Historia

Tomasz Kawski

Skupisko żydowskie w Makowie zaczęło rozwijać się w XVI w. Gmina istniała już połowie XVI w. Oficjalnie podlegała kahałowi w Ciechanowie. Dzielnica żydowska znajdowała się w północnej części miasta. Gmina dysponowała łaźnią rytalną, synagogą i przytułkiem dla starców. Na lewym brzegu rzeki istniał cmentarz żydowski.

Znaczne straty gmina odnotowała w czasie „potopu“ szwedzkiego w latach 1655 – 1660. Wojska polskie wypierające Szwedów wymordowały wielu Żydów, którym zarzucano współpracę z wojskami napastników. Nowym zjawiskiem, było pojawienie się w drugiej połowie XVII w. procesów o czary. Ofiarami podali także Żydzi. Na karę śmierci przez ścięcie skazano Nachmana Ben Nathana z Makowa, za rzekome zamordowanie chrześcijańskiego chłopca. Jego proces stał sięokazają do niszczenia i plądrowania żydowskich sklepów w Makowie. Mimo wzrostu nietolerancji religijnej od końca XVII i początku XVIII w. skupisko żydowskie w Makowie zaczęło się intensywnie rozwijać. Wszyscy mieszkańca miasta, w tym i Żydzi, otrzymali potwierdzenie posiadanych wcześniej przywilejów.

W XVIII w. utworzono kilka bractw religijnym. W XVIII w. przystapiono do budowy okazałej synagogi. Jednak prace przerwano w 1717 r. Poza żydowskim handlem czynnikiem sprzyjającym rowzwojowi miasta i gminy stało się rzemiosło. Wśród żydowskich rzemieślników zaczęli dominować krawcy. W 1731 r. władze Makowa nałożyły na żydowskich krawców opłatę roczną w wysokości 10 złp. W tym samym okresie niejaki Joel uzyskał zgode na wybudowanie browaru przy ul. Mostowej. Rajcy miejscy dostrzegając korzyści płynące z obecności żydowskich rzemieślników działających poza cechami brali ich w obronę przed atakami ze strony chrześcijańskich mistrzów cechowych. Znacznych dochodów miastu przynosiła dzierżawa żydowskim kupcom monopolu solnego i naftowego.

W wyniku starań władz Makowa 3 kwietnia 1750 r. doszło do porozumienia między ludnością katolicką a żydowską. Żydzi, którzy posiadali w mieście place mogli prowadzić handel różnymi towarami, zajmować się wyszynkiem miodu i wina, pędzić gorzałkę, korzystać z miejskiego pastwiska oraz lasu. W zamian mieli płacić podatek pogłówny i hibernę po 400 złp rocznie. 22 czerwca 1750 r. August III Sas udzielił makowskim Żydom przywileju zezwalając na szynkowanie trunków w domach. Przywilej potwierdził w 1766 r. Stanisław August P

Więcej

Eva Tepper about Makow before war and live there, her and her family's fates during war in USSR, stay in Silesia region after war and immigration to Israel

An English resume of an interview in Hebrew that took place in Israel, as a part of the Polish Roots in Israel Project. Interviewee name: Eva Tepper ...

Więcej

Historia miejscowości

Tomasz Kawski

Maków Mazowiecki nalezy do najstarszych osad na Mazowszu. O istnieniu wsi dowiadujemy się z dokumentu z 1065 r. Był to punkt przewozowy na drodze handlowej prowadzącej na Jaćwież. Niebawem ślady osadnictwa pojawiły się w sąsiedztwie miejsca przepraw przy drodze do wsi Grzanka. Obok osady, na lewym, wysokim brzegu rzeki Orzyc, wznosił się gród warowny, a następnie zamek książęcy i królewski.

W 1421 r. osada uzyskała prawa miejskie chełmińskie. Nadał je książę mazowiecki Janusz I. Na rozbudowę miasta przeznaczono opłaty z targowego, dochody z łaźni, wagi i postrzygalni sukna. Do prawa organizowania dwóch jarmarków książę Janusz II dodał w 1480 r. trzeci oraz pozwolił, by jarmark odbywał się przez dwa dni.

W pierwszej połowie XVI w. miasto przeżywało okres rozkwitu. Znajdowało się tu ok. 200 domów. Maków był stolicą starostwa grodowego, miejcem odbywania sądów ziemskich i grodzkich. O roli miasta świadczy m.in fakt, że ziemię różańską nazywano także ziemią makowską. Dobrobyt mieszkańcy Makowa zawdzięczali  pośrednictwu w handlu z Litwą. Przez miejscową komorę celną przewożono na zachód Europy: futra, wosk, skóry, zboże, drewno, płody leśne. Na wschód trafiały tkaniny, klejnoty i wina. Na miejscu rozwijało się także młynarstwo, piwowarstwo i szewstwo.

Wiek XVII przyniósł upadek miasta. Proces zapoczątkował wielki pożar w 1620 r. Wojna ze Szwecją w latach 1655–1660 dopełniła zniszczeń. Po jej zakończeniu naliczono ok. 150 mieszkańców. Z uprawianych wcześniej 36,5 włóki obsiano tylko trzy.

Miasto przez kolejne dziesięciolecia powoli odbudowywano. Jednak pożar z 1787 r. zniszczył połowę zabudowy. Nowe tendencje rozwojowe pojawiły się w XIX w. Ludość zajmowała się drobnym handlem, rzemiosłem i rolnictwem. W końcu XIX w. powstał browar, wytwórnia miodu pitnego, kilka garbarni. Coraz większą rolę zaczęło odgrywać rzemiosło.

W czasie I wojny światowej Maków był kilkukrotnie niszczony. Władze niemieckie w latach 1916–1917 wybudowały kolej wąskotorową łączącą Maków z Mławą. W okresie powojennym zbudowano elektrownię miejską, łaźnię, rzeźnię, dwie szkoły. Nadal głównym źródłem utrzymania ludności pozostawał handel i rzemiosło nastawione na zaspokajanie potrzeb rolniczego zaplecza. Jedynymi większymi zakładami były dwie garbarnie i&

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

Tomasz Kawski

Miasto w województwie mazowieckim leżące nad rzeką Orzyc, na granicy Wysoczyzny Ciechanowskiej i Równiny Kurpiowskiej. Liczy 10 500 mieszkańców (2007 r.).

Odległości: Przasnysz – 25 km, Ciechanów – 35 km, Pułtusk – 20 km, Ostrołęka – 43 km, Warszawa – 77 km.

Więcej