Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Manifestacje religijno-patriotyczne 1860–1861

manifestacje religijno-patriotyczne 1860–1861 – demonstracje w zaborze rosyjskim zapoczątkowane na pogrzebie generałowej K. Sowińskiej 11.06.1860 w Warszawie. W manifestacji wzięła udział młodzież studencka skupiona w tajnych kołach N. Jankowskiego, K. Majewskiego, J. Kurzyny i innych. Pierwsza demonstracja uliczna odbyła się 29 listopada, w rocznicę nocy listopadowej. W lutym 1861 doszło w Warszawie do manifestacji i starć z wojskiem rosyjskimi, w wyniku których zginęło 5 osób. Wydarzenia te oraz manifestacyjny pogrzeb ofiar demonstracji doprowadziły do konsolidacji ruchu narodowego. Władzę porządkową przejęła Delegacja Miejska, złożona z przedstawicieli zamożnego mieszczaństwa i duchowieństwa. W odpowiedzi na jej umiarkowane żądania rząd rosyjski zapowiedział utworzenie Rady Stanu, rad miejskich i powiatowych. Dyrektorem Komisji Wyznań i Oświecenia Publicznego został A. Wielopolski, który jednak nie zdołał powstrzymać radykalizacji nastrojów. Ruch rozszerzył się na prowincję, na Podlasiu doszło do zatargów między chłopami a szlachtą. 4 kwietnia Wielopolski rozwiązał Delegację Miejską, a 6 kwietnia Towarzystwo Rolnicze. Podczas manifestacji 8 kwietnia na pl. Zamkowym wojsko otworzyło ogień do bezbronnych demonstrantów, zginęło ok. 100 osób, a masakra przekreśliła ostatecznie możliwość ugody. Odtąd ruch narodowy w całym Królestwie Polskim przybrał formę nabożeństw patriotycznych i żałoby narodowej. 14.10.1861 władze rosyjskie wprowadziły w Królestwie Polskim stan wojenny. 15 października podczas nabożeństw w rocznicę śmierci T. Kościuszki, wojsko wtargnęło do 2 kościołów, co przyczyniło się do decyzji o zamknięciu wszystkich świątyń w Warszawie. W końcu 1861 ukształtowały się ostatecznie 2 obozy polityczne o różnych zapatrywaniach na cele i środki ruchu narodowego: „czerwoni” z Komitetem Miejskim na czele oraz umiarkowani - „biali”. Mianowanie Wielopolskiego naczelnikiem rządu cywilnego Królestwa Polskiego nie doprowadziło do ugody. Rezultatem radykalizacji postaw był wybuch powstania styczniowego 22.01.1863.

S. Kieniewicz, Powstanie styczniowe, Warszawa 1983.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.