Historia

diapozytyw.pl

Stosunkowo szybko zaczęli osiedlać się w miasteczku Żydzi, którzy zajmowali się handlem i rzemiosłem.

Dla ludności żydowskiej – zgodnie z rozporządzeniami rządowymi, dotyczącymi ograniczania osadnictwa do ustalonych rewirów – w 1822 roku wyznaczony został teren między ulicami: Warszawską i Wiatraczną (obecnie Daszyńskiego). W rewirze żydowskim utworzono oddzielnie targowisko dla Żydów.

W 1829 roku powstały charakterystyczne jatki w rynku, połączone krytą galerią z ratuszem – przeznaczone były na sklepy, w których handlowali kupcy żydowscy.

Przemysł

W roku 1830 powstała w mieście wytwórnia chustek bawełnianych. Właścicielem tej manufaktury był Fajbuś Pieczewski. Wkrótce potem wybudowano kolejne manufaktury i zakłady. W tym czasie w Aleksandrowie mieszkało 17 kupców żydowskich, m.in. Chaim Rosenbaum, Gabriel Ebsztain, Józef Wolman, Layber Neyfeld i inni. Część Żydów zajmowała się wynajmowaniem domów i mieszkań, a także organizowaniem produkcji, czyli nakładu sukienniczego. Byli wśród nich m.in.: Marcin Popławski i Rozyna Linczowa.Tradycyjnie aleksandrowscy Żydzi zajmowali się także rzemiosłem, zwłaszcza krawiectwem, szewstwem, byli piekarzami i woźnicami. Ich stosunkowo silna ekonomicznie pozycja powodowała ostrą rywalizację z właścicielami miasta – dotyczyła ona głównie handlu i propinacji.

Działalność dobroczynna

Wraz z powiększaniem się zasobów materialnych części Żydów Aleksandrowa, wzrastała dobroczynność tej grupy, skierowana na potrzeby własnej społeczności. Od 1836 roku kupiec Icek Kutner sponsorował przeznaczoną dla ubogich Żydów koszerną garkuchnię. Po zmianach w ustawodawstwie carskim – dotyczącym zasad powstawania organizacji: towarzystw i związków, które zajmowały się pomocą charytatywną, szeroko pojętą filantropią i organizacją działań kulturalnych – w latach 1909-1912 powstało w Aleksandrowie Towarzystwo Wspomagania Biednych Żydów.

Trudno jest określić dokładną datę powstania gminy żydowskiej w Aleksandrowie. Początkowo Żydzi zamieszkali w tej miejscowości należeli do gmin w najbliższej okolicy. Synagogę w Aleksandrowie zbudowano w północnej części miasta już w 1822 roku. Był to niewielki, drewniany budynek kryty gontem. Murowaną synagogę zbudowano dopiero w latach 1897-1902. Powstała ona u zbiegu ulic Warszawskiej i Piotrkowskiej. Budynek synagogi został spalony niedługo po wkroczeniu do Alek

Więcej

Więcej

Historia miejscowości

Martyna Sypniewska

Osadę Aleksandrów na początku XIX wieku (ok. 1816 r.) założył właściciel okolicznych dóbr Rafał Bartoszewski herbu Sulima, który pragnął stworzyć tutaj ośrodek przemysłu włókienniczego. Zapewnił on dogodne warunki zwłaszcza dla osiedlających się tkaczy z terenu Prus. W początkowym okresie najwięcej przybyło tutaj kolonistów z Wielkopolski i Śląska. Nazwę osada otrzymała na cześć cara Aleksandra I, co zaowocowało uzyskaniem praw miejskich w 1822 r. Po śmierci Bartoszewskiego w 1824 r., właścicielami miasta została rodzina Kossowskich herbu Dołęga. Wkrótce zahamowany został rozwój miasta, które nie wytrzymało konkurencji sąsiednich ośrodków włókienniczych – Łodzi, Zgierza i Pabianic. Po 1832 r. nastąpił regres gospodarczy. Pod koniec XIX wieku i w początkach XX w Aleksandrów dźwignął się z upadku. Powstały tu liczne zakłady dziewiarskie, m.in. w 1888 r. niemiecki fabrykant Juliusz Paschke złożył pierwszą mechaniczną fabrykę pończoch. Inne fabryki założyli: Gustaw Paschke, Rudolf Schultz, Adolf Greilich, Karol Pfeiffer, Gothilf Knappe, Gustaw Hirsch, Karol Steckl, Albert Stiller. Produkowano tu odtąd pokaźne ilości skarpet, pończoch i sweterków, przez co Aleksandrów uznawany jest za kolebkę polskiego przemysłu pończoszniczego. Branża ta dominuje w mieście do dziś, a Aleksandrów bywa nazywany przez mieszkańców "Skarpetkowem".

Podczas powstania styczniowego, w 1864 r. miasto zajęli polscy powstańcy. Po klęsce powstania, w 1869 r. władze carskie pozbawiły Aleksandrów praw miejskich. Podczas I wojny światowej, na przełomie 1914 i 1915 r. Aleksandrów ostrzelały i następnie zajęły wojska niemieckie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w 1924 r. Aleksandrów odzyskał prawa miejskie. Według pierwszego spisu powszechnego przeprowadzonego w 1921 r. w mieście żyło 8 236 mieszkańców, w tym 37% Niemców, 34% Polaków i 29% Żydów.

Swój trójnarodowy i trójetniczny charakter Aleksandrów bezpowrotnie utracił w wyniku II wojny światowej. Po zajęciu miasta przez Niemców, zostało ono włączone w listopadzie 1939 r. do III Rzeszy, stając się częścią tzw. Kraju Warty. Rozpoczął się czas represji. Spalono i zburzono synagogę, zburzono pomniki Kościuszki i Piłsudskiego, zamknięto polskie i żydowskie szkoły, kościół katolicki zamieniono na magazyn, wprowadzono niemieckie na

Więcej

Podsumowanie

Lokalizacja

izrael.badacz.org

Miasto Aleksandrów Łódzki leży w powiecie zgierskim, w województwie łódzkim. Liczy 20,5 tys. mieszkańców (2004 r.). Jest położone na Wysoczyźnie Łaskiej, nad rzeką Bzurą.

Więcej