Rubinstein Artur (28.01.1887 Łódź – 20.12.1982 Genewa) – światowej sławy pianista.

Artur Rubinstein był z urodzenia łodzianinem, przyszedł na świat w rodzinie żydowskiej. Jego ojciec, Izaak Rubinstein, był drobnym tkaczem, matka, Felicja z Heymanów, zajmowała się domem. Rodzina Rubinsteinów mieszkała przy ul. Piotrkowskiej 78. Pierwsze lekcje gry na fortepianie mały Artur pobierał u Adolfa Prechnera w Łodzi. W wieku 7 lat po raz pierwszy koncertował publicznie grając utwory Mozarta, Schuberta i Mendelssohna.

Rodzice, wysłali go do Warszawy, gdzie zaczął naukę u prof. Aleksandra Różyckiego. W 1897 r. wyjechał do Berlina, na studia muzyczne w Cesarsko-Królewskiej Akademii Muzycznej. Pobierał  tam lekcje gry na fortepianie u prof. Henryka Bartha. Teorii muzyki uczył się pod kierunkiem Maxa Brucha i Roberta Kahana. Jego opiekunem był również dyrektor akademii Józef Joachim. W czasie studiów wiele koncertował przed berlińską publicznością. Debiutował 1 grudnia 1900 r. w berlińskiej Beethoven-Saal. Koncert stał się artystycznym triumfem Rubinsteina. W kwietniu 1902 r. koncertował w Filharmonii Warszawskiej pod batutą Emila Młynarskiego. W przypadku Rubinsteina zachwyt i podziw wzbudzały nadzwyczajna pamięć muzyczna oraz nieograniczone możliwości wirtuozowskie. Grę Artura Rubinsteina charakteryzowały: potężne forte, ekspresja, pełnia i soczystość dźwięków. Oczarowywał słuchaczy swą grą, dostarczając im niezapomnianych wzruszeń. W 1903 został zaproszony na konsultacje przez Ignacego Paderewskiego do Szwajcarii. W 1904 r. przeniósł się do Paryża, skąd odbywał liczne tournées po Stanach Zjednoczonych (1906), Europie i Ameryce Południowej. Wielokrotnie koncertował też w Polsce – w Łodzi, Warszawie, Lwowie, Krakowie i Zakopanem.

Rubinsteina uważa się za największego propagatora twórczości Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego, za wielkiego popularyzatora polskiej muzyki, popularyzatora muzyki romantycznej. Jako jeden z niewielu polskich pianistów XX w. – na równi z Ignacym Janem Paderewskim – do dziś jest rozpoznawany na całym świecie. W czasie I wojny światowej Artur Rubinstein występował na rzecz Czerwonego Krzyża, na rzecz Polski. W czasie II wojny występował na koncertach dobroczynnych, w tym na rzecz polskich uchodźców, wspierał Polaków materialnie. Publicznie namawiał Amerykanów do przystąpienia do wojny, podkreślając przy tym ogromny wojskowy wysiłek Polski.

W 1932 r. poślubił córkę polskiego dyrygenta Emila Młynarskiego – Anielę. W 1933 r. w Buenos Aires w Argentynie urodziła się ich córka – Eva Rubinstein. W 1939 r. Rubinsteinowie opuścili Europę i zamieszkali w Stanach Zjednoczonych. W 1946 r. Rubinstein otrzymał obywatelstwo USA. Podczas uroczystości podpisania Deklaracji Narodów Zjednoczonych, wobec braku polskiej delegacji, ostentacyjnie zagrał Mazurka Dąbrowskiego, wyrażając w ten sposób swój patriotyzm.

Po wojnie odwiedzał Polskę. W 1960 r. był prezesem honorowym jury na VI Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina.Podczas otwarcia konkursu wykonał Koncert fortepianowy f-moll Fryderyka Chopina z udziałem Orkiestry Filharmonii Narodowej pod dyrekcją Witolda Rowickiego.  Ostatni raz przyjechał do kraju urodzenia w 1979 roku. Polskie Nagrania „Muza” wydały wówczas płytę z koncertu z 1960 roku.

Na cześć Rubinsteina powstało i nadal powstaje wiele instytucji, organizowane są konkursy. Jedną z najmłodszych instytucji jest Międzynarodowa Fundacja Muzyczna im. Artura Rubinsteina w Łodzi, której głównym zamierzeniem i przedmiotem działania jest Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Artura Rubinsteina w Łodzi (organizowany co 2 lata), którego pierwsza edycja odbyła się 10–18 października 2008 roku. Zamiarem fundacji jest, aby najwięksi pianiści świata występowali w Łodzi, w mieście Rubinsteina, w hołdzie Rubinsteinowi.

Artur Rubinstein został nagrodzony najwyższymi odznaczeniami i orderami świata. Był Wielkim Oficerem Francuskiej Legii Honorowej, Kawalerem Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski, Kawalerem amerykańskiego Medalu Wolności. Udekorowano go wstęgą Kennedy Center, Komandorią z gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej, wielkim hiszpańskim Orderem Alfonsa X, Komandorią z gwiazdą Orderu Imperium Brytyjskiego i wieloma innymi. Fundacja Kościuszkowska w Nowym Jorku nadała mu w 1957 r. Medal Uznania za zasługi dla kultury polskiej i amerykańskiej. Był członkiem Akademii Francuskiej. Posiadał doktoraty honoris causa największych uniwersytetów, w tym: University Yale, University of California, University of Columbia, a także Akademii Muzycznej w Warszawie.

Rubinstein zmarł 20 grudnia 1982 r. w Genewie. Urna z jego prochami spoczęła w Jerozolimie.

Drukuj