Historia

Andrej Zamojski

Historia dawna wspólnoty żydowskiej w Antopolu Można przypuszczać, że społeczność żydowska w Antopolu zaczęła się kształtować w wieku XVII. Według niektórych informacji, Żydzi mogli się tu osiedlić w roku 1604. Jednak, wojny Rosji z Rzeczpospolitą w połowie wieku XVII, a następnie niestabilność polityczna na początku wieku XVIII nie sprzyjały rozkwitowi wspólnoty żydowskiej. Brak informacji nt. wczesnej historii ludności żydowskiej sprawił, że powstały zmyślone fakty. Na przykład, nie jest zgodne z rzeczywistością twierdzenie, szerzone w Internecie, jakoby w czasie „okupacji szwedzkiej” w roku 1706 wielu Żydów zostało zabitych”. Nie znajduje to oparcia w żadnych źródłach historycznych. Fałszywe jest również twierdzenie, że groby, leżące na drodze do Antopola i nazywane „szwedzkimi” tak naprawdę są żydowskie. Dopiero w połowie wieku XVIII zmieniła się koniunktura gospodarcza, zaś arystokracja miejscowa zaczęła sprzyjać żydowskim kupcom i rzemieślnikom, którzy mieli swój udział w rozwoju miasteczka. Pozytywnie wpłynęło to na sytuację społeczności żydowskiej. W Imperium Rosyjskim Gdy po trzecim rozbiorze Polski – w 1795 roku – Antopol znalazł się w składzie Imperium Rosyjskiego, społeczność żydowska musiała żyć wedle ustawodawstwa, ograniczającego prawa ludności żydowskiej. Rozwojowi handlu w miasteczku oraz kontaktom gospodarczym sprzyjały jarmarki. Były organizowane regularnie. Kupcy żydowscy odgrywali w handlu ważną rolę. W 1822 r. można było już spotkać Żydów, będących właścicielami stałych kramów. W połowie wieku XIX w miasteczku mieszkała liczna społeczność żydowska. Według danych z rewizji, przeprowadzonej w roku 1847, w Antopolu mieszkało 1108 Żydów. Życie wspólnotowe Żydów w Antopolu niczym się nie różniło od tego, które było prowadzone w innych sztetlach. Bardzo duże straty gospodarcze powodowały pożary. Społeczność żydowska w Antopolu bardzo ucierpiała na skutek pożaru w 1858 roku. Wówczas spłonęło 15 domów bogatych Żydów, którzy należeli do najważniejszych sponsorów miejscowej społeczności. Władze stwierdziły, że po tym pożarze gmina żydowska cierpiała tak wielką nędzę, że należało znieść część zaległego „podatku świecowego” – czyli nadchodzącego ze sprzedaży świec szabasowych i świątecznych, a przeznaczonego na utrzymanie państwowych szkół żydowskich. Młodzież żydowska opuszczał

Więcej

Historia miejscowości

Andrej Zamojski

W oparciu o informacje archeologiczne stwierdza się, że w okolicach współczesnego Antopola osadnictwo istniało już w XI-XIII wieku. Kilka kilometrów na północ od Antopola zachowało się grodzisko. Można przypuszczać, że ludność miejscowa uprawiała handel z kupcami cudzoziemskimi, ponieważ w pobliżu miasta znaleziono skarb – 200 monet (dyrechmów samamidzkich z drugiej połowy X wieku). Antopol i okolice stanowiły część gruntów wsi Pryszychasty, znanej od XV w. (obecnie – wieś Pierwszomajsk, Pryszychasty). W pobliżu powstał majątek, pierwsza wzmianka o którym ukazała się w roku 1703 (majątek Pryszychasty i Antopol). Na Ukrainie i Białorusi nazwa małych miejscowości, mających końcówkę -pol lub -pole jest patronimiczna. W podstawie słowotwórczej leży imię władcy „pola” – działki ziemi. W roku 1719 powstał tu klasztor bazylianów. W roku 1731 miasteczko otrzymało przywilej urządzania w nim jarmarku trzy razy do roku. W roku 1750 były wzmiankowane klasztor i synagoga W ostatnim ćwierćwieczu XVIII w. w miasteczku działała szkoła. Po III rozbiorze Polski Antopol znalazł się w składzie Imperium Rosyjskiego. Od roku 1795 był miasteczkiem powiatu Kobryń w guberni słonimskiej, w 1797 – guberni litewskiej, od roku 1801 należał do guberni grodzieńskiej. W „Ukazie imiennym” z dnia 4 lutego 1806 roku Antopol został określony jako miasto, będące własnością prywatną. W czasie wojny napoleońskiej 1812 r. mieszkańcy Antopola ucierpieli na skutek zbierania daniny przez armie francuską i rosyjską. Działania wojenne były prowadzone w pobliżu miasteczka. Przeciwstawiając się wojskom francuskim, Rosjanie pod dowództwem Czaplina stanęli na drodze do Antopola, zająwszy przy tym francuską kolumnę wojskową. Na skutek działań wojennych i strat mieszkańców ich liczba się zmniejszyła. W 1863 roku w miasteczku zarejestrowano 1560 mieszkańców. W latach 60. XIX w. władcą Antopola był Kazimierz Ożarowski, miał 228 chłopów pańszczyźnianych. Chłopi ci (113 mężczyzn, 115 kobiet) należeli do majątku, ale nie wliczano ich do ogółu mieszkańców. Rozwój gospodarczy guberni sprzyjał rozwojowi ekonomii miasteczka. Antopol był dobrze położony, ponieważ przez niego biegła jedna z dziewięciu dróg pocztowych. Była tu więc stacja poczty. W wieku XIX podstawą życia gospodarczego w Antopolu stały się rzemiosła i handel. Spośród przedsiębiorstw wyró

Więcej

Synagoga (ul. Kransoarmiejska)

W obrębie kompleksu szkolnego przy ul. Krasnoarmiejskiej zachował się budynek dawnej synagogi.

Synagoga (ul. Sowiecka)

Przy ul. Sowieckiej, w pobliżu głównego placu miasta, zachował się budynek dawnej synagogi. Obiekt został przebudowany i obecnie pełni funkcję domu ku...

Szkoła żydowska lub dom modlitwy (ul. Kransoarmiejska)

W obrębie kompleksu szkolnego przy ul. Krasnoarmiejskiej zachował się budynek, który mógł pełnić funkcję szkoły żydowskiej, domu studiów religijnych l...

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

Andrej Zamojski

Antopol leży 28 km na zachód od Drohiczyna, 2 km od stacji kolejowej Antopol na linii kolejowej Polesie (Brześć – Żabinka- Łuniniec), na trasie samochodowej Brześć-Kobryń – Pińsk.

Więcej