Anielewicz Mordechaj
Anielewicz, Mordechaj
(1919 [1920?] Warszawa lub Wyszków – 8.05.1943 Warszawa)
Pochodził z ubogiej rodziny warszawskiego Powiśla. W czasie nauki w Gimnazjum Męskim „La-Or” [hebr. „Ku Światłu”] związał się z lewicowym, syjonistycznym harcerstwem Ha-Szomer ha-Cair. W 1937 roku został komendantem oddziału warszawskiego tej organizacji, a w 1939 wszedł w skład ścisłego zarządu – Komendy Naczelnej.
W tym czasie Anielewicz brał też udział w organizowaniu grup samoobrony, stawiających odpór bojówkom ONR.
Po wybuchu II wojny światowej, wraz z grupą przyjaciół starał się przedrzeć przez Rumunię do Palestyny, jednak na granicy ze Związkiem Radzieckim został zatrzymany.
Wrócił do Wilna, gdzie starał się odbudować struktury Ha-Szomer ha-Cair, następnie dotarł do warszawskiego getta, gdzie brał udział w działalności konspiracyjnej. Redagował pismo Neged ha-Zerem [hebr. Pod Prąd], a od wiosny 1942 roku brał udział w formowaniu Bloku Antyfaszystowskiego.
Z chwilą utworzenia Żydowskiej Organizacji Bojowej (październik 1942), Anielewicz został jednym z członków jej kierownictwa, następnie w grudniu 1942 roku, został powołany na stanowisko Komendanta ŻOB.
Jako Komendant, dowodził oboma zbrojnymi wystąpieniami w getcie – zarówno pierwszym, trzydniowym powstaniem 18-21 stycznia 1943 jak i powstaniem w getcie, które wybuchło 19 kwietnia.
Po blisko trzech tygodniach walk, w oblężonym przez hitlerowców bunkrze przy ul. Miłej 18, Anielewicz razem z członkami sztabu popełnił samobójstwo 8 maja 1943 roku.
Katarzyna Wieczorek
