Historia

Martyna Sypniewska

Nie dysponujemy dokładnymi informacjami na temat początków osadnictwa żydowskiego w Alwerni. Pierwsze informacje pochodzą dopiero z końca pochodzą z XVIII wieku. Pojawienia się grupy osadników żydowskich było zapewne związane z przywilejem organizowania jarmarków, który w 1776 lub 1778 r. nadał osadzie Stanisław August Poniatowski. Według ustaleń Stanisława Polczaka zawartych w „Monografia Powiatu Chrzanowskiego”, w 1795 r. w mieście żyły cztery rodziny żydowskie liczące 25 członków. W następnych latach zaznaczył się niewielki wzrost liczby ludności żydowskiej, związany zapewne w większej mierze z przyrostem naturalnym, niż z jej napływem. W 1870 żyło tutaj 49 Żydów, w 1880 r. – 70, a 1910 r. – 74. Żydzi trudnili się przeważnie drobnym handlem i rzemiosłem. W 1869 r. na trzech kramarzy – dwóch było Żydami. Informacje pochodzące z księgi adresowej Polski z 1929 r. wskazują, że w okresie międzywojennym populacja żydowska w Alwerni nie uległa wielkim zmianom. Wymienia się w niej 5 osób, których nazwiska wskazują na żydowskie pochodzenie. W Alwerni spośród trzech piekarzy dwóch było było Żydami: E. Rosenfeld i I. Siegel. Jeden z sklepów z artykułami różnymi prowadził A. Frischer, rzeźnikiem był O. Frischer, a jedyny wyszynk w miasteczku prowadził M. Frischer.Zaznaczyć należy, że źródło to nie zawiera danych na temat pracowników żydowskich, kobiet i dzieci, jedynie dane osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Nie dysponujemy dokładnymi danymi dotyczącymi liczby Żydów mieszkających w miasteczku w przededniu wybuchu II wojny światowej. Nie znane są także wojenne losy Żydów z Alwerni. Przypuszczalnie spotkał ich taki sam los, jaki spotkał Żydów z okolicznych miejscowości, np. z Chrzanowa, Trzebini, Krzeszowic. Katalog Instytutu Yad Vashem wymienia 19 osób pochodzących z Alwerni, które zginęły w holokauście.

Więcej

Historia miejscowości

Katarzyna Pabis

Jak wynika z badań prowadzonych w latach 60. XX w., na terenie Alwerni ok. VIII-VI w. p.n.e., w okresie przypadającym na klasyczną fazę kultury łużyckiej odkryto cmentarzysko przypisane ludom tej kultury, jednak ze względu na ratunkowy charakter prowadzonych badań obiekt został rozpoznany tylko częściowo .

Nazwa miasta pochodzi od pustelni św. Franciszka w Toskani (włoskie La Verna, łacińskie Alvernia), a nadał ją ufundowanemu w 1616 r. klasztorowi Bernardynów kasztelan wojnicki i starosta gniewkowski Krzysztof Koryciński herbu Topór, który przebywał w Toskanii i po swum pobycie postanowił stworzyć podobne miejsce w Polsce, odwołując się nie tylko do religijnych tradycji św. Franciszka, ale i urzeczony pięknem Toskanii. Budowa klasztoru rozpoczęła się w 1625 r. – inspirowana zapewne również budową pierwszej polskiej Kalwarii i klasztoru Bernardynów w Zebrzydowie przez Mikołaja Zebrzydowskiego – a zakończyła w 1656 r., a budowa kościoła w stylu barokowym trwała w latach 1630-1676 (w 1627 r. nastąpiło wystawienie formalnych dokumentów darowizny i aktu erekcyjnego). W 1676 r. klasztor odwiedził król Jan III Sobieski. W latach 1703-1708 dobudowano do kościoła niedużą kaplicę na pomieszczenie cudownego obrazu Pana Jezusa Miłosiernego, z fundacji gospodarza spod Alwerni, Jana Kuciela i młynarza z Okleśnej Jana Pary. W 1897 r. gwardian o. Stefan Podworski wystawił 55-metrową wieżę na dzwony z ofiar złożonych przez Górnoślązaków.

Nieopodal zabudowań Bernardynów, po wschodniej stronie, powstała osada, dająca początek miejscowości Alwernia, leżąca w dobrach Aleksandra Szembeka. Przełomowym rokiem w historii Alwerni był 1776 r. lub 1778 r. , kiedy otrzymała przywilej organizowania jarmarków, nadane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Alwernia jest wzmiankowana jako miasto w 1796 r., ośrodek gospodarczy i administracyjny, jako własność Szembeków. Wtedy też prawdopodobnie powstało urbanistyczne rozplanowanie miasta, z wielkim, prostokątnym rynkiem. W Alwerni odbywało się prawdopodobnie dwanaście wielkich jarmarków rocznie, co rzutowało na rozwój miasta. Z końcem XVIII w. w Alwerni istniały 33 domy murowane i żyło 208 mieszkańców. Wśród grup zawodowych najliczniejsi byli garncarze, rzeźnicy, piekarze, kramarze, szewcy, stolarze, szynkarze i tkacze. W 1859 r. otwarto w miasteczku pierwszą szkołę, jednoklasową. Wtedy też, z inicjatywy Felik

Więcej

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

Katarzyna Pabis

Miasto znajdujące się w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej. Alwernia leży nad rzeką Regulanką, na wzgórzu Podskale (316 m n.p.m.) na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przed reformą administracyjną w 1999 r. Alwernia należała do województwa krakowskiego.
Gmina Alwernia wchodzi w skład tzw. „Pierścienia Jurajskiego”, czyli trasy samochodowej biegnącej z Krakowa przez najciekawsze tereny południowej części Wyżyny Krakowskiej. W niedalekiej odległości od Alwerni biegnie droga krajowa nr 780 (Kraków-Oświęcim). Stosunkowo blisko jest również Alwerni do autostrady A4.
 

Więcej