Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 85 952 772 zn. | 84270 zdjęcia | 783 wideo | 117 audio | 1925 miejscowości

Słownik

 
 

Agencja Żydowska

– (hebr. Ha-Sochnut ha-Jehudit le-Erec Israel, ang. Jewish Agency), instytucja utworzona na podstawie art. 4 mandatu brytyjskiego nad Palestyną (zatwierdzonego przez Radę Ligi Narodów w 1922 r.) jako reprezentacja Żydów wobec rządu Wielkiej Brytanii. Początkowo złożona z syjonistów (syjonizm), po reorganizacji w 1929 r. z udziałem przedstawicieli innych ugrupowań (wycofały się w 1947) Agencja Żydowska organizowała imigrację Żydów do Palestyny (jej biura powstawały w krajach o znacznych skupiskach Żydów, także w Polsce) oraz ich osadnictwo. Po powstaniu państwa Izrael Agencja Żydowska przekazała mu swoje funkcje.

Obecnie zadaniem jej jest propagowanie i organizowanie, w skali światowej, imigracji Żydów do Izraela, integracji przybyszów w społeczeństwie izraelskim oraz pozyskiwanie funduszów na ten cel. Od 1995 r. przewodniczący Światowej Organizacji Syjonistycznej jest też przewodniczącym Agencji Żydowskiej.

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

– pozarządowa instytucja z siedzibą w Jerozolimie, obecnie organ wykonawczy Światowej Organizacji Syjonistycznej. Na podstawie mandatu Ligi Narodów z VII 1922 uznana za reprezentację Żydów wobec władz mandatowych, rządu Wielkiej Brytanii oraz Ligi Narodów. Do 1929 w skład AŻ wchodzili tylko przedstawiciele syjonistów. W1923 ŚOS rozpoczęła starania o przystąpienie przedstawicieli działaczy niesyjonistycznych, co nastąpiło w VIII 1929. Działaniami Agencji kierowały: Rada, komitet administracyjny oraz egzekutywa, w których miał być zachowany parytet między syjonistami i niesyjonistami. Na czele stał przewodniczący ŚOS. Reprezentacja AŻ w Polsce została powołana w VII 1929. Na jej czele stały Rada oraz Komitet Polski, złożony po połowie z przedstawicieli grup syjonistycznych i reprezentantów innych środowisk. Stosunek do współdziałania syjonistów i niesyjonistów w AŻ wywołał spory między frakcjami Al ha-Miszmar i Et Liwnot Organizacji Syjonistycznej w Polsce. Reprezentacją AŻ wobec władz polskich i Konsulatu Wielkiej Brytanii było Biuro Palestyńskie. Siedziba AŻ w Polsce mieściła się w Warszawie przy ul. Rymarskiej. W skład prezydium wchodzili m.in. Heszel Farbstein, Icchak Grimbaum, Ozjasz Thon, A. Reiss i W. Wawelberg. Agencja brała udział w organizowaniu protestów przeciwko brytyjskiej polityce imigracyjnej w Palestynie. W czasie II wojny światowej i bezpośrednio po jej zakończeniu podejmowała starania o zniesienie ograniczeń imigracji żyd. do Palestyny, brała udział w organizowaniu imigracji legalnej i nielegalnej. Po utworzeniu państwa Izrael w V 1948 AŻ przekazała wiele swoich funkcji agendom rządowym. Zgodnie z decyzją Ogólnej Rady Syjonistycznej z VIII 1948 miała nadal zajmować się sprawami imigracji, zagospodarowaniem ziemi oraz zdobywaniem pomocy dla Izraela za granicą, co zostało zaakceptowane przez Kongres Syjonistyczny oraz Kneset (parlament). W 1954 na podstawie umowy między AŻ a rządem Izraela SOS tożsama z AŻ została uznana za reprezentację światowego żydostwa. Na XXIII Kongresie Syjonistycznym w VII 1992 spory wywołał projekt pełnego zjednoczenia struktur SOS i ANDRZEJ ŻBIKOWSKI Na posiedzeniu Rady Generalnej w VI 1995 na przewodniczącego obu struktur wybrano Abrahama Burga, zwolennika projektu zjednoczenia.

Natalia Aleksiun

Za: Tomaszewski J., Żbikowski A., Żydzi w Polsce. Dzieje i kultura. Leksykon, Warszawa 2001.