Nie posiadamy informacji na temat daty oraz okoliczności pojawienia się Żydów w Lubsku. Wydaje się jednak, że było to późne osadnictwo, bowiem pierwsze wzmianki pochodzą dopiero z okresu ponapoleońskiego. W szczytowym momencie, który ustalić można na początek drugiej połowy XIX w., liczebność gminy dochodziła do najwyżej ok. 50. Wedle spisu z 1844 r. było to 26 osób, w 1864 r. – 47. Nie było tu prawdopodobnie nigdy synagogi, a jedynie dom modlitwy. Po 1850 r. założono cmentarz.

Pomimo swoich małych rozmiarów gmina synagogalna w Lubsku istniała jeszcze w 1932 roku. Tworzyło ją wówczas ledwie 10 wiernych (0,1% ludności miasta), w tym 6 płatników składki. W skład zarządu wchodzili Julius Ohnstein i Julius Wiener, a funkcję sekretarza pełnił S. Moses. W 1930 r. budżet gminy wynosił 520 RM.

Dzieje nielicznej grupy Żydów lubskich zapisały się głównie przez obecność wybitnej jednostki – działającego w pierwszej połowie XX w. fabrykanta kapeluszy Wilhelma Gattela. Stworzył on zakład zatrudniający ponad 100 osób, w 1925 r. będący jednym z głównych – obok węzła kolejowego – pracodawców w mieście. Gattel był także lokalnym aktywistą, członkiem rady miasta; łożył na straż pożarną i bibliotekę. W 1944 r. został uwięziony i zamordowany przez gestapo, po czym pogrzebany na cmentarzu żydowskim. Był ostatnim członkiem społeczności żydowskiej w Lubsku.

Bibliografia

  • Führer durch die jüdische Gemeindeverwaltung und Wohlfahrtspflege in Deutschland: 1932–1933, Berlin 1933, s. 68.
Print