Historia
Społeczność żydowska przed 1989 – Ukraina / Тернопільська область (obwód tarnopolski)
Jedno z najstarszych miast Rusi Czerwonej - Trembowla, położona 32 km od Tarnopola.
Miasto powstało nad rzeką Gniezna, dopływem rzeki Seret. Od 1097 r. - stolica udzielnego księstwa, o czym można znaleźć informacje w Latopisie Ipatiewskim. W 1221 r. Trembowla została spalona przez Tatarów pod wodzą Batu-chana. Od 1349 r. miasto weszło w skład Królestwa Polskiego. W 1389 r. Trembowla otrzymała prawo magdeburskie. W 1420 r. po drugiej stronie rzeki od spalonego Starego Miasta powstaje Nowe Miasto, które zostały połączone mostem.
Pierwsi Żydzi przybyli do Trembowli około w XI w. prawdopodobnie byli to Karaimowie. W 1434 r. Trembowla staje się centrum starostwa w składzie województwa ruskiego.
W 1366 r. rozpoczęła się przebudowa umieszczonego na skale drewnianego zamku trembowlańskiego. W 1534 r. remont finansował krakowski kasztelan Jan Tęczyński, na początku XVII w. starostą Trembowli był - Aleksander Bałaban. Legendą trembowlańskiego zamku jest Anna Dorota Chrzanowska, żona komendanta zamku Jana Chrzanowskiego. W 1675 r. turecko-tatarskie wojska otoczyły zamek. Załoga broniła się do ostatnich sił. I wtedy Anna Dorota sama wyszła na mury zamku, żeby z bronią w ręku walczyć z najeźdźcą. Turcy odeszli, gdyż obawiali się wojsk hetmana Jana Sobieskiego - przyszłego króla Rzeczypospolitej.
Pierwsze dane o aszkenazyjskiej wspólnocie Trembowli pochodzą z XVII w. Wtedy w mieście mieszkało 1 486 Żydów. Największa zaś była żydowska wspólnota Trembowli w XIX w., kiedy stała się centrum chasydyzmu i żydowskiego oświecenia - Haskali.
Kiedy Trembowla weszła w skład zaboru austriackiego, zamek stopniowo zaczął się zmieniać w ruinę.
W Trembowli istniała dynastia chasydzka, Turkel –nazwa pochodzi od nazwiska założyciela dynastii rabbi Izraela Menachema Altera Turkela (Rabbi Israel Menachem Alter Turkel, 1830-1892). Przekazał on tradycję Rabbi Eliezerowi-Lippe Turkelowi, 1856-1939. Jego synowie: rabbi Rabbi Shmuel Turkel i Rabbi Shraga Fayv'l Turkel i wnuk rabbi Rabbi Ya'akov Turkel kontynuują tradycję. Ci dwaj ostatni zginęli w obozie koncentracyjnym w Bełżcu i dynastia chasydzka Turkel została przerwana.
W pobliżu Trembowli, w Janie urodził się dr. Emil Bik, znany żydowski polityk galicyjski początku XX w., członek austriackiego Reichsratu, przewodniczący lwowskiej wspólnoty żydowskiej.
W 1931 r. w powiecie tremblowskim mieszkało 3 173 Żydów.
© T.Voznyak, 2008.
W sierpniu i listopadzie 1942 r. naziści wywieżli Żydów z Trembowli do obozu zagłady Żydów w Bełżcu.
- Taras Woźniak, Żydowski cały świat Galicji.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
