Dieser Artikel ist in der ausgewählten Sprache nicht verfügbar.

Arct (rodzina)

Arctowie – rodzina księgarzy, drukarzy i wydawców.

Stanisław (18.04.1818–31.12.1900) – w 1836 r. założył księgarnię w Lublinie, od 1855 r. prowadził działalność nakładczą i wydawniczą; był inicjatorem specjalizacji wydawniczej Arctów (głównie książki pedagogiczno-oświatowe, dla dzieci i młodzieży oraz nuty).

Michał (31.12.1840–15.02.1916) – bratanek Stanisława, kierował firmą w latach 1863–1887 (od 1881 r. był jej właścicielem). W1887 r. założył w Warszawie księgarnię, w 1900 r. – drukarnię. Wydawał podręczniki, słowniki, encyklopedie, literaturę dla dzieci i młodzieży (m.in. serie „Moje Książeczki”, „Zajmujące Czytanki”), literaturę popularnonaukową i piękną (w latach 1901–1913 ponad 600 tomów w serii „Książki dla Wszystkich”), czasopisma (m.in. „Moje Pisemko”, „Nasz Świat”), miesięcznik „Wisła” (1887–1899, od 1891 był jego redaktorem) i serię „Biblioteczka Wisły” (1889–1996).

Zygmunt (1871–25.07.1935) – syn Michała, kontynuował program wydawniczy firmy (zwłaszcza w zakresie słowników i encyklopedii), którą kierował od 1916 r., a w 1922 r. przekształcił w spółkę akcyjną z udziałem m.in. pracowników. W latach 1918–1923 utworzył w kraju sieć filii księgarskich: w Lublinie, Poznaniu, Wilnie, Łodzi, we Lwowie, w Krakowie. Wprowadził nowe serie, m.in. popularnonaukowe („Zajmujące Czytanki Przyrodnicze”, „Biblioteka Wielkich Pisarzów”), beletrystyczne („Dobra Powieść”), techniczne („Biblioteka Radiowa”). W 1917 r. ufundował Bibliotekę im. M. Arcta przy Zarządzie Polskiej Macierzy Szkolnej w Warszawie (pierwsza wypożyczalnia kompletów szkolnych lektur i pomocy naukowych). Był współtwórcą Towarzystwa Księgarń Kolejowych „Ruch” (1919), zorganizował sprzedaż ratalną i kolporterską. W latach 1921–1926 pełnił funkcję pierwszego sekretarza generalnego Związku Polskich Księgarzy-Wydawców.

Stanisław Jan (29.10.1884–14.06.1963) – brat Zygmunta, organizator życia gospodarczego (m.in. w latach 1924–1926 wiceprezes Amerykańsko-Polskiej Izby Handlowo-Przemysłowej) i oświatowego (współorganizator biblioteczek oświatowych). Od 1923 r. pracował w firmie wydawniczej, od 1935 r. był jej prezesem. Ograniczył produkcję podręczników, wydawał głównie tanie cykle literatury dla dzieci i młodzieży. W czasie okupacji niemieckiej jego księgarnia była ośrodkiem konspiracyjnej pracy oświatowej i kulturalnej. Przygotowywane do wydania po wojnie prace spłonęły w powstaniu warszawskim. Firma istniała do 1953 roku.

Bibliografia

  • Loks E., Arctowie. Saga firmy i ludzi, „Księgarz” 1985, nr 1/2.
  • Muszkowski J., Stulecie firmy M. Arct, „Przegląd Księgarski” 1937, nr 5.
  • Z dziejów książki i bibliotek w Warszawie, Warszawa 1951.

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Print
In order to properly print this page, please use dedicated print button.