Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 271 765 zn. | 84236 zdjęcia | 781 wideo | 116 audio | 1921 miejscowości

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:inne / lwowskie (przed 1939)
Powiat:rejon przemyslański / bóbrecki (przed 1939)
Gmina:Bóbrka / Bóbrka (przed 1939)
Inne nazwy:Бібрка [j. ukr.]
בוברקא[j.hebrajski]
 
GPS:
49.6344° N / 24.2900° E
49°38'03" N / 24°17'24" E

Lokalizacja

Martyna Sypniewska

Bóbrka – miasto na zachodniej Ukrainie, rejon Przemyślany, obwód lwowski. Odległe 27 km na zachód od Przemyślan, 33 km na południowy wschód od Lwowa, 537 km na zachód od Kijowa. Leży nad Boberką.

Więcej

Historia

Martyna Sypniewska

Przypuszczalnie pierwsi Żydzi pojawili się w Bóbrce już w XV wieku. Żydowscy podatnicy wzmiankowani są w dokumentach z 1625 oraz 1661 roku. Nie ma zgodności co do czasu powstania bóbreckiej gminy żydowskiej. Niektórzy uważają, że nastąpiło to w XVI wieku, inni podają koniec XVII wieku. W tym czasie bóbreccy Żydzi podlegali kahałowi lwowskiemu. W 1717 roku miejscowi Żydzi zapłacili podatek w wysokości 473 zł. O znaczeniu gminy żydowskiej w Bóbrce świadczy fakt, że organizowano tutaj zjazdy przedstawicieli okolicznych gmin, podczas których dyskutowano sprawę zbyt wysokich podatków nakładanych na społeczność żydowską. W 1765 roku w Bóbrce mieszkało 713 Żydów, odnotowano 71 domów żydowskich i 219 chrześcijańskich.

W 1710 roku w Bóbrce urodził się znany żydowski naukowiec oraz pisarz Izrael Ben Mosze Halevi Zamość (1710-1772). Uczył się on w Zamościu i przez jakiś czas żył w Berlinie, gdzie był jednym z nauczycieli znanego żydowskiego filozofa Mojżesza Mendelsona. Powróciwszy z Berlina zamieszkał w Brodach, centrum ówczesnego życia żydowskiego. Był jednym z pierwszych autorów, który w swoich utworach propagował idee żydowskiego oświecenia – haskali. Uczony szczególny akcent kładł na naukę matematyki, uważając, że pomoże ona w zrozumieniu Talmudu.

W drugiej połowie XVIII wieku rabinem Bóbrki był Simche ben Jakob z Bóbrki. Jego ojciec był rabinem we Lwowie.

Pod koniec XVII wieku na terytorium Galicji zaczęły rozprzestrzeniać się i umacniać wpływy ruchu „fałszywych mesjaszy” – najpierw Szabtaja Cwi (Sabbataja Cwi; 1626 – 1676), następnie Jakuba Franka (1726 – 1791). W Bóbrce pojawiali się zwolennicy herezji sabataistycznej: Mosze Kaminer z Żółkwi, Elisza Szor z Rohatyna oraz Fiszel ze Złoczowa. Z kolei frankizm nie znalazł w Bóbrce poparcia. Po słynnych debatach między frankistami i talmudystami (w 1575 roku w Kamieńcu Podolskim oraz w 1759 roku we Lwowie) około 1000 frankistów przyjęło chrzest, jednak wśród nich nie było żadnego mieszkańca Bóbrki.

W wyniku pierwszego rozbioru Polski, w 1772 roku Bóbrka znalazła się w granicach zaboru austriackiego. Za panowania cesarza Józefa II, władze dążyły do unormowania ekonomicznej i prawnej sytuacji Żydów. Podjęto próby osadzenia Żydów w charakterze gospodarzy ziemskich. Wkrótce założono kolonię rolniczą, w której osadzono 69 żydowskim rodzin z cyrkułu brzeża

Więcej

Historia miejscowości

Adam Dylewski

Pierwsza informacja o Bóbrce pochodzi z 1211 r., z Kroniki Halicko-Wołyńskiej. Niektórzy badacze uważają jednak, że nie dotyczy miejscowości, a rzeki, nad którą leży obecne miasto. Według lokalnej tradycji w XIII w. w miejscu Bóbrki istniał żeński klasztor prawosławny, ale nie ma na to dowodów historycznych. W XIV w. miejscowość stanowiła własność królewską. Na przełomie XIV i XV w. istniał w niej kościół, stanowiący ośrodek parafii katolickiej, jednej z najstarszych w okolicy. W latach 1412 i 1417 gościł tu król Władysław Jagiełło.

Od XV w. Bóbrka nazywana była miasteczkiem. W 1469 r. na mocy przywileju Kazimierza IV Jagiellończyka otrzymała magdeburskie prawa miejskie. Stanowiła odtąd miasto królewskie, należące do starostwa lwowskiego oraz siedzibę wójtostwa. Przywilej lokacyjny zezwalał na prowadzenie handlu raz w tygodniu (wtorki) oraz organizację jarmarków dwa razy do roku. W 1474 r. wielki pożar strawił niemal całe miasto. Z powodu ogromnych strat Bóbrkę zwolniono na 10 lat z płacenia podatków. W latach 1502 i 1518 miasto najechały wojska tatarsko-tureckie. Zniszczenia wojenne były tak dotkliwe, że okres upadku potrwał przez następne dziesięciolecia. W 1548 r. arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski odnowił erekcję parafii. W 1569 r. król Zygmunt II August potwierdził dotychczasowe przywileje oraz zezwolił na prowadzenie handlu dodatkowo w soboty i organizację trzeciego dorocznego jarmarku. Mieszczanom wolno było również warzyć piwo na własne potrzeby. Najazdy tatarskie w 1621 r. oraz w drugiej połowie XVII w. ponownie wyniszczyły miasto, dlatego w 1638 r. sejm zwolnił mieszkańców z powinności podatkowych na 4 lata.

Wojna polsko-szwedzka (1655–1660) doprowadziła miasto do ostatecznego upadku. W 1661 r. odnotowano w Bóbrce jedynie 26 domów (przed wojną było ich 150). Odbudowa trwała aż do II połowy XVIII w. W 1765 r. w Bóbrce znajdowało się już 300 domów, jednak znaczna część mieszkańców nie posiadała własnych gospodarstw.

Po rozbiorach Bóbrka stała się własnością austriackiego skarbu państwa, który w 1790 r. sprzedał dobra rodzinie Skarbków. W latach 90. XVIII wieku otwarto pierwsze szkoły: dwuletnią (powszechną) i trzyletnią. Od I połowy XIX w. do wybuchu pierwszej wojny światowej Bóbrka należała do Czaykowskich. W latach 40. XIX wieku liczyła 3 tys. mieszkańców. Działała manufaktura tekstylna. W 1867 r. miasto stało

Więcej