Początek żydowskiego osadnictwa we wsi Pokój wiąże się z pierwszą wojną śląską (1742 r.), podczas której większość Śląska znalazła się pod panowaniem Królestwa Pruskiego (z wyjątkiem Śląska Cieszyńskiego i księstwa opawskiego.

 W okresie 1773–1780 utworzono tu cmentarz żydowski. Jednak w 1811 r. mieszkało tu tylko 11 Żydów[1.1].

W 1845 r. Pokój zamieszkiwało 96 Żydów (4,6% ogółu mieszkańców)[1.2]. W 1861 r. żyło tu 128 Żydów (5,4% ogółu mieszkańców)[1.3]. Istniała tutaj szkoła żydowska, do której w 1861 r. chodziło 41 uczniów, utrzymywana przez gminę żydowską. Dom modlitwy znajdował się początkowo w prywatnym mieszkaniu, a w 1864 r. wybudowano synagogę, przy której znajdował się dom rabina.

Społeczność żydowska mieszkająca w Pokoju była silnie zasymilowana z niemczyzną. Powolny spadek jej liczebności można być może tłumaczyć asymilacją, nie zapominając wszakże o emigracji. W 1871 r. mieszkało tu 139 Żydów, w 1880 r. – 123, w 1890 r. – 86, w 1900 r. – 55, w 1910 r. – 58, w 1925 r. – 44, a w 1930 r. – około 30[1.4].

W 1932 r. wieś zamieszkiwało 42 Żydów (2% ogółu mieszkańców). Gminie żydowskiej przewodniczył Erich Bielschowsky. Kongregacja utrzymywała synagogę, cmentarz i szkołę żydowską.

W okresie międzywojennym tutejszych Żydów, których na początku doby hitlerowskiej było już ledwie 30–40, dotknęły niemieckie represje antysemickie. 1 kwietnia 1933 r. we wsi przeprowadzono bojkot antyżydowski. Podczas "nocy kryształowej" naziści spalili synagogę, którą następnie rozebrano. Wszystkich Żydów wywieziono wówczas w nieznanym kierunku. Być może zostali deportowani na terytorium Polski. Ich losy są nieznane.

Nota bibliograficzna

  • Alicke K.-D., Carlsruhe (Oberschlesien), [w:] Aus der Geschichte jüdischer Gemeinden im deutschen Sprachraum [online] http://www.jüdische-gemeinden.de/index.php/gemeinden/c-d/2234-carlsruhe-oberschlesien [dostęp: 28.10.2014, link nieaktywny 27.07.2022].
  • Borkowski M., Kirmiel A.,Włodarczyk T., Śladami Żydów: Dolny Śląsk, Opolszczyzna, Ziemia Lubuska, Warszawa 2008.
  • Schmidt J., Pokój – Carlsruhe 17481995, Pokój 1998.
Print
Fußnoten
  • [1.1] Alicke K.-D., Carlsruhe (Oberschlesien), [w:] Aus der Geschichte jüdischer Gemeinden im deutschen Sprachraum, Gütersloh 2008.
  • [1.2] Borkowski M., Kirmiel A.,Włodarczyk T., Śladami Żydów: Dolny Śląsk, Opolszczyzna, Ziemia Lubuska, Warszawa 2008, s. 138.
  • [1.3] Schmidt J., Pokój – Carlsruhe 17481995, Pokój 1998, s. 51.
  • [1.4] Alicke K.-D., Carlsruhe (Oberschlesien), [w:] Aus der Geschichte jüdischer Gemeinden im deutschen Sprachraum, Gütersloh 2008.