Historia

wilkanka

Żydowscy mieszkańcy gminy Radków prawdopodobnie należeli do gminy w Przedborzu (przed powstaniem gminy włoszczowskiej). Z danych statystycznych wynika iż w XVIII w. na terenie gminy można odnotować obecność pojedynczych rodzin żydowskich i tak: - w Podłaziu wsi należnej do Radkowa mieszkało 4 Żydów: rodzina arendarza Abrahama z żoną Rywką, wnukiem Mośkiem i palarzem Lewkiem. - w Kwilinie mieszkała jedna rodzina żydowska, Jakób Palarz, z żoną i synem - w Dzierzgowie w roku 1787 r. – spośród 484 mieszkańców było 7 Żydów - w Radkowie w 1791 r. spośród 189 mieszkańców było 5 Żydów., Ponadto warto zaznaczyć, że w 1841 r. ksiądz Teodor Radoński dysponujący częścią Radkowa wydzierżawił go Żydowi Sameulowi Kopik, a rok później Izraelowi Światły. W XIX i XX w. na terenie gminy Radków mieszkało kilka rodzin żydowskich. Przedstawiony poniżej przykład grupy Żydów ze wsi Dzierzgów, dobrze obrazuje przekrój społeczny ludności żydowskiej, która mieszkała na tych terenach. Ze wspomnień przytoczonych przez Jana Halbę wynika iż w Dzierzgowie mieszkało w 1942 r. około 50 Żydów w 9 rodzinach. Byli to: - Herszlik Fajgenblatt – najbogatszy Żyd we wsi, handlował zbożem, „wiejski bankier”, w czasie wojny mieszkał u niego zięć Lenczer ze Szczekocin (zastrzelony w lesie biegańskim wraz z kilkoma młodymi Żydami, którzy pracowali przy melioracji łąk), w domu Herszlika było wydzielone miejsce modlitwy gdzie w szabat schodzili się żydowscy mieszkańcy wsi. Herszlik został zastrzelony przez Niemców jesienią 1942 r. pochowany na drodze koło mostu. - Wygański Eliasz – prowadził sklep spożywczy, miał żonę, dwie córki i syna. Wygański wraz z żoną zostali jesienią 1942 r. zastrzeleni na podwórku swojego gospodarstwa. - Pawłowa Szkło – miała dwie córki oraz syna – który prowadził sklep spożywczy - Pływak – z żoną, córką, zięciem i wnuczkiem - Mordka – z żoną, dwoma córkami, zięciem i synem, zajmował się skupowaniem pierza - Mosiek z żoną, dwoma córkami i synem - Judka Fajgenbatt – z żoną – posiadał sklep oraz kilka mórg pola - Zelik  – krawiec mieszkający na Zalesiu z dwiema córkami - Żydówka ze Śląska z dwiema córkami Z wymienionej grupy dzierzgowskich Żydów, większość trafiła do szczekocińskiego getta. Jedynie 3 osoby nie zostały jesienią 1942 r. zatrzymane przez Niemców: Berek syn Herszlika, Łajka córka Wygnańskiego oraz Judka. Żaden jedn

Więcej

Historia miejscowości

Anna Wilk

Radków – wieś położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, (przed reformą administracyjną w województwie częstochowskim). Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1384 roku, kiedy to dziedzicem był niejaki Zira de Radkow pochodzący z Mękarzowa. W opisie archidiecezji gnieźnieńskiej z XVI wieku Jan Łaski podaje, że we wsi stał dwór szlachecki zwany Zyra. Kolejnymi dziedzicami wsi byli: m.in. Hieronim Rzeszowski, Andrzej Rej, Paweł Kozłowski, Aleksander Chmieliński Bieliński, Teodor Skarbek Woyczyński. W roku 1790 – we wsi było 28 budynków w tym dwór drewniany, młyn dom ekonoma, owczarza, gajowego w sumie mieszkało tu 230 osób. W tym czasie też po raz pierwszy odnotowano obecność osób wyznania mojżeszowego. Z początkiem XIX w. majątek został podzielony pomiędzy kilku właścicieli na wskutek transakcji sprzedaży oraz praw spadkowych. W tym czasie właścicielami byli m.in. ród Józefa Życińskiego, ks. Teodor Radoński – który przekazał w dzierżawę majątek Żydom . Ostatnimi właścicielami Radkowa była rodzina Linowskich, po II wojnie światowej majątek został im skonfiskowany, a w siedzibie dworu mieściła się przychodnia oraz mieszkania dla lekarzy. Od 11 lat dwór jest w rękach prywatnych. Klasycystyczny budynek wyróżniają od frontu wysokie arkady nad wejściem. Nowi właściciele remontują kolejne pomieszczenia, ratując przed zniszczeniem dawną szlachecką rezydencję. Obok niej zachował się park z grabową aleją, założony na początku XIX wieku. Ponadto na terenie gminy istniały zespoły dworskie w Bieganowie, Chyczy, Dzierzgowie, Krasowie, Kwilinie, Ojslawicach wzmiankowane już w zapiskach Jana Długosza z XIV w. Warto także zwrócić uwagę na dwa kościoły parafialne w Dzierzgowie i Kossowie. Pierwszy z nich istniał już w XIV w., obecnie przebudowany znany z cudownego obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem przywiezionego spod Beresteczka w połowie XVII w. We wsi jest cmentarz z zachowanym nagrobkiem Walentego Jackowskiego zm. 1834 r. – pradziada Stefana Żeromskiego. Z kolei Kossów – lokowany w XIV w. dziś niewielkie sołectwo na terenie gminy Radków. W Kossowie z czasów dawnej świetności nie zachował się ani ratusz ani dawny układ urbanistyczny miasteczka, ani też tradycja jarmarków które odbywały się trzy razy do roku. Do dnia dzisiejszego stoi za to drewniany kościół (przekształcony w XVI w. w zbór kalwiński ) ufundowany przez właściciela Kwiliny Jana

Więcej

Więcej

Podsumowanie