Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Porozumienia społeczne 1980–1981 w Polsce

porozumienia społeczne 1980–1981 w Polsce – porozumienia zawarte w wyniku strajków przez komisje rządowe i regionalne komitety strajkowe. Od VII 1980 w kraju wybuchały żywiołowe strajki ekon. (Lubelszczyzna), w sierpniu — strajk powsz. na Wybrzeżu, który stopniowo rozszerzył się na całą Polskę; powstawały międzyzakładowe komitety strajkowe (MKS) i, korzystając z pomocy niezależnych ekspertów, formułowały postulaty wobec władz państwowych. Po wielodniowych rokowaniach zawarto porozumienia: 30 VIII w Szczecinie (przewodn. MKS — M. Jurczyk, komisji rządowej — wicepremier K. Barcikowski), 31 VIII w Stoczni Gdańskiej (L. Wałęsa, wicepremier M. Jagielski), 3 IX w Kopalni Węgla Kamiennego „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu Zdroju (J. Sienkiewicz, wicepremier A. Kopeć). Dotyczyły one podstawowych praw pracowniczych (tworzenia niezależnych samorządnych związków zawodowych, organizowania strajków) oraz obywatelskich (ograniczenia cenzury państw., udostępnienia środków masowego przekazu związkom wyznaniowym, uwolnienia więźniów polit., obsadzania stanowisk kierowniczych przez osoby kompetentne, niezależnie od przynależności do PZPR), podwyżek płac i rekompensaty wzrostu kosztów utrzymania, uprawnień socjalnych (m.in. zmiany systemu rentowo-emerytalnego, zwiększenia liczby miejsc w żłobkach i przedszkolach, wprowadzenia 3-letniego urlopu macierzyńskiego i sobót wolnych od pracy, skrócenia czasu oczekiwania na mieszkanie, zrównania zasiłków rodzinnych wszystkich grup zawodowych). Po strajkach chłopskich XII 1980–II 1981 podpisano porozumienia: 18 II w Ustrzykach Dolnych i 20 II w Rzeszowie (J. Kułaj, wicemin. rolnictwa A. Kacała); dotyczyły zagwarantowania nienaruszalności chłopskiej własności, zniesienia ograniczeń w handlu gruntami rolnymi, równorzędnego traktowania gospodarstw rolnych niezależnie od typu własności, zwiększenia rentowności indywidualnych gospodarstw rolnych, produkcji maszyn roln. i zaopatrzenia w towary sklepów wiejskich, zmniejszenia sprzedaży alkoholu na wsi, zmiany systemu rentowo-emerytalnego dla rolników, rozwoju sieci szkół i przedszkoli, swobody praktyk rel. dzieci na koloniach letnich i żołnierzy w wojsku, zwiększenia nakładu czasopism katol., budowy kościołów. P.s. zapoczątkowały proces rozkładu komunizmu w Polsce, którego etapem końcowym były porozumienia Okrągłego Stołu.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.