Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 93249 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

Oleśnica (woj. świętokrzyskie)

Polska / świętokrzyskie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:świętokrzyskie / kieleckie (przed 1939)
Powiat:staszowski / staszowski (przed 1939)
Gmina:Oleśnica / Oleśnica (przed 1939)
Inne nazwy:
 
GPS:
50.4541° N / 21.0647° E
50°27'14" N / 21°03'53" E

Lokalizacja

Katarzyna Gadecka

Oleśnica – miasto położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim. Odległe 30 km na północny wschód od Wrocławia, 329 km na południowy zachód od Warszawy. Leży nad rzeką Oleśnicą.

Więcej

Historia

Katarzyna Gadecka

Informacji dotyczących społeczności żydowskiej w Oleśnicy jest niezwykle mało. Powodem tego były liczne pożary oraz pożogi wywołane walkami frontowymi w rejonie przyczółka baranowsko-sandomierskiego w latach 1944-1945. Bogate materiały archiwalne zostały wówczas zniszczone. Dlatego też historię nie tylko Żydów, ale ogólnie społeczności Oleśnicy można dziś odtwarzać tylko fragmentarycznie.

Najstarsza wzmianka dotycząca oleśnickich Żydów pochodzi z 1676 roku. Miasto od samego początku musiało się słabo rozwijać pod względem handlowym, ponieważ pojawili się tutaj dopiero po niemalże 130 latach po lokacji (1546). Mogło być to wynikiem niewielkiego zainteresowania takim ośrodkiem jak Oleśnica, które był ciągle burzony i palony. Dodatkowo w mieście sami Polacy już zajmowali się rzemiosłem i handlem. Może też dlatego wydaje się, że przedstawiciele religii mojżeszowej chętniej osiedlali w okolicach Oleśnicy, a nie w samym miasteczku, np. w Strzelcach.

Społecznośc żydowska zobligowana była do płacenia pogłównego. W I połowie XVIII w. składka miesięczna wynosiła 33,10 złp. Inne nieduże miasta, takie jak Janików (40 złp) czy Sobków (50 złp), płaciły już wiecej. Taką samą wysokość składki posiadały jedynie Kurozwęki. Świadczy to o biedzie i zacofaniu oleśnickiej społeczności żydowskiej .

W 1822 r. zorganizowano fundusz na budowę szpitala wraz ze szkółką. Część pieniędzy dołożył również nieznany z imienia i nazwiska Żyd oleśnicki. W połowie lat osiemdziesiątych XIX w. 90% mieszkańców Oleśnicy było chrześcijanami.

W czasie I wojny światowej przez Oleśnicę przechodziły liczne wojska. Stanowiło to wielkie utrapienie dla mieszkańców, w szczególności dla miejscowych sklepikarzy żydowskiego pochodzenia. Jak wspominała dziedziczka Irena z Tańskich Zaborowska rok 1915 w swych Pamiętnikach...: „15 września Oleśnica widzi znów liczne wojsko huzarów z Samary. Wracają wciąż z bitwy z Pacanowa ranni kozacy. Rabują w Oleśnicy sklepy i biją Żydów. Mają w Oleśnicy liczne obozy wojska”.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego Oleśnica była w części dzierżawiona przez Żyda Kauffmana.

W czasie drugiej wojny światowej Żydzi pozostali w swoich domach aż do jesieni 1942 roku. 5 listopada 1942 r. zostali wyprowadzeni z Oleśnicy do Stopnicy. Stamtąd przetransportowano ich do obozu zagłady w Treblince.

Więcej

Historia miejscowości

Katarzyna Gadecka

Badacze nie są zgodni, którą datę przyjąć jako moment powstania Oleśnicy. Można przychylić się do Długosza twierdzącego, iż był to wiek XIV. Kronikarz pisał bowiem, że wieś Oleschnicza istniała już w roku 1326. Należała do dekanatu Książnickiego. Oleśnica wg. Długosza składała się z terenów kmiecych, karczmy z ogrodem oraz folwarku . Z kolei bez większych wątpliwości można ustalić jej założycieli. Była to rodzina Oleśnickich. Pierwszym właścicielem oleśnickiej osady był Jaśko z Oleśnicy. Najsłynniejszym członkiem rodu był Zbigniew Oleśnicki, który był cenionym mężem stanu za królów Jagiełły i Władysława Warneńczyka. Dzięki też swoim patronom Oleśnica posiada herb Dębno, emblemat rodowy Oleśnickich . Osada posiadała wówczas szkołę początkową, dom schronienia, urząd i sąd gminny. Poczta jednak zlokalizowana była w Stopnicy. Oleśnica posiadała prawo do 6 jarmarków. W 1477 r. Zbigniew Oleśnicki ufundował gotycki kościół. Zastąpił on wcześniejszą drewnianą świątynię , która została zniszczona w czasie pożaru w tymże roku.

W połowie XVI w. nowy dziedzic na Oleśnicy Mikołaj Herbert Odnowski na podstawie królewskiego zezwolenia nadał miastu dwa jarmarki: na św. Urbana i Wniebowzięcia NMP. Dodatkowo Oleśniczanie mieli zapewniony targ w każdą sobotę oraz zostali zwolnieni od podatków na okres 8 lat, co prawdopodobnie było skutkiem zniszczeń, np. pożaru. Odnowski był kasztelanem przemyskim i starostą lwowskim. Nie zdołał na dłużej zagrzać miejsca w zamku oleśnickim . Szybko bowiem Oleśnica stała się własnością familii Zborowskich. Zamienili oni kościół, wybudowany jeszcze za Jaśka Oleśnickiego na zbór kalwiński. Dopiero po 1619 r. świątynię oddano ponownie w ręce Kościoła rzymsko-katolickiego. W 1569 r. staraniem Piotra Zborowskiego h. Jastrzębiec nadano Oleśnicy prawa miejskie magdeburskie. Istnieje jednak hipoteza, iż Oleśnica jeszcze pod koniec XIII w. miała prawo miejskie niemieckie . On również nadał i wytyczył plany zabudowania przestrzennego. Wyznaczył czteroboczny rynek, wzorując się na tradycji osi równoleżnikowej, zamknął plac od wschodu budynkiem kościoła i obszarem cmentarza parafialnego. Potwierdził on miasteczku posiadanie dawniej wyznaczonych 6 ról, 2 stawów, błonia oraz 3 przyłanków, z których jeden należał do łaźni, drugi do wójta miasta Oleśnica .

Zgodnie z regestrami podatkowymi z 1579 r. było wówczas w miasteczku 3 ubogich komo

Więcej

 
Zaopiekuj się miastem

Zaopiekuj się miastem

Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.

Zaopiekuj się miastem

To miasto lubią: