Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 93249 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Żydzi osiedlili się tu stosunkowo późno w porównaniu z sąsiednimi miasteczkami. Według rejestru pogłównego w latach 1662–1676 w województwie było 15 miast, które zamieszkiwali wyznawcy judaizmu; jednak nie było pośród nich Tuchowa[1.1].

W 1765 r. istniała już społeczność żydowska, podlegająca gminie żydowskiej w Tarnowie. Tworzyło ją 18 Żydów – 5 rodzin. Kilka lat później Austriacy przeprowadzając spis ludności odnotowali, że Żydzi w Tuchowie stanowią niewielki odsetek ogółu ludności. Było ich tylko 37 na 1229 chrześcijan[1.2].

Oficjalnie osadnictwo Żydów w Tuchowie stało się możliwe dopiero w 1854 roku. Odtąd ich liczba stale rosła. Zapanował okres swoistej prosperity, otwarto pocztę, zbudowano drewniany most na rzece Białej. Powstała garbarnia dostarczająca surowiec do wyrobu butów. W połowie XIX w. w Tuchowie było 60 szewców, produkujących rocznie 12 tysięcy par butów. Dalsze ożywienie gospodarcze spowodowało uruchomienie linii kolejowej Tarnów – Leluchów.

Ponieważ jednak społeczność żydowska w Tuchowie była nadal biedna, wystąpiła 1895 r. do Sejmu Galicyjskiego z prośbą o pomoc w zakupie posesji pod budowę synagogi. W 1897 r. w Tarnowie powstała organizacja „Ahawat Syjon”, która miała swój oddział w Tuchowie. Zresztą przez cały czas Żydzi z Tuchowa pozostawali w bardzo bliskim kontakcie i zależności od społeczności żydowskiej w Tarnowie[1.3].

W Galicji, a potem w województwie krakowskim, większość sprawujących funkcje rabinackie była chasydami, związanymi głównie z cadykiem dynastii Halbersztamów. W Tuchowie przez lata dominowała rodzina Fränklów, tak samo jak w Wieliczce, w Podgórzu, Skawinie czy Jaworznie[1.4]. W 1892 r. rabinem w Tuchowie był Izaak Fränkel, a asesorem Szymon Freundenfeld[1.5].

Miasto stanowiło także siedzibę okręgu metrykalnego, obejmującego: Brzozową, Chojnik, Dąbrówkę Tuchowską, Garbek, Golankę, Gromnik, Jodłówkę Tuchowską z Kozłówkiem i Nosalową, Karwodżę, Lichwin, Lubaszową, Łękawką, Łowczowem, Łowczówkiem, Meszną Opacką, Meszną Szlachecką, Piotrkowicami, Rychwałdem, Siedliskami, Siemiechowem, Tuchowem, Wróblowicami, Zabłędzą[1.6]. W 1900 r. w istniały dwa chedery, a w 1908 r. wybudowano synagogę.

W 1910 r. aż 62% członków gminy wyznaniowej w Tuchowie mieszkało poza miastem, a w 1921 r. odsetek ten zmniejszył się do 56%[1.7]. W 1910 r. Żydzi stanowili 15% (328 osób), a w 1921 r. 13% (378 osób) wszystkich mieszkańców Tuchowa[1.8].

W 1904 r. tuchowscy Żydzi zostali oskarżeni o mord rytualny. Po kłótni między rolnikiem i jego siostrą, dziewczyna uciekła na strych domu żydowskiego rzeźnika. Chciała tam popełnić samobójstwo. W pewnej chwili Żyd dostrzegł krew kapiącą z sufitu, pobiegł na strych i znalazł ranną. Gdy sprawa nabrała rozgłosu, powstała plotka o zamiarze mordu rytualnego. Akty przemocy nastąpiły, choć bohaterka przeżyła i opowiedziała wszystko na policji. Doszło do wybijania okien w domach, sklepach i innych form wandalizmu[1.3].

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Muszyńska J., Żydzi w miastach województwa sandomierskiego i lubelskiego w XVIII w., Kielce 1998, s. 90.

[1.2] Muszyńska J., Żydzi w miastach województwa sandomierskiego i lubelskiego w XVIII w., Kielce 1998, s. 196.

[1.3] Tuchow, [w:] Encyclopaedia of Jewish Communities, Poland, t. III, red. A. Wein, A. Weiss, Jerusalem 1984, ss. 195–197 [online] http://www.jewishgen.org/Yizkor/pinkas_poland/pol3_00195.html [dostęp: 19.12.2014].

[1.4] Samsonowska K., Wyznaniowe Gminy Żydowskie i ich społeczności w województwie krakowskim (19181939), Kraków 2005, s. 108.

[1.5] Samsonowska K., Wyznaniowe Gminy Żydowskie i ich społeczności w województwie krakowskim (19181939), Kraków 2005, s. 120.

[1.6] Michalewicz J., Żydowskie okręgi metrykalne w żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji doby autonomicznej, Kraków 1995, ss. 156–157.

[1.7]  Samsonowska K., Wyznaniowe Gminy Żydowskie i ich społeczności w województwie krakowskim (19181939), Kraków 2005, s. 62.

[1.8] Samsonowska K., Wyznaniowe Gminy Żydowskie i ich społeczności w województwie krakowskim (19181939), Kraków 2005, ss. 64–65.

[1.9] Tuchow, [w:] Encyclopaedia of Jewish Communities, Poland, t. III, red. A. Wein, A. Weiss, Jerusalem 1984, ss. 195–197 [online] http://www.jewishgen.org/Yizkor/pinkas_poland/pol3_00195.html [dostęp: 19.12.2014].

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Galeria