Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk (GUK PiW)

Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk (GUK PiW), do 1981 Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, centralny urząd cenzury państwowej w Polsce, powołany dekretem z 5 lipca 1946 r. Jego głównym zadaniem była kontrola wszelkiego rodzaju utworów rozpowszechnianych za pomocą druku, obrazu i żywego słowa w celu m.in. „zapobiegania godzeniu w ustrój państwa polskiego oraz wprowadzaniu w błąd opinii publicznej przez podawanie wiadomości niezgodnych z rzeczywistością”. W istocie jego zadaniem było zapewnienie rządzącym komunistom utrzymanie pełnej kontroli nad środkami masowego przekazu, informacją, życiem naukowym i kulturalnym. Odizolowanie w ten sposób społeczeństwa od wszelkiego rodzaju wpływów zewnętrznych, co miało ułatwić zachowanie monopolu władzy PZPR. Cenzurze nie podlegały wielkonakładowe centralne organy prasowe PZPR, za przekazywane przez nie treści byli osobiście odpowiedzialni redaktorzy naczelni tych pism. Po chwilowym złagodzeniu cenzury po październiku 1956 r. w latach 60. ponownie rozszerzono zakres ingerencji GUKPiW, co wywołało protesty twórców (List 34). W odpowiedzi — na podstawie poufnych dyrektyw władz partyjnych — wprowadzono zakaz publikowania dorobku protestujących, a w niektórych przypadkach zakaz wymieniania ich nazwisk (tzw. zapisy cenzorskie). Od 1981 decyzje GUKPiW podlegały zaskarżeniu przed sądami administracyjnymi oraz istniała możliwość zaznaczania ingerencji cenzorskich. Urząd przestał istnieć wraz z ustawą z 11 kwietnia 1990 r. o zniesieniu cenzury prewencyjnej. Kolejni prezesi GUKPiW: T. Zabłudowski (do 1948), L. Wojtyga (1948), A. Bida (do 1950), M. Mikołajczyk (do 1957), Cz. Skoniecki (do 1964), J. Siemek (do 1972), S. Kosicki (do 1990).

Główny Urząd Kontroli Prasy 1945–1949, oprac. D. Nałęcz, Warszawa 1994.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

 

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.