Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 375 177 zn. | 84225 zdjęcia | 781 wideo | 116 audio | 1922 miejscowości

Synagoga w Żyrardowie

Zabytki – Synagogi, domy modlitwy i inne
Polska / mazowieckie

Synagoga w Żyrardowie powstała po 1874 r., gdy gmina żydowska otrzymałą od hr. Sobańskiego plac przy ulicy Szulmana. W wydanej w 1961 r. książce Żyrardów, Amszynow Y Wiskitki (Yizykor-Book) można przeczytać, iż:

Gmina żyrardowska odprawia dotychczas swe modły w małym domku, wystawionym dawnemi czasy na gruncie czynszowym. Gdy budowa ta skutkiem starości grozi już zapadnięciem się, a przytem jest zbyt szczupłą na pomieszczenie zwiększonej już znacznie gminy, ta więc postanowiła nową sobie wystawić synagogę, i w tym celu wydelegowała z grona swego dwóch członków: pp. S. Gł. i Ben. Akso. do dziedzica dóbr, Żyrardowa JW. Szambelana Sobańskiego, dla traktowania o nabycie placu na synagogę. JW. Szambelan bez długich rozpraw kazał im wybrać sobie najodpowiedniejszy plac, a po otaksowaniu go przez biegłych na rs. 1100 wartości, oddał im takowy na własność, wzbraniając się przyjąć jakąkolwiek zapłatę. Nim zaś gmina będzie w możności przystąpić do budowy nowej synagogi, zabiera się do restauracji dawniejszej, a to z funduszu rs. 100, ofiarowanego na ten cal przez WW. Hielle & Dittrich, właścicieli fabryki żyrardowskiej. Ciż zacni panowie ofiarowali prócz tego rs. 500 na budowę nowej świątyni, która to budowa z nadchodzącą wiosną ma się rozpocząć.

Jak pisze Yosef Nisnberg w "Księdze Pamięci Żyrardowa. Mszczonowa i Wiskitek", pierwsza synagoga w Żyrardowie była zbudowana z drewna. W 1909 roku wzniesiono synagogę z czerwonej cegły oraz dom studiów religijnych. Babiniec znajdował się na pierwszym piętrze. Sufit zdobił wizerunek potężnego orła z rozpostartymi skrzydłami, symbolizujący Najwyższego. W 1924 roku przeprowadzono konserwację polichromii w synagodze. Galerię ozdobiono znakami zodiaku oraz wieloma gwiazdami - miało to być nawiązanie do obietnicy danej przez Haszem Abrahamowi: "I rozmnożę potomków twoich jako gwiazdy na niebie". Podwórze synagogi okalał murek z brama wejściową. W głębi znajdowała się mykwa.

Po wojnie budynek synagogi i przylegające do niego obiekty stopniowo były dewastowane i rozbierane w celu pozyskania drewna i cegieł. Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce dnia 5 grudnia 1952 r. podjął decyzję, że nie wyraża sprzeciwu wobec planów przeznaczenia go na potrzeby kulturalno-oświatowe. Nie wyrażał natomiast zgody na urządzenie w nim składu. Ostatecznie budynek synagogi i łaźni zostały rozebrane w listopadzie 1960 r. Przez kilka lat walała się wielka żeliwna wanna z łaźni, która w końcu trafiła na złomowisko[1.1].

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Archiwum Akt Nowych, Urząd ds. Wyznań, sygn. 13/412; Elżbieta Hulka-Laskowska, Żyrardowscy Żydzi..., s. 6.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
52.0541° N / 20.4415° E
52°03'14" N / 20°26'29" E
Lokalizacja dokładna