Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Polska Partia Robotnicza

(PPR), partia komunist., utw. I 1942, po przerzuceniu do Polski z ZSRR grupy inicjatywnej, z połączenia organizacji i grup komunistów w kraju, m.in. Związku Walki Wyzwoleńczej, Robotn.-Chłopskiej Organizacji Bojowej, Rewol. Rad Robotn.-Chłopskich. PPR formalnie nie należała do Międzynarodówki Komunist., faktycznie była jej podporządkowana, po rozwiązaniu Kominternu (1943) jego funkcje przejął Wydział Zagr. KC WKP(b). W deklaracjach programowych PPR wysuwała hasła: powsz. walki zbrojnej w celu wyzwolenia kraju spod okupacji niem., odbudowy niepodległego i demokr. państwa pol. w nowych granicach wsch., sojuszu z ZSRR, przeprowadzenia umiark. reform społ. i gosp.; w okresie okupacji niem. partią kierował KC i w jego ramach tzw. trójka kierownicza (później zw. Sekretariatem); 1942 PPR liczyła kilka tys. czł., a VII 1944 — ok. 20 tys.; działała gł. na obszarze GG; 1942 utworzyła organizację zbrojną — Gwardię Lud. (1944 przemianowaną na Armię Lud.); 1943 prowadziła rozmowy z przedstawicielami władz Pol. Państwa Podziemnego, po ich niepowodzeniu w 2. poł. 1943 z niewielkimi grupami polit. („Wola Ludu”, część Robotniczej Partii Polskich Socjalistów) utworzyła Krajową Radę Narodową; kierowała utworzonym 1943 Związkiem Walki Młodych. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski przejęła władzę państw. (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego), utworzyła system polit., w którym zajmowała dominującą pozycję; w skład KC i Biura Polit. KC weszli czł. Centralnego Biura Komunistów Polski w ZSRR; wysuwała hasło tzw. demokracji lud., łączące cele ogólnonar. (walka z III Rzeszą, odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych, zagospodarowanie Ziem Zach. i Pn.; Ziemie Odzyskane) z programem początkowo umiark. reform społ.-gosp. (reforma rolna, likwidacja własności niem., upaństwowienie wielkiej własności pryw. w przemyśle i instytucjach finans.); jednocześnie pacyfikowała społeczeństwo, terroryzowała opozycję polit. (Polskie Stronnictwo Ludowe) i zwalczała podziemie niepodległościowe, wykorzystując instytucje zorganizowanej przemocy (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego), wspierana przez działające w Polsce organy bezpieczeństwa państw. ZSRR (NKWD i in.). Po umocnieniu władzy 1947–48 kierownictwo PPR rozpoczęło radykalne przekształcenia polit. i społ.-gosp. oparte na wzorach sow., m.in. likwidację własności pryw. i upaństwowienie gospodarki (kolektywizację rolnictwa), podporządkowanie partii komunist. wszystkich instytucji i organizacji społecznych. Główni działacze: M. Nowotko, B. Mołojec, P. Finder, W. Gomułka, B. Bierut; VIII 1945 liczyła ok. 200 tys. czł., XII 1948 — ponad 1 mln; organy prasowe: „Trybuna Wolności”, „Głos Ludu”, „Chłopska Droga”; XII 1948, po połączeniu z Polską Partią Socjalistyczną na swoich warunkach, zmieniła nazwę na Polska Zjednoczona Partia Robotnicza.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.