Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Jerozolimskie Królestwo

Jerozolimskie Królestwo – najważniejsze z państw łacińskich, utworzonych przez krzyżowców na obszarze Palestyny i Syrii, istniejące w latach 1099–1291. Powstało po zdobyciu 15.07.1099 r. Jerozolimy przez rycerzy pierwszej krucjaty (1096–1099). Gotfryd z Bouillon, wybrany w 1099 r. na władcę, przyjął tytuł Obrońcy Grobu Świętego, a w 1100 r. jego brat i następca, Baldwin I, został koronowany na króla. Zorganizowane pod panowaniem Baldwina I państwo objęło w pierwszej połowie XII w. terytoria między wschodnim brzegiem Morza Śródziemnego (od Bejrutu do Gazy) a Jordanem, włącznie z Zajordanią (niewielkim obszarem na wschód od Jordanu i Morza Martwego). Na południu sięgnęło po północny kraniec zatoki Akaba. Z niewielkimi stratami przetrwało do 1187–1189, gdy po klęsce pod Hittin zostało prawie całkowicie (wraz z Jerozolimą, a z wyjątkiem Tyru) podbite przez Saladyna.

Królestwo Jerozolimskie zamieszkiwali głównie miejscowi chrześcijanie (greccy, syryjscy) i muzułmanie, mniej licznie Żydzi, a także krzyżowcy (głównie pochodzenia francuskiego) i ich potomkowie – niewielu, ale tworzyli grupę panującą. Pierwotnie stanowiło lenno papieskie. Uniezależnione już za rządów Baldwina I, samo pretendowało do zwierzchnictwa nad innymi państwami krzyżowców, jednak utrzymało je tylko wobec hrabstwa Trypolisu. Kolejni władcy byli wybierani (głównie przez radę feudałów i duchownych łacińskich) spośród osób spokrewnionych lub spowinowaconych (także w linii żeńskiej) z dotychczasowym królem. Częsty brak męskiego potomka lub małoletniość króla powodowały kryzysy przy wyborze regencji lub męża dla królowej. Władzę monarchy ograniczał Sąd Najwyższy przede wszystkim wasali i duchownych. Królowie dysponowali domeną (Jerozolima, Akka, Nabulus i Daron z okolicami) i czterema głównymi lennami (księstwo Galilei, hrabstwo Jafy, senioraty Sydonu i Zajordanii). Istniały też lenna niższego rzędu. Wobec niewielkiej liczby lenników i krzyżowców z Europy dużą rolę w obronie Królestwa Jerozolimskiego odgrywały zakony rycerskie: joannitów i templariuszy.

Po odzyskaniu przez krzyżowców w wyniku trzeciej krucjaty (1189–1192) pasa wybrzeża od Tyru do Jafy Królestwo Jerozolimskie ze stolicą w Akce istniało jeszcze 100 lat, czasowo odzyskując też Jerozolimę (1229–1244). Wyniszczane z powodu anarchii feudałów i stale zagrożone przez mameluków, upadło wraz ze zdobyciem Akki w 1291 r. (ostatniego punktu oporu krzyżowców na Wschodzie) przez sułtana Egiptu i Syrii, Al-Aszrafa Chalila. Wskutek trwającej od 1269 r. unii personalnej Królestwa Jerozolimskiego z Cyprem tytuł królów jerozolimskich zachowała dynastia Lusignanów, która panowała na Cyprze.

Bibliografia

  • Prawer J., Histoire du royaume latin du Jérusalem, t. 1–2, Paris 1975.
  • Runciman S., Dzieje wypraw krzyżowych, t. 1–3, Warszawa 1997.

Maria Starnawska

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.