Synagoga powstawała w latach 1774–1777[1.1], a przez odwiedzających była uznawana za budowlę „wspaniałą”. Jest to obszerny murowany budynek zaprojektowany na planie prostokąta 20 x 30 metrów, utrzymany w stylu klasycystycznym. Komponując wystrój wnętrza zachowano tradycyjne dla polskich bóżnic rozwiązanie „dziewięciopolowe”, gdzie środkowa część stropu podtrzymywana jest przez cztery połączone arkadami kolumny, które wyznaczają tym samym miejsce na bimę.

Generalnego remontu zniszczonej po wojnie i przejętej przez Skarb Państwa synagogi dokonano z polecenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Radomiu. Po remoncie budynek przeznaczono na muzeum im. Oskara Kolberga[1.2].

Dziś synagoga przysuska powoli obraca się w ruinę. Niekompetentnie przeprowadzona próba remontu przyspieszyła jedynie niszczenie budynku. W latach sześćdziesiątych XX w. budynek przykryto blaszanym dachem, bez wcześniejszego zbadania wytrzymałości ścian. W efekcie budowla kruszy się pod własnym ciężarem. Jednak nadal można podziwiać resztki wystroju wnętrz: polichromie, ornamenty roślinne i zwierzęce, freski z inskrypcjami hebrajskimi, a przede wszystkim kuty w kamieniu, barokowy aron ha-kodesz, którego kolumny podtrzymywane są przez gryfy. 

W 2007 r.  właścicielem budynku została Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego,  a w 2011 r. złożyła wniosek do Ministerstwie Kultury i  Dziedzictwa Narodowego o wsparcie realizacji rewitalizacji synagogi. Dzięki akceptacji wniosku przez Ministerstwo, w czerwcu 2013 r. Fundacja rozpoczęła realizację zadania „Przysucha, synagoga (XVIII w.): kompleksowy remont dachu obejmujący wykonanie wieńca, wymianę części konstrukcji oraz pokrycia dachowego”, które uzyskało wsparcie z programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wirtualny spacer po synagodze w Przysusze przygotowany przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego

Print
Fußnoten
  • [1.1] Raport roczny 2011 Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego,  Warszawa 2011, s. 8.
  • [1.2] Archiwum Akt Nowych, Urząd ds. Wyznań, sygn. 132/273, k. 214, Wykaz nieruchomości po Żydowskich Gminach Wyznaniowych. Stan na dzień 31.12.1978 r.