Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 95563 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1889 miejscowości

Pabianice

Polska / łódzkie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:łódzkie / łódzkie (przed 1939)
Powiat:pabianicki / łódzki (przed 1939)
Gmina:Pabianice / Pabianice (przed 1939)
Inne nazwy:Pabenits
Pabjanice
Pabnitz
Pabyanets
Pabyanitse
 
GPS:
51.6642° N / 19.3547° E
51°39'51" N / 19°21'16" E

Lokalizacja

Kamila Klauzińska

Pabianice – miasto położone w środkowej Polsce, w województwie łódzkim, stolica powiatu. Odległe 16 km na południe od Łodzi, 149 km na południowy zachód od Warszawy.

Więcej

Historia

Kamila Klauzińska

deportacja Żydów z Pabianic do getta w Łodzi | KK

W 1794 r. Pabianice liczyły 482 mieszkańców w tym 15 Żydów. Najprawdopodobniej stało się to za sprawą władz pruskich, które zezwoliły już zamieszkałym Żydom na stały pobyt. Inni Żydzi przybyli do miasta po tym roku musieli je opuścić. Spowodowane było to faktem, że Pabianice były własnością biskupów krakowskich, którzy nie zezwalali na ich nowe osadnictwo.

W późniejszym czasie zakaz ten nie był już egzekwowany. W XIX w. wraz z rozwojem przemysłu w mieście osiedliło się 19 zamożnych przedstawicieli wyznania mojżeszowego. Od 1836 r. miejscowi Żydzi mieli już własną gminę wyznaniową.

Początkowo osiedlali się w części zwanej Starym Miastem. Po 1848 r., ci którzy udowodnili swoją przydatność zawodową oraz uzyskali specjalne pozwolenie mogli przenosić się do Nowego Miasta. W 1860 r. czyniono próby osiedlenia Żydów w wyznaczonym rewirze obejmującym ul. Bóżniczą i Tuszyńską, ale ukaz carski o równouprawnieniu pokrzyżował te plany.

Od 1864 r. w Pabianicach rozpoczęła działalność szkoła dwuklasowa przeznaczona zarówno dla katolików, jak i Żydów. Na dwóch nauczycieli pracujących w niej jeden był Żydem. Do szkoły tej uczęszczało 190 dzieci, w tym 19 dzieci żydowskich. Pod koniec XIX w. gmina wzbogaciła się o szkołę wyznaniową znajdującą się przy ul. Kaplicznej.

Nabożeństwa początkowo odbywały się w domach prywatnych, później w wynajętym domu przy ul. Bóżniczej. W 1880 r. wybudowano w Pabianicach murowaną synagogę. Utworzono także cmentarz przy ul. Cmentarnej. W okresie I wojny światowej, kiedy sytuacja ludności, szczególnie najbiedniejszej, uległa materialnemu pogorszeniu powstało w mieście kilka organizacji o charakterze samopomocowym. Żydowscy filantropi powołali do życia własne: "Strzechę Robotniczą" związaną z Poalej Syjon i "Żydowską Tanią Kuchnię" związaną z Żydowskim Towarzystwem Dobroczynności.

W 1919 r. Pabianice zamieszkane były już przez 35.335 mieszkańców z czego 18% stanowili Żydzi. Żydzi pabianiccy starali się włączać w życie społeczne miasta. Wzięli udział w budowie Pomnika Niepodległości, a najzamożniejsi spośród nich: Gerson Weinstejn, Izaak Urbach i Mojżesz Pikus weszli w skład komitetu zbiórki funduszy na ten cel.

W Pabianicach wychodziła żydowska gazeta „Pabiancer Cejtung”.

Według spisu ludności z 1931 r. miasto zamieszkiwało 8177 ludności wyznania mojżeszowego, c

Więcej

Historia miejscowości

Kamila Klauzińska

Zabudowania fabryczne zakładów bawełnianych "Krusche-Ender" | Marcin Wygocki

Początki Pabianic sięgają okresu średniowiecza. Osada leżała na terenach zwanych Opolem Chropskim. W 1086 r. Chropy Kapitule Krakowskiej przekazała Judyta, żona księcia Władysława Hermana jako ofiarę przebłagalną dla kościoła. Miało to wyleczyć ją z długoletniej bezpłodności. Prawa miejskie Pabianice uzyskały w połowie XIV w. a za herb przyjęto trzy złote korony na srebrnym tle. W tym czasie erygowano parafię. W 1535 r. miasto uzyskało od Zygmunta Augusta przywilej na tworzenie cechów rzemieślniczych.

W drugiej połowie XVI w. Kapituła Krakowska wzniosła w mieście dwa cenne obiekty renesansowe istniejące do dziś: dwór kapituły krakowskiej (1566 r.) oraz kościół murowany pod wezwaniem św. Mateusza i Wawrzyńca (1583 r.). Miasto powoli rozwijało się, choć coraz gęstsza i drewniana zabudowa sprzyjała kilku wielkim pożarom, po których miasto musiało podnosić się na nowo. W 1796 r. zostało przejęte przez administrację pruską. Szanse na podźwignięcie się z upadku pojawiły się ponownie z chwilą włączenia miasta do Księstwa Warszawskiego (1807 r.).

W Królestwie Polskim dekret z 1816 r. przyznający liczne ulgi dla napływowych osadników spowodował powolny rozwój przemysłowy miasta, zwłaszcza w zakresie powstających tkalni. Był to początek rozwoju potężnego ośrodka przemysłu włókienniczego, dostarczającego ponad 10% produkcji krajowej. W 1823 r. opracowano plan regulacyjny Pabianic. Na Nowym Mieście zaczęto osiedlać tkaczy z zagranicy. Wybudowano kościół ewangelicko – augsburski i synagogę.

W drugiej połowie XIX w. w Pabianicach dominował przemysł włókienniczy (firmy R. Kindlera i Krusche-Endera). Powstała papiernia R. Saengera, Pabianickie Towarzystwo Przemysłu Chemicznego oraz Fabryka Maszyn i Odlewnia Waldemara Kruschego. W tym czasie również w mieście założono pierwszą aptekę, księgarnię, drukarnię, straż pożarną, szkołę handlową. Wybudowano stację telegraficzną i osiedle robotnicze, oświetlono ul. Zamkową lampami elektrycznymi. W 1900 r. połączono Pabianice z Łodzią elektryczną linią tramwajową, w 1901 r. przy kolejowej trasie Warszawa – Kalisz wybudowano dworzec kolejowy. W 1909 r. wybudowano szpital miejski oraz założono bank. Ukończono także budowę dwóch kościołów. Nastąpiło ożywienie życia kulturalno-społecznego. Założono biblioteki fabryczne, towarzystwa sportowe, muzeum. Pojawiła się pierwsza lokalna gazeta oraz kinematogr

Więcej

 
Zaopiekuj się miastem

Zaopiekuj się miastem

Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.

Zaopiekuj się miastem

Galeria

Więcej

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

To miasto lubią: