Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Prorocy Biblii Hebrajskiej

postacie bibl. pojmowane jako rzecznicy, heroldowie Boga, którzy ogłaszają ludziom jego słowa (dotyczące bądź osądu wydarzeń już zaszłych, bądź przyszłości). Prorocy JHWH odegrali istotną rolę w ukształtowaniu się i obronie monoteizmu izraelskiego; występowali też często z krytyką życia społ. niezgodnego z wynikłymi z wiary zasadami moralnymi; w okresie późniejszym z kręgów prorockich płynęły idee mesjańskie, eschatologiczne i uniwersalistyczne. Wygłaszanie proroctw w imieniu bóstwa było znane na staroż. Bliskim Wschodzie (np. w Mari). Wczesną formą prorokowania była w Biblii zbiorowa ekstaza prorocka. Główni prorocy okresu wcześniejszego są znani z 1 i 2 Księgi Samuela i Ksiąg Królewskich (Samuel, Natan, Eliasz, Elizeusz); relacje o nich uważa się za fabularnie rozbudowane. Zachowane wypowiedzi proroków z VIII–IV w. p.n.e. znajdują się w księgach prorockich Starego Testamentu, które zawierają wyrocznie 4 proroków większych (Izajasz, Jeremiasz z Lamentacjami i Księgą Barucha, Ezechiel, Daniel) oraz 12 mniejszych (Ozeasz, Joel, Amos, Abdiasz, Jonasz, Micheasz, Nahum, Habakuk, Sofoniasz, Aggeusz, Zachariasz, Malachiasz — księgi tych proroków jako krótsze umieszczano w starożytności na jednym zwoju). Księgi prorockie oprócz autentycznych wypowiedzi tytułowych proroków, zazwyczaj spisanych i zebranych przez ich uczniów, zawierają też liczne późniejsze uzupełnienia redakcyjne. W kanonie żyd. do ksiąg prorockich (newiim) zalicza się też księgi hist.: Jozuego, Sędziów, Samuela i Królewskie („prorocy starsi” w odróżnieniu od „młodszych”), natomiast nie włącza się do nich ksiąg: Lamentacji, Barucha i Daniela.

Wielki świat starotestamentalnych proroków, w: Wprowadzenie w myśl i wezwanie ksiąg biblijnych, t. 4–5, Warszawa 2000.

Michał Wojciechowski

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.