Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 177 688 zn. | 84412 zdjęcia | 790 wideo | 117 audio | 1926 miejscowości

Poznań

Polska / wielkopolskie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:wielkopolskie / poznańskie (przed 1939)
Powiat:poznański grodzki / poznański grodzki (przed 1939)
Gmina:Poznań / Poznań (przed 1939)
Inne nazwy:Posen [j. niemiecki]; פױזן [j. jidysz]; פוזנן [j. hebrajski]
 
GPS:
52.4064° N / 16.9253° E
52°24'23" N / 16°55'30" E

Lokalizacja

Tomasz Kawski

Poznań – miasto położone w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, stolica powiatu. Odległe 310 km na zachód od Warszawy. Leży nad rzeką Wartą.
 

Więcej

Historia

Tomasz Kawski

Poznań - ul. Żydowska | Jerzy Łapo

Początek zorganizowanego osadnictwa żydowskiego w Poznaniu sięga najprawdopodobniej połowy XIII w. Najstarsza pisana wzmianka o planach budowy synagogi pochodzi z 1367 r. Prawdopodobnie już wówczas Żydzi tworzyli zorganizowaną gminę. Była to jedna z najstarszych i najważniejszych gmin na ziemiach polskich. Jej powstaniu sprzyjało pojawienie się w Poznaniu żydowskich uciekinierów z Niemiec, Francji oraz Czech. Osiedlaniu się prześladowanym w XIV w. w Europie Żydom przyszedł w sukurs książę Bolesław Pobożny, który nadał poznańskim Żydom szereg przywilejów. O trwałości osadnictwa może świadczyć fakt, że przybysze zastali w Poznaniu wielu znakomitych talmudystów kultywujących swoistą odmianę liturgii – tzw. Minhag Pozna. O znaczeniu gminy żydowskiej może świadczyć fakt, że w 1507 r. jej członkowie zostali zobowiązani do uiszczenia 200 zł podatku koronacyjnego. Już w XV w. Poznań wraz z Krakowem, Lwowem i Lublinem tworzył tzw. Tetrapole, które w 1581 r. przekształcono w Sejm Czterech Ziem (Waad Arba Aracot). Organ ten, aż do 1764 r., był kolegialną zwierzchnią władzą wszystkich gmin żydowskich w Polsce.

Rozwojowi gminy w XVI w. sprzyjał napływ Żydów sefardyjskich pochodzących z Węgier. Wzrosło w znaczący sposób zaludnienie w dzielnicy żydowskiej leżącej początkowo wzdłuż ul. Tkackiej, którą niebawem przemianowano na ul. Żydowską. Znajdowała się u wylotu ul. Dominikańskiej, między ratuszem a zakolem rzeki Warty. Dzielnica stopniowo zaczęła się rozrastać. Objęła Stary Rynek i kwartał ulic: Żydowska, Szewska, Wroniecka, Stawna. Dzielnica wielokrotnie płonęła. Jeden z najtragiczniejszych pożarów miał miejsce w 1447 r. Zniszczeniu uległy niemal wszystkie żydowskie domy.

W 1565 r. było w Poznaniu „żydowskich kamienic i domów własnych 50, k temu dom doktorów i 3 domy ku bożnicom, w których mieszkają szkolnicy i kantorowie. Bożnic 2, a temu domów najemnych od chrześcijan trzymają 43, których czasem więcej, czasem mniej”. W pierwszej połowie XVII w. napływ żydowskich uciekinierów z Niemiec spotęgował trudności mieszkaniowe miasta. Według różnych autorów w 1590 r. mieszkało w Poznaniu 1500 Żydów, w latach 1618–1619 od 2000 do 3226. Mimo, że proporcja domów żydowskich, od połowy XVI do połowy XVII w., wzrosła z 21,7% do 36%, nie rozwiązywało to problemów socjalnych. W 1558 r. naliczono 83 domy żydowskie, w 1613 r. – 147, w 1655 r. – 128

Więcej