademii medycznej w Kazaniu. Siostra Racheli Malinger – Dora – wychodzi za mąż za kazańskiego Żyda, brat Izrael zostaje wcielony do Armii Berlinga.

Ilja Zmiejew podejmuje w Kazaniu studia medyczne, z których zostaje relegowany na podstawie oskarżeń o organizację nielegalnego marszu studenckiego. W latach 1970 - 1991 zamieszkuje w mieście Perm, gdzie żeni się z Rosjanką oraz podejmuje pracę w redakcji stacji radiowej. W 1991 roku przyjeżdża wraz z całą rodziną do Polski i osiada na stałe w Warszawie. Pracuje w Redakcji Rosyjskiej Polskiego Radia, gdzie przepracowuje dwadzieścia lat. W Polsce Ilja Zmijew pracuje jako redaktor, dziennikarz, lektor języka rosyjskiego. Z powodzeniem rozwija także karierę aktorską oraz reżyserską.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w ogrodzie domu rozmówcy, w Piastowie pod Warszawą. Przed wywiadem rozmówca założył koszulkę klubu sportowego „Makkabi”.

Streszczenie

  1. Podstawowe informacje o rozmówcy: rodzicach, wykształceniu, miejscu pracy, 0:0:01
  2. Przyjęcie prze jedną z córek rozmówcy nazwiska babci: Malinger oraz zmiana imienia z Barbara (ros. Warwara) na Estera, 0:01:20
  3. Informacje o matce rozmówcy – Racheli Malinger. Wojenne losy rodziny: kampania wrześniowa, ewakuacja na wchód, 0:02:50
  4. Lewicowe poglądy ojca Racheli Malinger; pochodzenie społeczne jej matki, bieda, 0:06:45
  5. Pierwszy mąż Racheli Malinger, 0:07:45
  6. Sympatyzowanie Arnolda Malingera – dziadka rozmówcy – z Rosją komunistyczną: potajemne słuchanie radia moskiewskiego, 0:08:20
  7. Sytuacja ludności żydowskiej w sowieckiej strefie okupacyjnej oraz ZSRR: ochotnicza praca na „budowach socjalizmu”, wyjazd rodziny do Kazania, 0:08:30
  8. Adaptacja Racheli Malinger do nowych warunków: nauka języka i literatury rosyjskiej, przynależność do Komsomołu, studia na akademii medycznej w Kazaniu, 0:09:50
  9. Wojenne Losy poszczególnych członków rodziny Racheli Malinger, 0:10:20
  10. Historia poznania rodziców rozmówcy Racheli Malinger oraz Siergieja Zmiejewa; okoliczności ślubu, 0:11:40
  11. Społeczne i kulturowe zaplecze ojca rozmówcy: pochodzenie chłopskie, staroobrzędowcy; różnice społeczne pomiędzy rodzicami rozmówcy, 0:13:00
  12. Losy krewnych Racheli Malinger: pobyt na Syberii, powojenna emigracja do Izraela, USA i Republiki Federalnej Niemiec/ śmierć w obozach zagłady – Treblinka, 0:15:20
  13. Rozsypanie prochów matki w Treblince oraz Złotowie, 0:16:37
  14. Tożsamość żydowska w Związku Radzieckim, „odcziestwo” jako deklaracja narodowościowa w dokumentach, 0:18:10
  15. Podjęcie przez rozmówcy studiów na wydziale medycznym w Kazaniu; „marsz hippisowski” i okoliczności relegowania z uczelni, antysemityzm w ZSRR, 0:20:00
  16. Wojna sześciodniowa z perspektywy ZSRR, 0:23:10
  17. Tożsamość polskiego Żyda w ZSRR: odrębność polska czy odrębność żydowska, 0:24:40
  18. Ewakuowani w mieście Perm: lekarze, Leningradzka Szkoła Choreograficzna im. Waganowej, 0:25:45
  19. Polacy- zesłańcy w mieście Perm; ukrywanie polskiej tożsamości, 0:27:06
  20. Zauroczenie rozmówcy Polską w wieku chłopięcym; nauka języka polskiego, zauroczenie kulturą polską (film, prasa, literatura), marzenia o przyjeździe do Polski, 0:29:40
  21. Wspomnienia z dzieciństwa Racheli Malinger – matki rozmówcy/ kultywowanie tradycji żydowskiej, 0:31:10
  22. Status społeczny i majątkowy rodziny Racheli Malinger: strach przed bezrobociem, 0:33:10
  23. Konfrontacja mitu z rzeczywistością: zajęcie ojca Racheli Malinger w ZSRR/ szok i dekonstrukcja marzeń o ustroju sprawiedliwości społecznej, atrakcyjność propagandy sowieckiej zagranicą, 0:34:10
  24. Lokalna społeczność miasta Perm oraz relacje rosyjsko-żydowskie: relacje pomiędzy młodzieżą rosyjską i żydowską, pozytywny obraz mężczyzny żydowskiego charakteryzującego się wyższą kulturą osobistą i wykształceniem, ceniącego wartości rodzinne (kontrast z mężczyzną sowieckim uzależnionym od tytoniu i alkoholu), małżeństwa mieszane, 0:36:10
  25. Przyczyny wyższej kultury osobistej jednostek pochodzenia żydowskiego – refleksja rozmówcy, 0:37:50
  26. Emigracja Żydów ze Związku Radzieckiego oraz Federacji Rosyjskiej, 0:39:40
  27. Sytuacja Żydów w PRL i ZSRR w okresie powojennym – porównanie, 0:41:50
  28. Tęsknota Racheli Malinger za Polską, niewykorzystana szansa repatriacji, 0:46:10
  29. Pielęgnowanie tożsamości żydowskiej i zaangażowanie córki rozmówcy w działalność warszawskich organizacji żydowskich, 0:47:00
  30. Powtarzalny koszmar senny rozmówcy – refleksja nad genetycznym przekazywaniem doświadczenia Holokaustu i konsekwencjami; uczestnictwo rozmówcy w działaniach Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu, porównanie traumy doświadczenia Zagłady do doświadczenia Polaków, którzy przeżyli łagry sowieckie, 0:48:05
  31. Pierwszy przyjazd do Polski, plany emigracyjne, praca w Polskim Radiu, przyjazd do Polski na stałe, zakup domu, 0:56:30
  32. Życie w Polsce, przyjazdy rosyjskich przyjaciół, 0:57:35
  33. „Rosjanin z żydowską wrażliwością mieszkający w Polsce” – refleksja rozmówcy na temat własnej tożsamości, różnice między „duszą rosyjską” a „duszą żydowską”, rosyjski szowinizm, 0:58:00
  34. Rozważania na temat mentalności rosyjskiej, 01:02:43
In order to properly print this page, please use dedicated print button.