Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 79 478 373 zn. | 94929 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1915 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Początki Zakopanego są związane z sezonowym wypasem owiec na polanach tatrzańskich. Pierwsi osadnicy przybyli tutaj z południa kraju zapewne już w XIV wieku. Władzę administracyjną sprawował w imieniu króla starosta nowotarski. Nazwa Zakopane pojawiła się w dokumencie króla Zygmunta III Wazy z 20 kwietnia 1630 roku. Jej pochodzenie związane jest ze słowem „zakopane” (karczowisko) i pierwotnie było zapisywane „Za Kopane”[1.1].

Według tradycji, przywilej lokacyjny dla Zakopanego wydał Stefan Batory w 1578 r., jednak dokument ten zaginął. W 1670 r. potwierdził go Michał Korybut Wiśniowiecki. W 1676 r. wieś liczyła 43 mieszkańców (wraz z Olczą i Poroninem), a jej mieszkańcy trudnili się przede wszystkim pasterstwem i uprawą roli. Większy napływ osadników nastąpił w XVIII w., gdy odkryto w Tatrach złoża złota, srebra, miedzi i rudy żelaza. W 1766 r. wybudowano hutę w Kuźnicach, a w rok później – w Kościelisku. Z powodu wyczerpania złóż w II połowie XIX w. zakłady te zamknięto.

W 1772 r. Zakopane zostało przyłączone do Cesarstwa Austriackiego, a w 1824 r. wraz z częścią Tatr sprzedane rodzinie Homolasców. Według pierwszego spisu ludności przeprowadzonego w 1818 r., Zakopane wraz z Kościeliskiem liczyło 340 domów, w których mieszkało 445 rodzin, w tym 871 mężczyzn i 934 kobiet. Pod panowaniem Homolasców Zakopane uzyskało status samodzielnej parafii, a pierwszym proboszczem zbudowanego w 1847 r. kościoła został ks. Józef Stolarczyk. Ze względu na niekorzystne warunki geograficzne wieś przynosiła niskie dochody.

Rozkwit Zakopanego rozpoczął się w drugiej połowie XIX w., kiedy właściwości klimatyczne Zakopanego zaczął popularyzować dr Tytus Chałubiński. W 1886 r. uzyskało ono status uzdrowiska. Dalszy jego rozwój nastąpił wraz z przejęciem Zakopanego przez hrabiego Władysława Zamoyskiego w 1889 roku. Wybudowanie drogi do Nowego Targu oraz doprowadzenie linii kolejowej z Chabówki w 1899 r. wydatnie przyspieszyło ten proces. Z powodu łatwiejszego dojazdu liczba gości przyjeżdżających do tatrzańskiego uzdrowiska gwałtownie wzrosła. Pod koniec XIX w. w Zakopanem mieszkało już 3 tys. osób.

Na początku XX w. wybudowano tu wiele sanatoriów dla chorych na gruźlicę i pensjonatów. Zakopane stało się modne przede wszystkim wśród artystów i twórców. Osiedlił się tutaj m.in. Henryk Sienkiewicz i Stanisław Witkiewicz, twórca stylu zakopiańskiego, który do dziś jest „znakiem firmowym” Podhala.

Po I wojnie światowej hrabia Zamoyski zapisał cały swój majątek w formie fundacji narodowi. Dobra tatrzańskie, w których skład wchodziły także lasy w Zakopanem, Brzegach, Bukowinie, Kościelisku, Dębnie i Zubsuchem, dały podstawę do utworzenia po II wojnie światowej Tatrzańskiego Parku Narodowego. W okresie międzywojennym Zakopane nadal rozwijało się bardzo dynamicznie. W 1929 i 1939 r. odbyły się tu Narciarskie Mistrzostwa Świata FIS. 18 października 1933 r. nadano prawa miejskie. W latach 30. XX w. liczba gości sięgała 60 tysięcy rocznie.

W czasie II wojny światowej Zakopane stało się ważnym punktem przerzutowym na Węgry. W podziemiach hotelu „Palace" mieścił się areszt gestapo (zwany „katownią Podhala"). Na początku marca 1940 r. w wilii „Tadeusz” przy drodze do Białego miała miejsce III Metodyczna Konferencja NKWD i gestapo, na której omówiono metody pracy operacyjnej przeciwko polskiemu podziemiu i wymieniono się informacjami.

W 1955 r. rząd PRL uchwalił ustawę dotyczącą rozwoju miasta pod kątem turystyki, rekreacji i sportu. Przyniosła ona korzystne zmiany i inwestycje. Powstał dworzec Państwowej Komunikacji Samochodowej, Dom Turysty, Ośrodek Szkolenia Sportowego pod Krokwią (przebudowano również samą skocznię), a poczta otrzymała nowy pawilon. W 1962 r. Zakopane zostało gospodarzem Mistrzostw Świata w narciarstwie klasycznym. W lutym 1993 i 2001 r. gościło najlepszych akademickich narciarzy świata biorących udział w Zimowej Uniwersjadzie. Obecnie miasto stanowi najważniejszy polski ośrodek sportów i turystyki górskiej.

Nota bibliograficzna

  • Zakopane. 400 lat dziejów, red. R. Dutkowa, Kraków 1991.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] 100 lecie powstania osady Zakopane – informacje turystyczne z Zakopanego [online] http://e-zakopane.pl/turystyka/zakopane.html [dostęp: 10.02.2015].

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Galeria