Dębica
Polska / podkarpackie
 | Synagogi, domy modlitwy i inne |  | Cmentarze |  | Miejsca martyrologii |  | Judaika w muzeach |  | Inne |
|---|
Historia
Dorota Szczepanowicz
Pierwsze wzmianki o Żydach w Dębicy pochodzą z z 1293 r., kiedy osada była własnością możnego rodu Gryfitów. Jednakże z uwagi na brak dogłębnych badań historycznych, trudno dziś potwierdzić prawdziwość tych relacji.
W tekście umowy z 1471 r., podpisanej przez księdza Piotra i dziedzica miasta Jana z Podgrodzia, wynika, że wszyscy mieszkańcy miasta, z wyjątkiem Żydów i przedstawicieli innych wyznań, byli zobowiązani płacić kościołowi dziesięcinę. Brak jednak innych źródeł potwierdzających obecność starozakonnych w tym czasie w mieście. Dlatego też należy przyjąć, że w latach 1471-1690, Żydów w Dębicy nie było.
W połowie XVI w. społeczność żydowska była już obecna w pobliskim Pilźnie dzięki energicznym działaniom starosty Jana Tarło. Jednakże w 1629 r., musieli oni opuścić miasto z rozkazu króla Stefana Batorego, a w dalszej konsekwencji wprowadzony został tam przywilej de non tolerandis Judaeis, który obowiązywał de facto do połowy XIX wieku.. Można domniemywać, że właśnie Żydzi zmuszeni do opuszczenia Pilzna stali się pierwszymi osadnikami w Dębicy.
W rejestrze poborowym z 1676 r. pojawia się dwóch starozakonnych mieszkających na terenie dóbr Jacka Winiarskiego. Większy napływ Żydów do Dębicy widoczny był dopiero w latach 1676-1690.
W statucie cechu rzeźnickiego z 1690 r., pojawiła się wzmianka mówiąca, że „uczeń będzie ubijał bydło dla Żyda – to ma najpierw wyciąć osierdzie, kiszki, śledzionę. Gdyby natomiast Żydzi nie pozwolili uczniom rżnąć bydła i sami chcieli to czynić, wówczas zakaże się im przywożenia do Dębicy skądkolwiek mięsa koszernego.”. Widać więc, że wprowadzone „zabezpieczenia” świadczą o obecności Żydów w mieście oraz próbie ograniczania ich udziału w uboju bydła.
Statut ten jest pierwszym dowodem istnienia w mieście znacznej społeczności żydowskiej, która w tym czasie mogła tworzyć już samodzielny kahał. Autorzy księgi pamięci (Yizkor-Buch) zakładali, że gmina żydowska powstała już w XVI w., tak jak w innych miejscowościach regionu (Sandomierz, Tarnów).
W 1660 r. w mieście wybuchł wielki pożar, który zniszczył część miasta z ratuszem. Wtedy to powstała nowa osada nazwana Nową Dębicą. Jej obszar rozciągał się wokół obecnego rynku, gdzie istniał kościółek św. Barbary.
Pewne jest, że pierwsi osadnicy zamieszkiwali tere
Podsumowanie
| Województwo: | podkarpackie / krakowskie (przed 1939) |
|---|---|
| Powiat: | dębicki / ropczycki (przed 1939) |
| Gmina: | Dębica / (przed 1939) |
| Inne nazwy: | Dembitz [jidysz] |
|
Lokalizacja
Dorota Szczepanowicz
Dębica to miasto w województwie podkarpackim, siedziba powiatu dębickiego, położone nad rzeką Wisłoką, na północnym skraju Pogórza Strzyżowskiego. Liczy 46.689 mieszkańców (2010 r.).
Przed 1945 rokiem Dębica należała do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszła w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.
Zaopiekuj się miastem
Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.
Galeria
To miasto lubią:
