Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 059 064 zn. | 84144 zdjęcia | 738 wideo | 116 audio | 1920 miejscowości

Aktualności

2017-03-10

A frejlechn Purim! !א פריילעכן פורים

Purim to najradośniejsze święto żydowskie. Obchodzone 14 dnia miesiąca adar, wypada na ogół w lutym albo marcu. W roku 2017 kalendarza gregoriańskiego będzie to 12 marca.

Święto upamiętnia wydarzenia opisane w Księdze Estery. W V w. p.n.e. perski dostojnik, Haman, zagniewany na Żyda Mordechaja, który nie oddał mu pokłonu, postanowił zgładzić wszystkich Żydów mieszkających w Persji. Datę zagłady, 14 dzień adar, wybrał, ciągnąc los, po hebrajsku – פורpur (stąd nazwa święta). Zagładę udaremniła Estera, córka Mordechaja, która wyjednała u króla Persji zmianę tragicznej decyzji.

Ilustracja

Afisz zapowiadający zabawę purimową organizowaną w Żydowskiej Bibliotece Ludowej w Łukowie w 1930 roku, Biblioteka Narodowa w Warszawie   

Purim jest obchodzone od I w. n.e., początkowo pod nazwą Dnia Mordechaja. Święto poprzedza jednodniowy post, odprawiany na pamiątkę postu Estery poprzedzającego jej wizytę u króla. Innym nakazem jest danie jałmużny co najmniej dwóm osobom znajdującym się w potrzebie, a także obdarowanie przyjaciół i sąsiadów drobnymi prezentami. Są to najczęściej artykuły spożywcze: słodycze, owoce lub alkohol.

W czasie Purim w synagodze dwukrotnie odczytuje się ze specjalnego pergaminowego zwoju Księgę Estery. W synagogach ortodoksyjnych kobiety schodzą wówczas z babińca i wspólnie z mężczyznami słuchają tekstu. Kiedy pada imię Hamana, wierni zagłuszają je tupaniem, kołataniem i okrzykami. Imiona niegodziwców powinny bowiem zostać wymazane.

Ilustracja

Uczniowie jesziwy w Poniewieżu podczas balu purimowego, fot. I. Friem, Panevėžys (Poniewież) / Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny   

Później następuje uczta purimowa, która przypomina o tym, że ocalenie Żydów dokonało się w trakcie uczty wydanej przez Esterę. Uczestnicy zabawy objadają się uszami Hamana )Hamantasze), czyli trójkątnymi ciasteczkami nadziewanymi masą makową lub powidłami. Tradycja nakazuje picie alkoholu aż do momentu, w którym zaczną mylić się słowa „Niech będzie błogosławiony Mordechaj” z „Niech przeklęty będzie Haman”, czyli przestanie się odróżniać dobro od zła.

Ilustracja

Afisz ogłaszający bal purimowy w Lublinie w 1926 roku, Biblioteka Narodowa w Warszawie   

Zabawy purimowe przybierają charakter karnawałowy, z charakterystycznym świątecznym „budowaniem świata na opak”. Uczcie purimowej towarzyszy maskarada – mężczyźni mogą założyć kobiece suknie, a kobiety – stroje męskie.

Uczniowie szkół religijnych piszą rozprawy w absurdalny sposób tłumaczące zasady wiary, a także krytykujące wykładowców i rabinów.

Wykształcił się też odrębny gatunek literacki, zwany purimszpil. Są to przedstawienia, stanowiące żartobliwe trawestacje historii biblijnych. Dawniej grupy purimszpilerów chodziły po domach, dając krótkie występy i prosząc o drobne datki lub poczęstunek. Owe krótkie przedstawienia stały się z czasem zalążkiem nowoczesnego teatru żydowskiego. 

Archiwum