W IX–X w. na wzgórzu zamkowym funkcjonował gród, na miejscu którego w XIII w. wzniesiono murowany zamek kasztelański. Pierwsze wzmianki o Bieczu pochodzą natomiast z XII wieku. W 1184 r. kościołowi św. Floriana na Kleparzu nadano dziesięcinę z ziemi bieckiej. Zapewne ok. 1257 r. nastąpiła lokacja na prawie magdeburskim, dokonana przez Bolesława Wstydliwego. Prawo to potwierdził Kazimierz Wielki w 1363 r., a później królowa Jadwiga.

Już w pierwszej połowie XIV w. Biecz ze względu na położenie na szlakach handlowych osiągnął wysoką pozycję ekonomiczną wśród miast małopolskich. Liczne przywileje sprawiły, że dynamicznie rozwijał się handel i rzemiosło, a zwłaszcza sukiennictwo i płóciennictwo. Liczba ludności w związku z tym systematycznie rosła. Pod koniec XIV w. liczył ok. 3000 mieszkańców.

W tym czasie miasto było siedzibą kasztelanii, spełniając ważne funkcje sądownicze, gospodarcze i obronne. Otoczony potężnymi murami obronnymi, stanowił twierdzę nadgraniczną. O prestiżu miasta świadczą trzy zamki i dwór królewski, które stanowiły terenowe rezydencje królewskie. Przebywali w nich wielokrotnie królowie z dynastii Piastów i Jagiellonów. Okres świetności Biecza przypadł na XV–XVI w., kiedy wraz z rozwojem gospodarczym miasta rozwijała się kultura materialna i intelektualna. Najwybitniejszą postacią w tym czasie był biskup Marcin Kromer (1512–1589), wielki humanista, historyk, geograf, dyplomata i pisarz, który swą karierę uwieńczył godnością biskupa warmińskiego. Z ziemia biecką związana jest także postać pierwszego polskiego komediopisarza, poety Wacława Potockiego.

W XVII w. nastąpił powolny upadek rzemiosła, a w wyniku wojen i epidemii spadła liczba ludności. Kres świetności miasta położył ostatecznie I rozbiór Polski oraz związane z nim zmiany administracyjne. W 1772 r. Biecz znalazł się w zaborze austriackim, a w 1783 r. nastąpiła likwidacja powiatu bieckiego. Dobra królewskie zostały przejęte przez skarb cesarski, po czym sprzedane w 1776 r. ostatniemu staroście bieckiemu, Wilhelmowi Siemieńskiemu. W czasie zaborów w wyniku zmiany szlaków handlowych nastąpił powolny upadek ekonomiczny miasta, które popadało w coraz większą ruinę i zaniedbanie. Połowa XIX w. zasadniczo nie zmieniła jego położenia. W 1870 roku mieszkało tu ok. 3000 ludzi, trudniących się w większości drobnym rzemiosłem i rolnictwem.

Pewne ożywienie miasta nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w. w związku z rozwojem przemysłu naftowego. Niestety, pożar w 1903 r. znów zahamował dalszy rozwój. Jednak w dość szybkim tempie starano się odbudować spalone budynki, a po paru latach ślady pożaru usunięto. W Bieczu wielokrotnie przebywali wybitni artyści i pisarze, m.in. Jan Matejko oraz Stanisław Wyspiański, który wykonał tu liczne rysunki, projekty polichromii (niezrealizowane) i witraży do kolegiaty pw. Bożego Ciała.

W czasie I wojny światowej Biecz poniósł stosunkowo nieduże straty materialne, mimo iż znajdował się na linii frontu. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. przystąpiono do odbudowy zniszczonej gospodarki, ale poza cegielnią, tartakiem, wytwórnią świec, nie powstał żaden większy zakład przemysłowy.

Wraz z wkroczeniem wojsk niemieckich do miasta 7 września 1939 r. rozpoczął się okres terroru, represji i zniszczeń materialnych. W 1940 r. zaczęły działać pierwsze organizacje konspiracyjne. 16 stycznia 1945 r. do miasta wkroczyły oddziały Armii Czerwonej.

Po wojnie, w Bieczu i regionie powstało kilka spółdzielczych zakładów pracy. W 1945 r. otwarto liceum i gimnazjum, a w 1946 r. – szkołę zawodową. Stworzono również podwaliny bieckiego przemysłu. W drugiej połowie XX w. przeprowadzono konserwację zachowanych murów obronnych średniowiecznych baszt, ratusza, wieży ratuszowej, renesansowych kamienic i dzwonnicy przy kolegiacie. Obecnie Biecz posiada liczne placówki handlowe i usługowe oraz skromną bazę turystyczno-noclegową. Ze względu na swoją bogatą historię często nazywany jest „perłą Podkarpacia” lub „małym Krakowem”. Bywa także nazywany „polskim Carcassonne” dzięki zachowanym fragmentom średniowiecznych murów miejskich i zabudowy.

Nota bibliograficzna

  • Biecz. Studia historyczne, red. R. Kaleta, Wrocław – Warszawa – Kraków 1962.
  • Ślawski T., Biecz – przewodnik, Biecz 1999.
     
Print