Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Tansman Aleksander

Aleksander Tansman - persönliche Daten
Geburtsdatum: 12th April 1897
Geburtsort: Łódź
Sterbedatum: 15th Oktober 1986
Ort des Todes: Paryż
Beruf: kompozytor
Related towns: Warszawa

Tansman Aleksander (12.04.1897 Łódź – 15.10.1986 Paryż) – kompozytor i pianista.

Pochodził z zasymilowanej rodziny żydowskiej. Studiował teorię muzyki u Piotra Rytla, kompozycję u Henryka Melcera, a grę fortepianową u Wojciecha Gawrońskiego w konserwatorium w Warszawie. Tamże w 1919 r. zdobył I nagrodę w konkursie kompozytorskim. W 1920 r. zamieszkał w Paryżu (w 1938 r. otrzymał obywatelstwo francuskie, choć zawsze podkreślał swoją polskość). Jako pianista i kompozytor występował wielokrotnie w Europie, Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej i na Dalekim Wschodzie, zyskując światową sławę (jako kompozytor był stawiany w okresie międzywojennym na równi z Karolem Szymanowskim). W latach 1941–1946 przebywał w Stanach Zjednoczonych.

Jego kompozycje, oparte na ogół na formach klasycznych, charakteryzują się przewagą elementu melodycznego nad rytmicznym, klarownością harmoniki i mistrzostwem instrumentacji. W pierwszym okresie twórczości Tansman wykorzystywał elementy polskiego folkloru (suita Album polski na fortepian, 1916; fortepianowe mazurki, 1918–1932; I Symfonia, 1924; Rapsodia polska, 1940), nawiązywał też do jazzu (Sonatine transatlantique, 1930; IIIe Symphonie concertante, 1931; balet La grande ville, Kolonia 1932). W dojrzałym okresie twórczości zwrócił się m.in. ku tematyce religijnej (oratorium Izajasz, 1950; Psalmy na chór a cappella, 1951). Komponował utwory orkiestrowe (dziewięć symfonii 1925–1958, Hommage a Érasme de Rotterdam, 1969; Stèle. In memoriam Igor Stravinsky, 1972; Elégie à la mémoire de Darius Milhaud, 1975; Sinfonietta nr 2, 1979), koncerty (m.in. dwa fortepianowe w 1925–1927, skrzypcowy w 1937, altówkowy w 1937, wiolonczelowy w 1963, klarnetowy w 1957, wiolonczelowy w 1962; concertina: na fortepian, 1931; Konzertstück na lewą rękę, 1943; na gitarę, 1945; na flet, 1968), utwory kameralne (m.in. osiem kwartetów smyczkowych, 1917–1956), fortepianowe, gitarowe, wokalno-instrumentalne (Pieśni japońskie, 1918), opery (La nuit kurde, Radio Paryż 1925; La toison d’or, tamże 1948; Le serment, Bruksela 1955; Sabbataï Zévi, le faux Messie, Paryż 1961; L’ Usignolo di Boboli, Nicea 1965), balety (Sextuor, Nowy Jork 1925; Bric à brac, Lyon 1956; Train de Nuit, Londyn 1950; Les habits neufs du roi, według Hansa Christiana Andersena, Wenecja 1959; Résurrection, według Lwa Tołstoja, Nicea 1962). Jest też autorem monografii Igor Stravinsky (1948).

Bibliografia

Cegiełła J., Dziecko szczęścia. Aleksander Tansman i jego czasy, t. 1–2, Łódź 1996.

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; zobacz sam: Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.