Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Targ

targ – w sensie gosp. — miejsce handlu w skali lokalnej, w znaczeniu prawnym — instytucja wymiany towarowej; T. w pierwszym znaczeniu pojawiły się b. wcześnie, zapewne wówczas, gdy osadnictwo roln. umożliwiało wybór miejsc stałych spotkań; wymiana lokalna, na ogół na zasadzie towar za towar, zachodziła na wszystkich kontynentach, w kręgach różnych cywilizacji; od późnego średniowiecza w coraz większym stopniu na t. pojawiał się pieniądz jako ekwiwalent wymiany między nabywcą a odbiorcą, nasilały się także kontakty między lokalnymi producentami a wielkimi kupcami. Nazwa „targ” w językach słow. wskazuje na pojawienie się miejsc i systemu wymiany już w czasach przed podziałem Słowian na wsch. i zach.; być może pierwotnie t. odbywały się nieregularnie, przynajmniej od X w. jednak pojawiły się stałe t. cotygodniowe. Na ogół były one ośrodkami życia gosp. i społ. małych jednostek terytorialnych (w XII w. sieć ok. 200 targów obejmowała całą Polskę, bez Pomorza), znajdowały się także przy dalekich szlakach handl., przeprawach rzecznych, przy ośrodkach władzy. Stopniowo rozwijająca się infrastruktura t. (karczmy, kramy przekupniów, warsztaty rzem.) tworzyła osady, stanowiące ośrodki typu miejskiego, w których pojawiły się grupy społ. bardziej zróżnicowane niż na wsi, rozwijała się produkcja rzem.; stałe kontakty prowadziły do wytwarzania nowych, bardziej otwartych postaw zamieszkujących te osady ludzi.

Wraz z rozwojem organizacji państw. dochody płynące z t. zaczęły stanowić ważne źródło dochodów dla panującego; instytucja t. należała do monopolu władzy państw. (jako regalia), a jego nadanie w ramach immunitetu było częścią polityki wewnętrznej. Jednocześnie pojawiło się prawo regulujące obowiązki nie tylko przybyszów, lecz także władzy terytorialnej, która zaczęła zapewniać na t. bezpieczeństwo, tzw. mir targowy (ręka pańska), funkcjonowanie specjalnych sądów targowych, a na większych t. także kontrolę obrotu pieniężnego, sprawowaną przez książęcych lub król. mincerzy. T. często uzyskiwały prawa miejskie (w Polsce w czasie kolonizacji na prawie niem.), a zabudowa wokół miejsc wymiany tworzyła podstawę planu urbanistycznego. W późnym średniowieczu i w epoce nowoż. wymiana na t. była najczęstszą formą handlu w miastach i miasteczkach; XIX–XX wieku t. były ośrodkami codziennej sprzedaży, a niekiedy — jako t. cotygodniowe — ważnym czynnikiem regulującym życie gosp. wsi i miasteczek.

Obecnie mianem „targ” określa się także krajowe i międzynar. jarmarki oraz wystawy o charakterze handl. (np. Miedzynar. Targi Pozn.).

K. Buczek, Targi i miasta na prawie polskim. Okres wczesnośredniowieczny, Wrocław 1964.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.