Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 78 105 297 zn. | 94759 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1949 miejscowości

Słomniki

Polska / małopolskie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:małopolskie / kieleckie (przed 1939)
Powiat:krakowski / krakowski (przed 1939)
Gmina:Słomniki / Słomniki (przed 1939)
Inne nazwy:סלומניקי [j.hebrajski]
Slomnik [j.jidysz]
Сломники [j. ros.]
 
GPS:
50.2399° N / 20.0821° E
50°14'23" N / 20°04'55" E

Lokalizacja

Adam Marczewski

Herb miasta Słomniki | Poznaniak

Miasto Słomniki jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej w powiecie krakowskim, w północnej części województwa małopolskiego. Miasto znajduje się w odległości 24 km na północ od Krakowa.

Jest położone w szerokiej dolinie rzeki Szreniawa, wokół której górują pagórki wyżyny Miechowskiej.

Więcej

Historia

Anna Kępińska

Żydzi ze Słomnik | Nieznany

Przez długi czas Słomniki, jako miasto należące do dóbr zakonnych, posiadały przywilej de non tolerandis Iudaeis, należały więc do miast, w których Żydzi nie mogli się osiedlać. Z drugiej strony już w połowie XVI w. można znaleźć wzmianki o obecności przedstawicieli religii mojżeszowej w tym mieście. Zapewne chodziło jednak o krótkotrwały pobyt.

Spotkać się można również ze stwierdzeniem, że w 1758 roku Słomnikach były dwa domy żydowskie, zamieszkałe przez 8 osób, a do końca wieku przybyła tam jeszcze jedna rodzina. Wiadomo, że jedną z nich była rodzina Lublinerów, których dom znajdował się na tzw. Zamościu, czyli już za rogatkami miasta. Trudno to jednoznacznie określić, bowiem w czasie spisu ludności żydowskiej z lat 1790–1792 władze Słomnik nie przekazały danych dotyczących liczby Żydów na terenie miasta, zapisano je zatem jako miejscowość, w którym brak rzeczonego osadnictwa. Natomiast w położonej nieopodal wsi Słomniczki, należącej do parafii Słomniki i stanowiącej dobra królewskie, w browarze dworskim mieszkał wraz z rodziną Marek Szymonowicz, dwóch żonatych służących oraz owdowiała służąca; karczmę arendował Lewek Szymonowicz z żoną oraz trzema synami; w chałupie dworskiej mieszkał Jakob Szymonowicz, również członek rodzinny. Łącznie w Słomniczkach mieszkało w 1791 r. 21 osób wyznania mojżeszowego. Rok później było ich już 24, ponieważ rodziny powiększyły się, a w browarze zatrudniono jeszcze jednego służącego.

Możliwość swobodnego osiedlania się w Słomnikach przyniósł Żydom dopiero akt emancypacyjny cara Aleksandra II z 1863 roku. Chętnie skorzystali z nowych możliwości, a już wkrótce stanowili znaczną cześć ludności miasta. Podobnie jak we wszystkich miastach i miasteczkach za ziemiach polskich, tak w Słomnikach podstawę utrzymania stanowił dla Żydów handel, zarówno większy, wykraczający daleko poza teren województwa, jak zupełnie drobny. Na konkurencję w interesach nakładały się różnice wyznaniowo-obyczajowe. Oliwy do ognia dolewało duchowieństwo, przestrzegając przed szkodliwością napojów serwowanych w karczmach. Jako że najczęściej arendarzami byli Żydzi, w umysłach prostych ludzi, nie aż tak chętnych do  zwalczania pijaństwa jak duszpasterze, walka z pijaństwem przekształcała się w walkę z Żydami.

Kiedy w 1877 r. delegacja żydowska domagała się surowego ukarania chłopa stającego przed s

Więcej

Historia miejscowości

Anna Kępińska

Słomniki. Rynek. | nieznany

Prawdopodobnie nazwa miasta wzięła się od szłomiarzy (zwanych w średniowieczu szłomnikami) – wyrabiających szłomy, czyli hełmy skórzane obite blachą dla drużyny królewskiej. Pierwsze wzmianki historyczne o miejscowości pochodzą z 1287 roku. Istniała tu wtedy osada targowa i myśliwska, należąca do zakonu cystersów z Kocic, położona przy szlaku łączącym Wieliczkę i Bochnię z Wielkopolską. W XIII w. została trzykrotnie splądrowana przez Tatarów (1241, 1259, 1287).

Prawa miejskie nadał Słomnikom król Kazimierz Wielki w 1358 roku. Położenie przy szlaku handlowym dało miastu szansę szybkiego rozwoju, co było widoczne szczególnie w wiekach XV i XVI. Miało status miasta królewskiego. Zostało nawet uhonorowane kilkoma wizytami królewskimi. Gościli tu: królowa Jadwiga (1392), Władysław Jagiełło (1420), Kazimierz Jagiellończyk (1447) oraz Zygmunt Stary (1548). W 1554 r. powstał pierwszy zbór kalwiński. W okresie potopu (1655–1660) miasto zostało zniszczone przez wojska szwedzkie.

Kolejną ważną kartą w dziejach miasta stało się powstanie kościuszkowskie. Po bitwie pod Racławicami odbyło się tutaj zgrupowanie wojsk polskich, a na rynku Tadeusz Kościuszko awansował do stopnia generała Józefa Zajączka i Antoniego Madalińskiego.

Po trzecim rozbiorze Polski w 1795 r. Słomniki znalazły się w zaborze austriackim. Następnie, od 1809 r. wchodziły w skład Księstwa Warszawskiego, a potem, po 1815 r. – do należącego do Rosji Królestwa Polskiego. W czasie powstania styczniowego okolice miasta były terenem walk partyzanckich, za co Słomniki zapłaciły utratą praw miejskich w 1870 roku. Przywrócono je w 1917 roku. W 1934 r. miasto otrzymało połączenie kolejowe na magistralnej linii Warszawa – Kraków. Budowa stacji stanowiła ważny impuls dla miejscowej gospodarki.

6 września 1939 r. Słomniki zostały zajęte przez Niemców. Okupacja niemiecka trwała do 15 stycznia 1945 roku. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego. Obecnie jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Słomniki w województwie małopolskim.

Nota bibliograficzna

  • Pankowicz A., Słomniki : portret miasta w okresie staropolskim, Kraków 1994.

Więcej

 
Zaopiekuj się miastem

Zaopiekuj się miastem

Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.

Zaopiekuj się miastem

Galeria

Więcej

Genealogical Indexes

JewishGen
Resources for Jewish Family History

To miasto lubią: