Bochnia
Polska / małopolskie
 | Synagogi, domy modlitwy i inne |  | Cmentarze |  | Miejsca martyrologii |  | Judaika w muzeach |  | Inne |
|---|
Historia
Martyna Sypniewska
Historia społeczności żydowskiej w Bochni sięga XV wieku. Można przypuszczać, że Żydzi osiedlili się w mieście zaraz po odkryciu złóż soli (1248 r.).
W 1407 roku odnotowano w miejskich księgach obecność Żyda Jana – handlarza suknem. Jest to pierwsza wzmianka w dokumentach na temat Żydów w Bochni. Następna wzmianka pochodzi z 1445 roku i wspomina o trzech Żydach, którzy zostali poturbowani przez kilku mieszczan – mogli oni być ich dłużnikami.
Pod koniec XV wieku w Bochni istniała już ulica Żydowska (rejon dzisiejszej ulicy Brackiej), co potwierdzają wzmianki pochodzące z 1487 roku.
W XVI wieku obszar zamieszkiwany przez Żydów systematycznie się powiększał. Przenosili się oni na sąsiednie ulice: Kowalską, Szewską (dziś ul. Kraszewskiego), Solną Górę i Trudną. Wraz z upływem czasu Żydzi odgrywali coraz większą rolę w mieście i byli aktywni w życiu społecznym o czym mówią zapisy w księgach ławniczych i radzieckich.
Żydzi w owym czasie trudnili się przede wszystkim: lichwą, handlem, rzemiosłem; byli właścicielami domów i placów oraz urzędnikami w miejscowej kopalni soli. Już w 1368 roku Król Polski Kazimierz Wielki mianował Żyda Lewkę żupnikiem, powierzając mu administrację soli kopalniami w Wieliczce i Bochni. Również Żyd Abraham Niger był dzierżawcą żup solnych w Bochni i Wieliczce.
Już w XV wieku powstała dzielnica żydowska, która znajdowała się w obrębie ul. Żydowskiej, a także wcześniej wspomnianych ulic Kowalskiej, Szewskiej (dziś ul. Kraszewskiego), Solnej Góry i Trudnej. Wynikało to z ówczesnego prawa kościelnego, które nakazywało oddzielić ludność żydowską od chrześcijańskiej poprzez stworzenie dla niej odrębnej dzielnicy. Miała być ona odseparowana fosą, murem bądź płotem. Tutaj skupiało się życie Żydów. W obrębie dzielnicy zlokalizowane były domy modlitwy, mykwa, rzeźnie.
W Bochni dzielnica ta była bardzo gęsto zabudowana i przeludniona. Działo się tak ponieważ często jeden budynek zamieszkiwało wiele rodzin. Na niekorzyść dla Żydów ich dzielnica w Bochni sąsiadowała z ulicą Trędowatych, która znajdowała się poza miastem. Sąsiedztwo to, a także fatalne warunki sanitarne w dzielnicy żydowskiej powodowały ciągłe zagrożenie zdrowotne dla mieszkańców miasta.
Bardzo istotną sprawą dla bocheńskich Żydów było nadanie im w 1555 roku specjalnego przywileju przez króla Z
Historia miejscowości
Martyna Sypniewska
Bochnia jest jednym z najstarszych miast Polski. Pierwsza wzmianka pochodzi już z 1198 roku, kiedy to jerozolimski patriarcha Machus potwierdził nadawanie soli (soli warzonej) z tej miejscowości dla klasztoru Bożogrobców z Miechowa.
W roku 1248 na terenie miasta odkryte zostały złoża soli kamiennej, a w trzy lata później sprowadzony tutaj zakon Cystersów z Wąchocka, poprzez budowę pierwszego szybu, umożliwił wydobywanie tego surowca na większą skalę. Z uwagi na znaczenie gospodarcze Bochnia otrzymała w 1253 r. prawa miejskie z rąk księcia Bolesława Wstydliwego (lokacja na prawie magdeburskim). Za panowania króla Kazimierza Wielkiego miasto silnie się rozwinęło (stworzono żupę bocheńską, rozbudowano zamek żupny, powstały mury miejskie i ratusz). Wtedy też, w drugiej połowie XIV wieku, w mieście zaczęli osiedlać się pierwsi Żydzi. Jednym z najznamienitszych przedstawicieli braci żydowskiej był Lewko, żydowski bankier i osobisty faktor królów Polski, który administrował żupy solne w Bochni i Wieliczce.
Złoty okres miasta przypada na XV i pierwszą połowę XVI wieku, kiedy to prowadzono liczne transakcje kupieckie i handlowe (Bochnia leżała bowiem przy ważnych szlakach handlowych na Węgry i Ruś) zarówno z innymi ośrodkami w Polsce, jak i za granicą (m.in. miasta spiskie i ruskie). Od końca XIV wieku istniała szkoła parafialna, związana z Akademią Krakowska. Głównym dobrem, dzięki któremu miasto się rozwinęło była sól. Wtedy też utarło się powiedzenie, że „Bez Bochni i Wieliczki Polska nie warta łojowej świeczki”.
Od II połowy XVI wieku, kiedy podupadać zaczęła bocheńska żupa, miasto powoli traciło na świetności. Wraz z problemami „górniczymi” miasto co kilka lat nawiedzały pożary, klęski głodu, epidemie "morowego powietrza" i najazdy obcych wojsk (np. Szwedów w 1655 r.).
Wskutek tych trudności Bochnia przez cały XVII i XVIII wiek przeżywała głęboki kryzys, który powiększył się poprzez działania wojny północnej (1702) i konfederacji barskiej (1768-1772).
Wskutek pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. Bochnia znalazła się pod panowaniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego, a niepodległość uzyskała po 146 latach, w 1918 roku. Jednym z najkrwawszych wydarzeń, jakie rozegrało się na terenie miasta i okolic, była tzw. rabacja (rzeź) galicyjska, która rozegrała się w lutym 1
Podsumowanie
| Województwo: | małopolskie / krakowskie (przed 1939) |
|---|---|
| Powiat: | bocheński / bocheński (przed 1939) |
| Gmina: | Bochnia / Bochnia (przed 1939) |
| Inne nazwy: | Salzberg [j.niemiecki] |
|
Lokalizacja
Tomasz Stanko, Grzegorz Wojna
Od czasów I rozbioru Bochnia znalazła się pod panowaniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego. W drugiej połowie XIX wieku miasto Bochnia stało się siedzibą powiatu (bocheńskiego) wskutek reform administracyjnych przeprowadzonych w Cesarstwie (1867 r.) i w tej formie istniało do czasu zakończenia I wojny światowej w 1918 roku.
Według podziału administracyjnego z lat 1918 – 1939 Bochnia była siedzibą powiatu bocheńskiego, które należało do województwa krakowskiego. Wtedy to powiat o powierzchni 877 km2 zamieszkiwało 108 375 osób, zaś w mieście Bochni liczba mieszkańców wynosiła 11 014.
Zaopiekuj się miastem
Wykupując cegiełki możesz sfinansować rozbudowę opisu miasta, wykonanie dokumentacji fotograficznej czy inne działania.
Galeria
To miasto lubią:
