Częstochowa
Polska / śląskie
 | Synagogi, domy modlitwy i inne |  | Cmentarze |  | Miejsca martyrologii |  | Judaika w muzeach |  | Inne |
|---|
Historia
Adam Marczewski
Trudno jest ustalić rzeczywisty początek żydowskiego osadnictwa w Częstochowie. Miasto posiadało przywilej „de non tolerandis Judaeis”, jednak prawdopodobnie pierwsi Żydzi pojawili się tutaj już około 1700 r.
Kazimierz Rędziński wskazuje początki osadnictwa żydowskiego w Częstochowie w pierwszych latach XVIII w. Swoje wnioski opiera na zachowanym dokumencie mówiącym o kontrakcie zwartym pomiędzy Żydem Mośkiem a burmistrzem i Radą Miasta w sprawie pożyczki na spłatę kontrybucji nałożonej na miasto przez Szwedów w 1705 r. W zamian władze miejskie pozwoliły mieszkać Mośkowi w Starej Częstochowie tak długo, aż nie zwrócą mu długu.
W połowie XVIII w. w tutejszym więzieniu przebywał Jakub Frank (1726-1791). Ten słynny przywódca ruchu franksistów został w 1760 r. uznany przez sąd rabinacki winnym bluźnierstwa. Wysłano go do więzienia w Częstochowie, gdzie spędził 13 lat, do uwolnienia przez rosyjskiego generała Bibikowa. Pomimo swego uwięzienia, Jakub Frank skupił wokół siebie w Częstochowie dużą grupę swoich zwolenników oraz najbliższą rodzinę z żoną.
Prawdopodobnie, za rządów króla Stanisława Poniatowskiego (rządził w latach 1764-1794) Żydzi byli już zadomowieni w Częstochowie. Istnieje informacja, że w 1765 r. w mieście żyło 51 rodzin żydowskich, które trudniły się drobnym handlem i tkactwem. Podlegali oni pod kahał Janowa, gdzie chowano zmarłych z Częstochowy. Pierwszą salę modlitwy utworzono w prywatnym mieszkaniu N. Bermana przy Starym Rynku 15. Salę tą zamknięto, gdy w 1765 r. wybudowano Starą Synagogę (róg ulic Nadrzecznej 32 i Mirowskiej).
Sytuacja częstochowskich Żydów zaczęła się poprawiać po 1793 r., kiedy to miasto znalazło się w pruskim zaborze. W 1798 r. powstała samodzielna gmina żydowska, a rok później założono cmentarz żydowski w mieście. W 1806 r. otworzono szkołę żydowską. Gdy w 1806 r. Częstochowa weszła w skład Księstwa Warszawskiego, sporządzony raport mówił, że w mieście żyło 496 Żydów, stanowiąc 14,8% ogółu mieszkańców. W całym powiecie częstochowskim żyło 1 310 Żydów, stanowiąc 18,8% ogółu mieszkańców. Oznacza to, że jedna trzecia tutejszych Żydów mieszkała w mieście. Społeczność żydowska w okolicznych wioskach stanowiła przeciętnie 2% populacji.
Na początku XIX w. do Częstochowy przybyło wielu niemieckich rzemieślników i kapitalistów z pobliskiego Ślą
Historia miejscowości
Adam Marczewski
Pierwsze wzmianki o istnieniu wsi książęcej Częstochowa pochodzą z 1220 r. Leżała ona nad rzeką Wartą, na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Krakowa do Kalisza i Poznania. W 1356 r. nastąpiła lokacja Częstochowy na prawie średzkim. W 1370 r. okolice Częstochowy stały się lennem księcia Władysława Opolczyka. W tym samym roku Częstochowa otrzymała prawa miejskie. Z 1377 r. pochodzi informacja o istnieniu tutaj huty żelaza. Pod koniec XIV w. częstochowskie huty i kopalnie rudy żelaza znane były w całym kraju. W 1382 r. powstał klasztor zakonu Paulinów na Jasnej Górze (ważny ośrodek kultu maryjnego). Od 1393 r. Częstochowa była miastem królewskim. W 1430 r. rabusie z Czech i Moraw napadli na miasto i złupili klasztor (między innymi obdarto obraz Matki Boskiej ze złotych okuć i korony). W 1531 r. wybudowano mury obronne wokół miasta, a w 1620 r. rozpoczęto budowę twierdzy w klasztorze na Jasnej Górze. W drugiej połowie XVII w. założono osadę przyklasztorną Częstochówka. W 1655 r. wojska szwedzkie usiłowały bezskutecznie zdobyć klasztor na Jasnej Górze (oblężenie twierdzy trwało przez 40 dni). W 1717 r. przyklasztorna Częstochówka otrzymała prawa miasta klasztornego pod nazwą Nowa Częstochowa. W 1769 r. konfederaci barscy broniący króla Stanisława Poniatowskiego zajęli twierdzę jasnogórską. Na ich czele w 1770 r. stanął Kazimierz Pułaski, który skutecznie dowodził obroną twierdzy przed wojskami rosyjskimi (w styczniu 1771 r. Rosjanie odstąpili od Częstochowy). W 1793 r. Częstochowa znalazła się w pruskim zaborze. Prusacy skonfiskowali dobra klasztorne i nadali Nowej Częstochowie prawa miejskie. W lipcu 1807 r. do Częstochowy wkroczyły wojska polskie gen. Dąbrowskiego i miasto przyłączono do Księstwa Warszawskiego. Gdy w 1815 r. Częstochowę zajęły wojska rosyjskie, car Aleksander I rozkazał rozebrać fortyfikacje jasnogórskie i przyłączyć miasta do Królestwa Polskiego. W 1826 r. nastąpiło połączenie Częstochowy i Nowej Częstochowy w jedno miasto. Uruchomienie w 1846 r. kolei warszawsko-wiedeńskiej otworzyło nowy rozdział w rozwoju miasta. Pod koniec XIX w. Częstochowa stała się ważnym ośrodkiem przemysłowym. Istniała tutaj elektrownia, huta żelaza, trzy odlewnie żelaza, przędzalnia i inne zakłady przemysłowe. Tutejsza huta była najnowocześniejszą w Królestwie Polskim. Podczas I wojny światowej, 1 sierpnia 1914 r. miasto i klasztor zajęły wojska niemieckie. Jednak z po
Podsumowanie
| Województwo: | śląskie / kieleckie (przed 1939) |
|---|---|
| Powiat: | Częstochowa / Częstochowa (przed 1939) |
| Gmina: | Częstochowa / Częstochowa (przed 1939) |
| Inne nazwy: | Čenstochová [j. czeski] Chenstochov [jidysz] צ'נסטוחובה [j. hebrajski] Tschenstochau [j. niemiecki] Ченстохова [j. rosyjski] |
|
Lokalizacja
izrael.badacz.org
Miasto Częstochowa jest siedzibą powiatu w województwie śląskim. Jest położone na zachodnim skraju Wyżyny Krakowskiej, nad rzeką Wartą.
Miastem zaopiekowali się:
Andrew Rajcher
In honour of his parents Wolf and Dora (nee Moszkowicz) Rajcher and in memory of all members of the Rajcher and Moszkowicz families who perished in the Holocaust.
Zaopiekuj się miastem
Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.
Galeria
Wideo
To miasto lubią:
