Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 85 825 358 zn. | 84248 zdjęcia | 783 wideo | 117 audio | 1925 miejscowości

Aktualności

2017-02-07

Żydowska etnografia i folklor po polsku

Stowarzyszenie imienia Szymona An-skiego wydało pierwszą część przetłumaczonej z języka jidysz książki Abrahama Rechtmana Żydowska etnografia i folklor.                                                             

Przełom XIX i XX w. stanowił nadal złoty wiek dla ludoznawców, folklorystów i etnografów, z zapałem odkrywających i opisujących bogactwo kultury niższych warstw ówczesnych społeczeństw. W 1907 r. dołączył do nich Szymon An-ski, zaintrygowany elementami folkloru, zawartymi w Talmudzie i midraszach. Od 1908 r. zabiegał on w petersburskim Żydowskim Towarzystwie Historyczno-Etnograficznym (JeIEO) o organizację ekspedycji etnograficznych na obszary tzw. strefy osiedlenia. Przedsięwzięcie doszło do skutku w latach 1912–1914 na terenach Wołynia i Podola, wybranych jako miejsca potencjalnie najdawniejszego osadnictwa Żydów. An-ski i jego towarzysze: fotograf Sołomon Judowin, muzykolog Julij Engiel oraz folklorysta Abraham Rechtman zanotowali ponad 1,8 tys. baśni, 1,5 tys. piosenek, 1 tys. melodii. Zebrali zarazem 500 manuskryptów i 700 obiektów sakralnych. Wykonali 2 tys. zdjęć oraz 500 wałków woskowych nagrań muzycznych. Te niezwykłe zbiory spoczęły w nowo utworzonym Muzeum JeIEO, którego kolekcja uległa rozproszeniu już kilka lat później, w dobie sowieckiej.

Ilustracja

Zdjęcie na tle obiektów przywiezionych z ekspedycji, St. Petersburg, 1914 r. Od lewej: A. Rechtman, S. Judowin, Sz. An-ski, Sz. Alejchem, jego żona O. Rabinowicz, M.A.Ginsburg, fot. YIVO   

Żydowska etnografia i folklor, której pierwotny tytuł brzmiał Jidisze etnografje un folklor to zapiski uczestnika ekspedycji etnograficznej An-skiego Abrahama Rechtmana, wydane w Buenos Aires w 1958 roku. W swojej książce autor nie tylko relacjonuje przebieg badań, ale przede wszystkim stara się uratować przed zapomnieniem świat żydowskiej wyobraźni ludowej, która tak zachwyciła intelektualistów i artystów na początku XX wieku. Najcenniejszą część publikacji stanowi zarejestrowany przez etnografów zbiór opowieści ludowych przekazywanych z pokolenia na pokolenie przez ludność żydowską Wołynia i Podola. Autor zabiera nas w podróż po miasteczkach regionu mając za przewodników lokalnych opowiadaczy – senny krajobraz co chwilę przemienia się dzięki pełnemu niesamowitości i piękna folklorowi żydowskiemu, nie pozwalającemu na ostateczne rozróżnienie zdarzeń historycznych i mistycznych.

Ilustracja

Szymon An-ski. fot. YIVO   

Pomocna w zlokalizowaniu wybranych opowieści będzie specjalnie przygotowana mapa, na którą naniesiono 20 z ponad 70 miejscowości odwiedzonych w latach 1912–1914 przez ekspedycję An-skiego. Każdy z punktów zawiera fragment relacji zebranej przez członków ekspedycji wśród mieszkańców Wołynia. Znajdują się tam opowieści o synagogach, wybranych nagrobkach oraz wydarzeniach historycznych, a także fragmenty pinkasów.

Projekt został dofinansowany z grantu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.

Zapraszamy do lektury! Pliki w formatach pdf, mobi i epub dostępne są tutaj.

Archiwum