Historia

K. Głębocki

Andrzejewo zostało założone w 1534 r. przez bpa płockiego Andrzeja Krzyckiego, na podstawie przywileju uzyskanego od Zygmunta Starego w 1528 r. Z uwagi na fakt, iż przynależało do władztwa biskupów płockich obowiązywał w nim zakaz osiedlania się Żydów – de non tolerandis Judaeis. „Mając pilnie na baczeniu, ażeby li tylko sami chrześcijanie w mieście zamieszkiwali, kolejni biskupi płoccy, potwierdzając dawniejsze przywileje bpa Krzyckiego, nie puszczali tu Żydów."

Pierwsi Żydzi osiedlili się w Andrzejewie prawdopodobnie na przełomie 1802/1803 r. W 1808 r. na 726 mieszkańców było tu 28 Żydów (3,9% ogółu mieszkańców); w 1827 r. na 773 obywateli miasta Żydzi stanowili 14,4% (111 osób). Trzydzieści lat później mieszkało już 220 Żydów (26,3%). Pod koniec lat 70-tych XIX w. ludność wyznania mojżeszowego stanowiła już 48,33% ogółu ludności (1200 mieszkańców, w tym 580 Żydów). Przeprowadzony w 1921 r. spis ludności na 985 mieszkańców odnotował 277 osób pochodzenia żydowskiego (28,1%).

W 1826 r. zaczął funkcjonować w Andrzejewie samodzielny Okręg Bożniczy. Wraz z tworzeniem zrębów okręgu bożniczego, prawdopodobnie przed pierwszą połową XIX w., założono kirkut i wybudowano bożnicę. W okresie międzywojennym funkcjonował tu Zarząd Gminy Wyznaniowej, który stanowił władzę zwierzchnią nad gminą żydowską. W tym czasie rabinem był m.in.: Abram Spektor (1923-1924) i Jankiel Jabłonka (1928-1935).

Największe skupisko domów i placyków żydowskich znajdowało się w Rynku z luźną zabudową drewnianą i murowaną. Oto jak opisał miasteczko w 1908 r. ks. Walenty Załuski: „Obecnie Andrzejewo liczy 1,5 tysiąca mieszkańców, w tej liczbie blisko połowa Żydów, którzy się tak rozpanoszyli w tej mieścinie, że niemal zupełnie wyparli chrześcijan z obszernego Rynku na krańce ulic poza miastowych. Przed zaprowadzeniem monopolu wódczanego, rynek ów obszerny okalały żydowskie karczmy, których liczono do 20 (...). Dziś pozostały tu sklepiki z drobnym handlem i wyrobem sztucznego wina z rodzynków i im podobnych specyfików żydowskich.”

W dwudziestoleciu międzywojennym drobniejsi kupcy i sklepikarze parali się handlem detalicznym w sklepikach oraz podczas jarmarków: Szuster L. (zboże); Ejdem J., Ofnajem M. (bławaty); Ejdem P., Felman S., Masło F., Pasternak M., Felman S. (art. spożywcze); Ejdem I., Golda

Więcej

Więcej

Historia miejscowości

K. Głębocki

Najstarszą wzmiankę dotyczącą Andrzejewa można znaleźć w inwentarzu dóbr biskupstwa płockiego z pierwszej połowy XIII wieku, w którym figuruje jako wieś Woronie. Dalsza historia osady, aż do drugiej połowy XV stulecia nie jest znana.

W 1527 roku biskup płocki Andrzej Krzycki postanowił lokować miasto Andrzejów we wsi Wronie. Po wielu staraniach 26 lutego 1528 roku na sejmie w Piotrkowie król Zygmunt Stary udzielił zezwolenia biskupowi Andrzejowi Krzyckiemu na lokalizację „we wsi Wronie zwanej, w Księstwie Mazowieckim położonej – miasta, które niech zwie się Andrzeiow”.

Lokacja miasta miała miejsce jednak dopiero w 1534 roku.
Okresem największego rozwoju Andrzejewa był początek lat sześćdziesiątych XVI stulecia.

W roku 1869 w wyniku represji po powstaniu styczniowym Andrzejewo zostało pozbawione praw miejskich i stało się osadą miejską. 

W czasie I wojny światowej, w 1915 roku, rosyjscy żołnierze uciekający przed Niemcami doszczętnie spalili osadę.

W dniach 12-13 września 1939 roku pomiędzy Andrzejewem, a Łętownicą rozegrała się krwawa bitwa zakończona rozbiciem przez Niemców 18. Dywizji Piechoty. 

Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow Andrzejewo znalazło się pod koniec września 1939 r. pod okupacją sowiecką. Po agresji Niemiec na ZSRR w 1941 r. znajdowało się do 1944 roku pod okupacją niemiecką. 

Obecnie Andrzejewo jest siedzibą władz gminy Andrzejewo. Znajdują się tu: urząd gminy, poczta, kościół, ośrodek zdrowia, szkoły.

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

K. Głębocki + yarek shalom

Andrzejewo to wieś położona w powiecie ostrowskim, w województwie mazowieckim. Liczy 900 mieszkańców.

Znajduje się w północno-wschodniej części woj.mazowieckiego, wchodzi w skład powiatu ostrowskiego. Graniczy bezpośrednio z województwem podlaskim.

W latach 1975-1998 należało administracyjnie do woj. łomżyńskiego. Pod względem geograficznym znajduję się na Wysoczyźnie Wysokomazowieckiej, nad rzeką Mały Brok.

Więcej