Historia Pełczyc sięga początkami X–XII wieku. Wówczas to na wyspie na jeziorze Panieńskim znajdował się gród obronny, chroniący dwie pobliskie osady. Osady te dały początek miastu, noszącemu niemieckie miano Bernstein, przekształcając się odpowiednio w Stare Miasto i Nowe Miasto. Około 1260 r. rycerze Lippold II i Teodoryk von Behrowie nadali osadzie prawa miejskie, uposażając ją ok. 120 łanami ziemi. Herb rodu Behrów, niedźwiedź, do dzisiaj stanowi część herbu Pełczyc.

W XIII–XIV w. Pełczyce należały kolejno do Polski (do 1240 r.), księstwa pomorskiego Gryfitów, Brandenburgii, ponownie książąt pomorskich, znowu Polski, Krzyżaków i ostatecznie – Brandenburgii. W XIII w. w mieście osadzono zakon cysterek, który przyczyniał się do rozwoju miasta aż do sekularyzacji w 1537 roku. W 1478 r. miasto zdobył elektor brandenburski Albrecht, paląc zamek i niszcząc mury obronne.

W XV w. miasto oddano w lenno rodzinie von Waldowów, z której wywodził się m.in. znany na Pomorzu raubritter Hans von Waldow. Waldowowie przejęli dobra zakonne, stopniowo zubożając miasto. Spowodowana przez ich rządy rebelia w 1576 r., także dwa niszczycielskie pożary (1568, 1575), stały się przyczyną upadku gospodarczego i utraty znaczenia Pełczyc. W 1728 r. król pruski Fryderyk Wilhelm I odkupił Pełczyce od rodu von Waldowów. Nadał im status miasta królewskiego, co zakończyło długi spór mieszczaństwa z rycerzami.

W XIX w. miasto weszło w okres rozwoju. Gospodarka oparta była na hodowli, uprawie i rzemiośle. Funkcjonowały młyny i mleczarnia. W 1815 r. Pełczyce zostały włączone do powiatu myśliborskiego. W tym okresie wśród ludności dominowali niemieckojęzyczni protestanci, w mieście mieszkali jednak także Żydzi i katolicy, wywodzący się głównie z polskich robotników sezonowych. W 1898 r. miasto uzyskało połączenie kolejowe na linii Grzmiąca – Kostrzyn, co przyczyniło się do jego dalszego wzrostu ekonomicznego. W 1939 r. liczba ludności wynosiła 2578 osób (wielkość tę wyrównano dopiero w XXI wieku). 

W lutym 1945 r. miasto zajęła Armia Czerwona. Po wojnie Pełczyce stały się ponownie częścią Polski, a ludność niemiecka została wysiedlona. Od 1999 r. miasto stanowi siedzibę gminy w powiecie choszczeńskim województwa zachodniopomorskiego[1.1].

Nota bibliograficzna

  • Brzustowicz G. J., Z przeszłości ziemi pełczyckiej: Pełczyce – Bernstein, Choszczno 2004.
Print
Fußnoten
  • [1.1] Artykuł został uzupełniony na podstawie materiałów Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.