Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego (GZI WP)

Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego (GZI WP) – kierowniczy organ kontrwywiadu wojskowego, faktycznie wojskowa policja polityczna działająca w latach 1945–1957. Organy informacji wojskowej powstawały wraz z tworzącymi się w ZSRR w 1943–1944 polskimi jednostkami wojskowymi. We wrześniu 1944 r. powołano Zarząd Informacji Naczelnego Dowództwa WP, w listopadzie 1944 przemianowany na Kierownictwo Informacyjne WP, w marcu 1945 — na GZI WP. Początkowo był podporządkowany Naczelnemu Dowódcy WP, od listopada 1945 — wiceministrowi (gen. M. Spychalskiemu), od lutego 1950 ministrowi obrony narodowej (marsz. K. Rokossowskiemu), od września 1955 r. Komitetowi do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, podlegały mu zarządy informacji przy dowództwach okręgów wojskowych i rodzajów sił zbrojnych. Szefami GZI WP byli pułkownicy: 1945 P. Kożuszko (oficer sowiecki), 1945–1947 J. Rutkowski, 1947–1950 S. Kuhl, 1950–1953 D. Wozniesienski (oficer sowiecki), 1953–1957 K. Bąkowski. GZI WP był główną instytucją systemu represji politycznych w WP, w latach 1945–1956 aresztowania objęły ponad 15 tys. osób (m.in. marsz. M. Rola-Żymierski, kontradmirał A. Mohuczy). W śledztwach powszechnie stosowano przymus fizyczny i psychiczny (za zezwoleniem władz politycznych państwa). W procesach politycznych skazano m.in. generałów: F. Hermana, S. Mossora, S. Tatara (proces generałów); orzeczono 38, wykonano 20 wyroków śmierci. Sądy wojskowe wydawały wyroki zgodnie z żądaniami kierownictwa GZI WP (szczególnie płka Wozniesienskiego i jego zastępcy ds. śledczych, płka A. Skulbaszewskiego). Na przełomie 1955 i 1956 skazanych zwolniono z więzień, a w kwietniu 1956 r. zrehabilitowano. W 1956–1957 odpowiedzialność pracowników GZI WP za popełnione w śledztwach nadużycia badała specjalna komisja. Ostatecznie przed sądem stanęło 2 oficerów.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.