Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Towarzystwo Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie

organizacja społeczna stawiająca sobie za cel pracę na rzecz popularyzowania i rozwoju Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Pomysł zorganizowania T. wysunął w 1918 Samuel Poznański. 1919 powstał prowizoryczny komitet, ale rozwojowi działalności przeszkodził wybuch wojny polsko-radzieckiej, a następnie choroba inicjatora. W marcu 1922 T. wznowiło działalność, w pierwszym okresie pod nazwą Komitetu dla Sprawy Uniwersytetu Hebrajskiego i Biblioteki Narodowej, zmieniając nazwę po powstaniu uniwersytetu (1925). Na pierwszym walnym zgromadzeniu, 15 XII 1923 w Warszawie, na prezesa wybrano Borysa Stawskiego, który stał na czele T. do grudnia 1929. Po jego śmierci prezesem został Mojżesz Schorr. Wśród działaczy znajdowali się Majer Bałaban, Mojżesz Koerner, Borys Chorąży i Michał Peker. Centrala mieściła się w Warszawie, przy ul. Grzybowskiej 26/28, zaś większe oddziały powstały m.in. w Krakowie, Lwowie, Łodzi, Grodnie, Pińsku, Rzeszowie i Wilnie. Większość członków T. mieszkała w Warszawie, po dziesięciu latach działalności szacowano, że było ich ok. 700 w Warszawie oraz drugie tyle w pozostałych ośrodkach. Fundusze pochodziły przede wszystkim ze składek członkowskich, w mniejszym stopniu z jednorazowych darów, np. w 1931 dr Izaak Gelibter darował T. nieruchomość na rynku w Zamościu. T. gromadziło książki, prace bibliograficzne, bibliotekarskie i archiwalne dla Biblioteki Uniwersyteckiej. W ciągu początkowych 10 lat działalności zgromadzono ponad 52 tys. tomów, z których większość przesłano do Jerozolimy. T. otrzymało w tym czasie ponad 100 większych księgozbiorów (przekraczających 100 tomów) m.in. biblioteki judaistyczne dr Józefa Chazanowicza, Lejba Dawidsona, księgozbiory medyczne dr Izaaka Eliasberga, dr Tadeusza Rosenfelda oraz matematyczne Chaima Bornsteina i Michała Feldbluma. Książki katalogowano i opatrywano exlibrisem z nazwiskiem ofiarodawcy. T. pozyskiwało cenne materiały rękopiśmienne, m.in. spuściznę rabina Guttmachera, dr. Poznańskiego, Abrahama Podliszewskiego oraz pinkasy gminne. T. zbierało publikacje żyd. wychodzące w Polsce, otrzymywało bezpłatne egzemplarze czasopism od większości redakcji żyd. w Polsce i dbało o rozwój działu polskiego w Bibliotece Jerozolimskiej. Systematycznie kupowano książki i czasopisma, kierując się wskazaniami Biblioteki Narodowej w Jerozolimie i Uniwersytetu Hebrajskiego, pośredniczono w wymianie publikacji między Uniwersytetem Hebrajskim a polskimi instytucjami kulturalnymi i komunalnymi. We współpracy z Biblioteką Narodową w Warszawie i kwartalnikiem bibliograficznym Biblioteki Jerozolimskiej „Kiriat Sefer" prowadzono systematyczną bibliografię druków żyd. w Polsce. 1930 założony został Fundusz dla Uczczenia Pamięci B. Stawskiego, dzięki któremu przyznawano nagrody naukowe dla studentów i współpracowników Uniwersytetu Hebrajskiego. T. udzielało informacji na temat warunków przyjęcia na studia na Uniwersytecie Hebrajskim oraz załatwiało niezbędne formalności (m.in. dla uzyskania certyfikatu). Popularyzowano idee Uniwersytetu Hebrajskiego poprzez organizowanie odczytów, publikowanie ogłoszeń w prasie żyd. oraz wydawanie broszur i ulotek informacyjnych. Do końca 1933 wydano 25 publikacji w języku hebrajskim, polskim oraz jidysz. Po dojściu Hitlera do władzy T. starało się o zdobycie środków finansowych niezbędnych do rozbudowy Uniwersytetu Hebrajskiego, przyjęcia nowych studentów i uczonych z Niemiec. Po II wojnie światowej. T. wznowiło działalność. Na bankiecie inauguracyjnym w lutym 1948 na prezesa wybrano Juliana Tuwima. Współpracowano z Jointem i z niektórymi instytucjami polskimi, m.in. z Akademią Umiejętności, Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk. Wydawano czasopismo „Scopus". Działalność T. zakończyła się około 1950.

Natalia Aleksiun

Za: Tomaszewski J., Żbikowski A., Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura. Leksykon, Warszawa 2001. 

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.