Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 154 107 zn. | 84124 zdjęcia | 738 wideo | 116 audio | 1920 miejscowości

Aleksandrów Kujawski

Polska / kujawsko-pomorskie

Synagogi, domy modlitwy i inne Cmentarze Miejsca martyrologii Judaika w muzeach Inne

Podsumowanie

Województwo:kujawsko-pomorskie / warszawskie (przed 1939)
Powiat:aleksandrowski / nieszawski (przed 1939)
Gmina:Aleksandrów Kujawski / Aleksandrów (przed 1939)
Inne nazwy: אלעקסאנדראװא [j. jidysz]; אלכסנדרוב קויאבסקי [j. hebrajski]
 
GPS:
52.8765° N / 18.6937° E
52°52'35" N / 18°41'37" E

Lokalizacja

Tomasz Kawski

Aleksandrów Kujawski, dawna dzielnica żydowska | Evelyn Frybort

Aleksandrów Kujawski – miasto w środkowej Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, powiat aleksandrowski. Odległe 66 km na południowy wschód od Bydgoszczy, 195 km na północny zachód od Warszawy.

 

 

Więcej

Historia

Tomasz Kawski

ul. Ogrodowa | Marcin Dudek

Początek obecności Żydów w Aleksandrowie Kujawskim przypadł na lata sześćdziesiąte XIX wieku. Początkowo tutejsza społeczność żydowska podlegała dozorowi bóżniczemu w Nieszawie. Z czasem aleksandrowscy Żydzi zaczęli demograficznie i ekonomicznie dominować nad nieszawskimi pobratymcami. Konsekwencją była zmiana nazwy dozoru bóżniczego na „Dozór Bóżniczy (następnie Gmina Wyznaniowa Żydowska) w Aleksandrowie Kujawskim – Nieszawie”.

Przez większość XIX stulecia gmina nie posiadała rabina. Jego obowiązki pełnił rzezak lub kantor. Funkcje te wykonywali kolejno do 1867 r.: Abram Łęczycki, Abraham Tytoń, Mosiek Jakub Zysman, Aron Hersz Lewi, Mojżesz Toroński. W XX w. gminie przewodzili już rabini. Pierwszym był Abraham Zonabend z Nieszawy, zmarły w końcu lat dwudziestych XX w., wywodzący się z rodziny rabinackiej. Jego brat Jehuda Lejb Zonabend pełnił funkcję rabina w Dobrzyniu nad Drwęcą, szwagier Icchak Meir Bornsztein – rabina w Gostyninie, a kuzyn Iszohar Grojbard – rabina w Będzinie. Drugim rabinem aleksandrowskim stał się Jakub Hersz Gendzähler, urodzony 20 września 1903 r. w Sanoku, syn Izraela i Rozy. Mieszkał w Aleksandrowie Kujawskim, a wybrano go rabinem 29 grudnia 1932 roku. Około 1935 r. wybrano, najprawdopodobniej na podrabina lub pomocnika rabinackiego, pochodzącego z Warszawy Poznera. Zastąpił on na tym stanowisku zmarłego w latach trzydziestych rabina Erlechera ze Służewa. Działalność rabinów wspomagali w latach 1918–1939 rzezacy: Icek Brandenburg, Lejb Hilel Miller, Zelig Pinkert, a także nauczyciel Szulim Ber Pinkert, sekretarz Dawid Miller oraz dozorca bóżniczy Mojsze Lejzor Nudla.

Nieznane pozostają składy zarządów gminy w XX wieku. Jedyny wyjątek pośród ogólnej niewiedzy stanowią wybory przeprowadzone 30 sierpnia 1936 roku. W ostatecznym podziale mandatów lista nr 1 (sojusz bezpartyjnych ortodoksów i syjonistów rewizjonistów) uzyskała 3 mandaty (w zarządzie gminy zasiedli: Mojsze Rafał Przedecki, Jakub Gudak, Mojsze Jakubowski; zastępcy: Aron Finkelsztajn, Hersz Najman, Izaak Szylszreiber), nr 2 (ortodoksi) i nr 3 (syjoniści z partii Mizrachi) bez mandatów, nr 4 (Aguda i bezpartyjny ortodoksi) – 2 mandaty (Szmul Tchórz, Josef Aron Frajtag; zastępcy: Josef M. Kowalski, Aron Finkelsztajn), nr 6 – 2 mandaty (Aron Zalesiński, Hercko Rotman; zastępcy: Alter Tyk, Abram Wojdysławski), nr 7&nbs

Więcej

Historia miejscowości

Tomasz Kawski

Aleksandrów Kujawski. Panorama miasta. | Nieznany

Początki Aleksandrowa Kujawskiego są związane z rozbudową kolei na ziemiach polskich w XIX w. W 1859 r. Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Bydgoskiej, powiązane z Towarzystwem Akcyjnym Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, podjęło się budowy linii kolejowej między Warszawą a Bydgoszczą (na odcinku w ówczesnym zaborze rosyjskim). Stopniowo wykupowało grunty majątku Białe Błota (wcześniej Sieła), leżące w dobrach hrabiego Władysława Trojanowskiego. Z czasem zabudowania powstające wokół leżącej tuż przy granicy z Prusami stacji zaczęto nazywać Trojanowem. W pierwszej połowie lat sześćdziesiątych XIX w. miejscowość liczyła już około 2 tys. mieszkańców. Od 1862 r. zaczęły kursować pierwsze pociągi. W 1875 r. uruchomiono międzynarodową stację telegraficzną.

Dogodna lokalizacja, umożliwiająca połączenia między Rosją a Europą Zachodnią oraz umiejscowienie komory celnej sprzyjały napływowi ludności. Pierwsze plany organizacji przestrzeni osady wyznaczył inżynier Witold Marczewski. Jej dalszemu rozwojowi sprzyjało przedłużenie w 1867 r. linii kolejowej do pobliskiego Ciechocinka, w którym zaczęło działać popularne uzdrowisko. Ważnym wydarzeniem było zorganizowanie w ówczesnym Trojanowie, w dniu 4 wrzesnia 1879 r., spotkania cesarzy Rosji i Niemiec – Aleksandra II i Wilhelma I. Przed wybuchem I wojny światowej Aleksandrów (bo taką nadano oficjalnie nazwę) liczył około 9 tys. mieszkańców. Od swego początku osada była skupiskiem ludności różnych wyznań i narodowości. Obok Polaków osiedlali się Niemcy, Rosjanie i Żydzi.

W dniu 9 listopada 1916 r., a następnie 4 lutego 1919 r., nadano osadzie prawa miejskie i zmieniono nazwę na Aleksandrów Kujawski. Od 1921 r. miasto, po uruchomieniu krótszego połączenia Warszawy z Poznaniem przez Kutno i Strzałkowo stopniowo zaczęło tracić na znaczeniu jako stacja kolejowa. W 1932 r. do Aleksandrowa przeniesiono z Nieszawy siedzibę władz powiatowych (nazwa powiat nieszawski funkcjonowała jednak aż do 1948 r.). Do 1939 r. liczba ludności wzrosła do 9,6 tys. osób.

W okresie międzywojennym powstały w Aleksandrowie pierwsze drobne przedsiębiorstwa przemysłowe. Współcześnie funkcjonują przedsiębiorstwa branży metalowej, poligraficznej, spożywczej. W 2007 r. otwarto Muzeum Miejskie. Do najbardziej znanych postaci związanych z Aleksandrowem Kujawskim i pobliskim Łozieńcem należał poeta i 

Więcej

Galeria

Wideo

Genealogical Indexes

JewishGen
Resources for Jewish Family History

To miasto lubią: