Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 81 264 079 zn. | 95365 zdjęcia | 878 wideo | 118 audio | 1886 miejscowości

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:inne / wołyńskie (przed 1939)
Powiat:Тернопільська область [ obwód tarnopolski ], Кременецький район [ rejon krzemieniecki ] / krzemieniecki (przed 1939)
Gmina:Кременець [ Krzemieniec ] / Krzemieniec (przed 1939)
Inne nazwy:Krzemieniec Wołyński
Кременець [j. ukraiński]
קרעמעניץ [jidysz]
קרמניץ [j. hebrajski]
Кременец [j. rosyjski]
Kremenez [j. niemiecki]
Cremenecia [łacina]
 
GPS:
50.0905° N / 25.7333° E
50°05'25" N / 25°43'59" E

Lokalizacja

Adam Marczewski

Krzemieniec – miasto na zachodniej Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie tarnopolskim. Odległe 71 km na północ od Tarnopola, 413 km na zachód od Kijowa. Leży nad dolinie Ikwy, wzdłuż jaru jej niewielkiego dopływu, u podnóża Wzgórz Krzemienieckich.

Więcej

Historia

Robert Kuwałek

Jews wearing circular badges are gathered with their belongings on an unpaved street during a deportation action from the Krzemieniec ghetto | unknown

Obecność Żydów w Krzemieńcu datuje się od XV wieku, z krótką przerwą na okres, gdy na przełomie XV i XVI wieku Żydów wypędzono z Wielkiego Księstwa Litewskiego. Powrócili oni na Litwę i do Krzemieńca już w pierwszych latach XVI wieku. W Krzemieńcu w XVI wieku miała funkcjonować „polska jesziwa”. Społeczność żydowska miasta była na tyle wpływowa, że na przełomie XVI i XVII wieku Żydzi krzemienieccy oraz pochodzący z Ostroga reprezentowali wszystkich Żydów z Wołynia na Sejmie Czterech Ziem w Lublinie. W II połowie XVI wieku w mieście było ponad 50 żydowskich domów, istniała osobna ul. Żydowska, stała synagoga, dom kahalny oraz funkcjonował szpital żydowski. Z Krzemieńcem związany był w tym czasie wybitny rabin Mordechaj Jaffe, reprezentujący Krzemieniec na lubelskim Waadzie (Sejmie Czterech Ziem). Rabin Jaffe pełnił później swoje funkcje rabinackie w Lublinie, Pradze i Poznaniu. Z Krzemieńcem związany był także rabin Szlomo Luria – Maharszal, który w 1579 r. pełnił tutaj funkcję rektora jesziwy, a później był rabinem lubelskim.

Przed powstaniem Chmielnickiego w Krzemieńcu mieszkało ponad 800 Żydów. Miasto było i wówczas jednym z najważniejszych ośrodków żydowskich na Wołyniu, a rabini Krzemieńca byli jednymi z najbardziej aktywnych delegatów na Sejmie Czterech Ziem.

W 1648 r. miasto i zamek zostały zdobyte i zniszczone przez wojska kozackie Maksyma Krzywonosa. Kozacy wymordowali wtedy również ludność żydowską. Odbudowa miasta oraz kahału krzemienieckiego nastąpiły w II połowie XVII wieku. W 1765 r. w Krzemieńcu mieszkało 649 Żydów, a do miejscowego kahału należało ponad 1000 osób, wliczając w to Żydów mieszkających w najbliższych okolicach miasta. Społeczność żydowska Krzemieńca była drugą co do wielkości na Wołyniu, po Łucku.

W XVIII wieku Krzemieniec stał się jednym z najważniejszych ośrodków haskali na Wołyniu. Z Krzemieńca pochodził Izaak Ber Lewinsohn (1788–1860), rabin, pisarz, satyryk, nazywany także „duchowym wodzem maskilów”. Pomimo, że jego teść, Nachum Twerski (1730–1797) był cadykiem w Czarnobylu i jednym z największych przywódców chasydzkich na Wołyniu, Lewinsohn odszedł całkowicie od ortodoksji. Próbował zaszczepić idee haskali na Wołyniu, co udawało mu się z wielkim trudem, ale uchodził za jednego z ojców żydowskiego Oświecenia w Rosji. Lewinsohn był przyjacielem Tadeusza Czackiego, założyciela Liceum Krzemienieckiego. Dzięk

Więcej

Historia miejscowości

Robert Kuwałek

Pierwsze zapiski o Krzemieńcu pochodzą z 1064 r., kiedy to miasto i zamek miały się znaleźć w rękach Bolesława Śmiałego. W 1240 r. zamek krzemieniecki oparł się wojskom tatarskim Batu-chana. W 1366 r. miasto zostało zajęte przez wojska Kazimierza Wielkiego. Po krótkim okresie panowania węgierskiego, Krzemieniec znalazł się we władaniu wielkich książąt litewskich. W 1431 r. książę Świdrygiełło nadał miastu prawo magdeburskie. Od XV wieku datuje się również obecność Żydów w mieście, z krótką przerwą na przełom XV i XVI wieku, gdy Żydów wypędzono z Wielkiego Księstwa Litewskiego.

W 1538 r. Krzemieniec stał się własnością królowej Bony, która wybudowała tutaj słynny zamek. Od tego czasu góra zamkowa nazywana jest Górą Bony. Bona bardzo chętnie przebywała w Krzemieńcu, a miasto odwdzięczyło się jej swoistym kultem, który żywy był jeszcze w okresie międzywojennym. W 1569 r. decyzją króla Zygmunta Augusta Krzemieniec wraz z województwem wołyńskim włączony został do Korony. Akt ten przyspieszył podpisanie Unii Lubelskiej.

W 1795 r. Krzemieniec jako miasto powiatowe wszedł w skład guberni wołyńskiej Imperium Rosyjskiego.

Od 1805 r. datuje się okres, kiedy Krzemieniec nazywany był „Wołyńskimi Atenami”. W tym roku Tadeusz Czacki założył w budynkach klasztoru jezuitów słynne Liceum Krzemienieckie – drugi po Uniwersytecie Wileńskim polski ośrodek naukowy na terenie Cesarstwa Rosyjskiego. Jednym z jego wykładowców był Euzebiusz Słowacki, ojciec Juliusza, urodzonego w Krzemieńcu w 1809 r. Na skutek represji po powstaniu listopadowym, Liceum zostało zamknięte, a jego księgozbiory wywieziono do Kijowa, gdzie stały się podstawą do stworzenia biblioteki i Uniwersytetu Kijowskiego. Tam też przeniosła się część wykładowców.

Podczas I wojny światowej, wojny polsko-ukraińskiej i polsko-sowieckiej Krzemieniec przechodził z rąk do rąk. W latach 1918–1919 należał on do państwa ukraińskiego, następnie zaś, od października 1920 r. znajdował się w granicach Polski, w woj. wołyńskim. W 1921 r. utworzono tu placówkę szkolną pod nazwą Liceum Krzemienieckie. W mieście działały też ukraińska „Proswita”, prywatne gimnazjum i prawosławne seminarium duchowne.

Jesienią 1939 r. miasto zajęła Armia Czerwona. Od 3 lipca 1941 r. do 19 marca 1944 r. Krzemieniec był okupowany przez Niemcy, odbywały się masowe rozstrzeliwania ludności cywilnej.

Więcej

 
Zaopiekuj się miastem

Zaopiekuj się miastem

Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.

Zaopiekuj się miastem

Galeria

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

To miasto lubią: