Historia

Małgorzata Kuźma

Żydzi zamieszkiwali w Ulanowie prawdopodobnie od samego początku lokacji miasta, gdyż już w 1627 roku posiadali synagogę. W 1673 r. w Ulanowie żyło 103 Żydów. W 1765 roku do kahału należało 848 Żydów. W 1870 roku miejscowa gmina żydowska liczyła 2589 osób, zaś w samym mieście żyło 1250 Żydów. Społeczność żydowska miała wówczas dwie synagogi, cmentarz i utrzymywała trzech rabinów. W 1900 roku w Ulanowie żyło już 1369 Żydów, stanowiąc 40% ogółu mieszkańców.

W skład żydowskiego okręgu metrykalnego i żydowskiej gminy wyznaniowej w Ulanowie w 1900 roku  wchodziły następujące miejscowości: Bieliniec, Bieliny, Borki, Bukowina, Dąbrowica, Dąbrówka, Domostwa, Glinianka, Golce, Huta Doręgowska, Jarocin z Majdanem Jarocińskim, Kąty z Kutynami, Kłyzów, Kurzyna Mała, Kurzyna Wielka, Majdan Golczański, Mostki z Nalepami i Deputatami, Pysznica, Rauchersdorf, Studzieniec, Szyperki, Ulanów ze Zwolakami, Wulka Bielińska, Wulka Tanewska, Zarzecze, Ździary. Istniała wówczas szkoła religijna i mykwa. Zniszczenia z okresu I wojny światowej i emigracja części ludności miasta do Ameryki, spowodowało zmniejszenie liczebności Żydów w Ulanowie. W 1921 roku było tu 861 Żydów, stanowiących 39,3% wszystkich mieszkańców miasta. W okresie międzywojennym w Ulanowie mieścił się oddział Centralnego Związku Rzemieślników Żydowskich w Polsce, funkcjonował Bank Kredytowy i kasa „Gemilas Chesed". W mieście żyło wówczas 2200 Żydów, stanowiąc 56,5% mieszkańców. Przez wieki zasymilowali się z ludnością katolicką miasteczka, tworząc zwarta grupę mimo pewnej odrębności kulturowej i religijnej. Z katolikami rozmawiali po polsku, miedzy sobą w jidysz.

Rozkwit Ulanowa w wieku XVIII i XIX dotyczył również zamieszkałych tu Żydów. Upadek miasteczka i ludności katolickiej wiązał się również z upadkiem Żydów, co szczególnie przejawiało się w okresie I i II wojny światowej.

Przeciętnie Żydzi stanowili około 40% mieszkańców Ulanowa. Zajmowali się różnymi zawodami. Najwięcej było kupców, rzemieślników różnego rodzaju : krawców, kapeluszników, szewców, złotników, zegarmistrzów, powroźników, cyrulików. Byli nawet flisakami.

„Wygląd i ubiór odróżniał Żydów od katolików. Starsi i starzy Żydzi ubrani byli zazwyczaj w czarne surduty i czarne obszerne płaszcze, na głowach mieli czarne, okrągłe, maleńkie mycki oraz czarne kapelusze z szerokim rondem o

Więcej

Więcej

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

izrael.badacz.org

Miasto Ulanów leży w powiecie niżańskim, województwo podkarpackie. Jest położone na pograniczu Doliny Dolnego Sanu i Równiny Biłgorajskiej, nad Sanem, przy ujściu Tanwi.

Więcej