Historia

Martyna Sypniewska

Żydzi przybyli do Bobowej w 1732 roku. Sprowadził ich Michał Jaworski, ówczesny właściciel miejscowości, by dźwignąć z upadku handel w mieście. Żydzi szybko zdominowali tę dziedzinę życia, wypierając z niej dotychczasowych kupców. Stawało się to niekiedy przyczyną niesnasek między wyznawcami judaizmu a katolikami. Kupcy żydowscy otrzymali w Bobowej liczne przywileje zarówno grupowe, jak i indywidualne; wydawano personalne zezwolenia na handel określonymi towarami. Za otrzymane przywileje kupcy płacili wysokie opłaty dziedzicom.

Dane źródłowe podają, że na początku rozbiorów Żydzi tworzyli już zwartą i dobrze działającą gminę, która w 1765 roku wybudowała synagogę w Bobowej. W 1773 r. Stanisław Łętowski, ówczesny właściciel miasta, w wydanym przywileju, uporządkował status prawny Żydów. Od tej pory starozakonni płacili coraz wyższe podatki. Musieli oni płacić właścicielom Bobowej czynsz za wolność osobistą i przywileje handlowe. Zabezpieczeniem hipotecznym była synagoga. Kolejnymi podatkami obarczyli Żydów zaborcy. Do 1774 płacili oni 1 guldena od osoby, a w 1776 tzw. „podatek tolerancyjny” wynosił już 4 guldeny od rodziny. Patent tolerancyjny z 1785 r. wprowadził tzw. „podatek koszerny”, wysokie taksy małżeńskie oraz tzw. świeczkowe. Równouprawnienie starozakonnych w zaborze austriackim nastąpiło dopiero w 1848 roku.

Bobowa była jednym z największych ośrodków chasydyzmu na ziemiach polskich. Pierwszym cadykiem w Bobowej był Salomon ben Natan Halberstam, 1847-1906. Przybył on do Bobowej w 1893 roku. Był to wnuk Chaima Halberstama, cadyka z Nowego Sącza (przybrał nazwisko Halberstam od nazwy miasta, z którego pochodziła jego matka). Przybywając do Bobowej, Salomon ben Natan założył bobowską linię sądeckiej dynastii Halberstamów. Pielgrzymowali do niego Żydzi z całej Europy Wschodniej, gdyż cieszył się autorytetem nie tylko wśród współwyznawców, ale i katolików. Uważany był wręcz za półboga i cudotwórcę. Do dziś do jego grobu pielgrzymują Żydzi z całego świata. Po jego śmierci cadykiem w Bobowej został jego jedyny syn – Bencjon Halberstam, sławny w okresie międzywojennym. Jego inicjatywy patriotyczne powodowały, że poważały go również władze świeckie. Ciekawostką jest, że zasłynął jako kompozytor melodii chasydzkich. Był ojcem 7 córek i 4 synów, w tym Nechemy Goldy (Chumci), któ

Więcej

Więcej

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

izrael.badacz.org

Wieś Bobowa leży w powiecie gorlickim w województwie małopolskim. Liczy 2,8 tys. mieszkańców (1998 r.). Leży w Dolinie rzeki Białej na Pogórzu Rożnowskim, u podnóża Gór Grybowskich.

Więcej