Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 77 058 532 zn. | 94876 zdjęcia | 877 wideo | 118 audio | 1885 miejscowości

Płońsk

Polska / mazowieckie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:mazowieckie / warszawskie (przed 1939)
Powiat:płoński / płoński (przed 1939)
Gmina:Płońsk / Płońsk (przed 1939)
Inne nazwy:Plönnen (1939-1945)
Плонск [j.rosyjski]
 
GPS:
52.6230° N / 20.3754° E
52°37'22" N / 20°22'31" E

Lokalizacja

izrael.badacz.org

Płońsk – miasto powiatowe położone w środkowej Polsce, w województwie mazowieckim. Odległe 67 km na północny zachód od Warszawy. Leży nad rzeką Płonką.

Więcej

Historia

Tomasz Kawski

Najstarsza wzmianka o Żydach mieszkających w Płońsku pochodzi z 1448 r. W 1507 r. Żydzi zapłacili 5 zł podatku koronacyjnego. W 1578 r. w gminie żydowskiej w Płońsku mieszkało 24 płatników pogłównego żydowskiego. W drugiej połowie XVI w. miejscowych Żydów oskarżano o profanację hostii. Aż do połowy XVIII w. gmina w Płońsku organizacyjne była podporządkowana kahałowi w Ciechanowie.

W XVII w. wybudowano pierwszą synagogę. Zasady współżycia Żydów i chrześcijańskiego mieszczaństwa uregulowano w 1768 r. zawierając stosowną umowę. W latach 1768 – 1777 rada miejska Płońska dopuściła Żydów do handlu oraz produkcji miodu pitnego i szynkowania gorzałki Żydów. W 1765 r. posiadali 20 domów. W 1816 r. przygotowano pierwsze plany związane z utworzeniem rewiru żydowskiego dla 172 rodzin.

Po pożarze miasta w 1826 r. powrócono do wcześniej przygotowanego planu. Władze zwróciły jednak uwagę na fakt, że Żydzi posiadali place i domy w różnych częściach Płońska. Dominowali nadto liczebnie. W zaistniałej sytuacji uznano, że tworzenie rewiru było z przyczyn praktycznych zbędne. Zalecono jedynie, by Żydzi nie budowali i nie kupowali domów sąsiadujących z domami należącymi do Polaków. Ograniczenie to było konsekwencją pożaru, który w 1826 r. strawił część miasta. Wiele żydowskich rodzin straciło dach nad głową. Władze miasta w 1827 r. wybudowały dla nich przy rynku 50 baraków. Zamieszkało w nich 50 rodzin. Do 1844 r. wprowadziła się do własnych nowo wybudowanych domów tylko część rodzin. Pozostali nadal się gnieździli się w barakach, mimo ponagleń ze strony władz. Głównym zajęciem pozostawał handel. W 1844 r. zajmowali się nim na większą skalę Hersz Senior, Josef Fenkiel, Mosiek Bornsztejn, Abe Cemach. Pierwszy handlował mięsem koszernym i zagranicznymi trunkami, pozostali towarami łokciowymi pochodzenia krajowego. Drobnym handlem zajmowali się kramarze, których było 12. Bogatszymi członkami gminy byli także właściciele szynków oraz dzierżawcy rozmaitych opłat miejskich.

W 1819 r. wśród 32 szynków działających w Płońsku, aż 28 należało do Żydów. Jednym z najzamożniejszych był Gotfryd Bittner, który posiadał 2 szynki. Do lokalnej elity finansowej zaliczali się dzierżawcy propinacji. W Płońsku byli nimi mieszkający w Ostrołęce Hersz Sztucki, Joachim Goldm z Zakroczymia i Nuchim Rubinstein z Pułtuska. W latach 1828 – 1830 dochody z propinacji dzierżawił Le

Więcej

Historia miejscowości

Tomasz Kawski

Początki Płońska wiążą się z grodem istniejącym od XI w. Na przełomie XI i XII w. na podgrodziu rozwinęła się osada targowa. Pierwsza wznianka o Płońsku pochodzi z 1155 . Między 1422 a 1426 r. Płońsk otrzymał od księcia Siemowita IV prawo miejskie chełmińskie.

W XIV i XV w. powiat płoński był nadawany księżnym mazowieckim. Księżna Katarzyna, fundując w Płońsku klasztor karmelitów, potwierdziła miastu przywilej lokacyjny i zrównała je w prawach z Raciążem i Mławą. Po wcieleniu w XV w. Mazowsza do Korony, Płońsk został miastem królewskim, miastem powiatowym, w którym odbywały się sądy ziemskie.

Nowe przywileje nadwali miastu kolejni królowie: Zygmunt I (1527), Stefan Batory (1576), Jan III Sobieski (1677), August II (1720), August III (1749), Stanisław August (1767). Płońsk został poważnie zniszczony w czasie wojny polsko – szwedzkiej w latach 1655 – 1660. Ze 130 dawnych nieruchomosci ocalało 21. Z uprawianych wcześniej przez mieszczan 23 włók gospodarowano tylko na 1 i ¼ . Działał 1 młyn. Z działających przed wojną 22 rzemieślników pozostało 4. Kolejny wiek zamętu politycznego w Polsce nie sprzyjał stabilizacji.

Płońsk w 1765 r. nadal pozostawał w stanie ruiny. Istniało tylko 27 domów, a 42 place były puste. W końcu XVIII w. zaczęło rozwijać się garbarstwo. W kolejnym wieku założono kilka niewielkich przedsiębiorstw: cegielnię, browar, fabrykę octu, fabrykę miodu pitnego, olejarnię. Rozwijało się szewstwo, bednarstwo i garcarstwo. W 1924 r. Płońsk uzyskał połączenie kolejowe. W czasie II wojny miały miejsce masowe egzekucje na miejscowej ludności.

Po wojnie rozwinięto miejscowy przemysł, głównie przetwórstwa spożywczego i obsługi rolnictwa. Współcześnie Płońsk pełni rolę lokalnego centrum administracyjnego, produkcyjnego, handlowego i życia kulturalnego.

Położenie geograficzne i administracyjne:

Do XVIII w. Królestwo Polskie, województwo płockie, starostwo płońskie,

1793 – 1807 Prusy,

1807 – 1815 Księstwo Warszawskie, departament płocki, powiat pułtuski,

1815 – 1918 Rosja (Królestwo Polskie), województwo płockie, gubernia płocka,

1918 – 1939 Polska, województwo warszawskie, powiat płoński,

1939 – 1945 Niemcy (III Rzesza), Prowincja Prusy Wschodnie, rejencja ciechanowska, powiat płoński,

1945 – 1975

Więcej

 
Zaopiekuj się miastem

Zaopiekuj się miastem

Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.

Zaopiekuj się miastem

Galeria

Więcej

Wideo

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

To miasto lubią: