Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Ger Hasidim; Hasidim from Góra Kalwaria

Chasydzi z Góry Kalwarii, chasydzi Ger (jid. Gerer chasidim, chasidim Ger) – jedna z najliczniejszych i najbardziej wpływowych grup chasydów w Polsce, założona przez Icchaka Meira Rothenberga Altera (1789–1866), zwanego rebe Icie Majer.

Już w dzieciństwie wyróżniał się on błyskotliwością i oryginalnością przemyśleń. Pobierał naukę u Israela Ben Szabtaja Hepsteina z Kozienic, Simchy Bunema z Przysuchy, a następnie u Menachema Mendla Morgensterna z Kocka. Ożenił się z siostrą tego ostatniego, a po śmierci Morgensterna (1859) skupił wokół siebie większość jego uczniów. Dzieło Altera, wydane pośmiertnie, Chiduszej RIM (hebr., Nowe interpretacje R[abiego] I[cchaka] M[eira]; 1875) stało się jedną z podstawowych prac dotyczących rytuału judaizmu, studiowanych w jesziwach na ziemiach polskich. Za najważniejszy obowiązek uznawał Alter studiowanie Tory, podkreślał radość, jaką niesie nauka talmudyczna, przeciwstawiał się wierze w cudotwórczą moc cadyka. Alter był też aktywny politycznie, m.in. zaangażował się w walkę o zniesienie ukazu o kantonistach. Od 1843 r. honorowy członek rabinatu warszawskiego, co umocniło wpływy chasydów. Następcą Altera został jego przyjaciel, rabin Henoch Henich Kohen Lewin z Aleksandrowa, a w 1870 r. wnuk – Jehuda Arie Lejb Alter (1847–1905). W okresie jego działalności grupa chasydów z Góry Kalwarii stała się najbardziej wpływową wspólnotą chasydzką w Królestwie Polskim. Jehuda Arie zyskał zaufanie nie tylko rabinów, lecz również zarządu warszawskiego dozoru bóżniczego, mimo iż zasiadali w nim zwolennicy asymilacji. Ostro występował przeciw syjonizmowi. Jego pisma zostały zebrane w dziele Sefat Emet (hebr., Język prawdy; 1905–1908). Następcą Jehudy Ariego był jego najstarszy syn, Abraham Mordechaj Alter (1864–1948), pod którego przywództwem chasydzi z Góry Kalwarii stali się grupą sprawnie zorganizowaną i zdobyli szerokie wpływy, przyczyniając się do odrodzenia ortodoksyjnej religijności. Popierał on rozwój szkolnictwa religijnego, także dla dziewcząt, zachęcał do nauki języka polskiego. Zajmował wysoką pozycję wśród ortodoksyjnych Żydów w Europie, był jednym z założycieli partii Agudas Isroel, początkowo zdecydowanie przeciwstawiającej się syjonizmowi, ale w latach 30. XX w. popierającej osadnictwo Żydów w Palestynie. Wielokrotnie odwiedzał Izrael. W 1940 r. udało mu się opuścić Polskę. Osiadł w Jerozolimie, gdzie odbudował strukturę chasydów z Góry Kalwarii. Po jego śmierci przywództwo obejmowali kolejno jego synowie: Israel Alter (1895–1972), Simcha Bunem (1888–1992) oraz Pinchas Menachem (1926–1996). Dynastia chasydów z Góry Kalwarii ma nadal wielu zwolenników w Izraelu i w Stanach Zjednoczonych.

Hanna Węgrzynek

Tekst pochodzi z portalu Diapozytyw, należącego wcześniej do Instytutu Adama Mickiewicza. Tekst pochodzi z książki „Historia i kultura Żydów polskich. Słownik” autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej, wydanej przez WSiP.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.