Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 271 765 zn. | 84236 zdjęcia | 781 wideo | 116 audio | 1921 miejscowości

Cmentarz (ul. Bieszczadzka)

Zabytki – Cmentarze
Polska / świętokrzyskie

Cmentarz żydowski w Starachowicach został założony przez gminę wyznaniową żydowską w Wierzbniku i znajduje się w kwadracie ograniczonym ulicami: Bieszczadzką, Kombatantów, Podhalańską i Łysogórską. Materiały źródłowe podają różne daty powstania cmentarza: 1891 r., 1892 r. lub 1898 r. Jest to miejsce pochówku Żydów z Wierzbnika, Starachowic i innych okolicznych miejscowości.

Podczas drugiej wojny światowej na cmentarzu naziści dokonywali egzekucji osób pochodzenia żydowskiego. Ciała ofiar grzebano w nieoznakowanych grobach. Lokalizacja tych mogił do dziś nie jest znana. Prawdopodobnie na cmentarzu pochowano także zwłoki 5 osób, zabitych w Starachowicach podczas antysemickich wystąpień latem 1945 r.

Okres wojenny cmentarz przetrwał w relatywnie dobrym stanie. Znacznie większe zniszczenia nastąpiły w kolejnych latach. Część macew została skradziona i wykorzystana do różnych celów, m. in. jako płyty chodnikowe. Zginęły niemal wszystkie marmurowe płyty - przypuszczalnie posłużyły one lokalnym zakładom kamieniarskim jako materiał na nagrobki na cmentarzach innych wyznań. Cmentarz położony był pierwotnie poza terenem zabudowanym, w ostatnich dekadach wokół niego powstały domy mieszkalne. Niektóre z nich pobudowano już na terenie cmentarnym, a podczas prac ziemnych kilkakrotnie natrafiano na kości. Część działki cmentarnej została zajęta przez drogę.

W 1981 r. Monika Krajewska i Jan Jagielski tak opisywali stan cmentarza: „Położony na przedmieściu przy szosie na Michałów otoczony z jednej strony przez stare Chałupy, z drugiej przez wille w budowie. Brzegiem biegnie droga jezdna, po powalonych płytach jeżdżą samochody. Ponadto traktowany jako śmietnik. Cmentarz duży, ok. 300 macew, bogata symbolika - motywy typowe a także lokalne: ptak szybujący z gruszką w dziobie, Świątynia Jerozolimska, oryginalne gryfy. Cmentarz zarośnięty chwastami, zaśmiecony. Nie ogrodzony, bardzo narażony na zniszczenie”[1.1].

Kres ekspansji zabudowy położyło ogrodzenie cmentarza, sfinansowane w latach dziewięćdziesiątych XX w. ze środków ziomkostwa Żydów Wierzbnika i Starachowic.

Od dłuższego czasu nekropolią opiekuje się miejscowy społecznik Maciej Frankiewicz oraz członkowie ziomkostwa. Regularnie karczowane są zarośla, usuwane śmieci, zmywane antysemickie napisy. Kilkadziesiąt przewróconych macew podniesiono, wyprostowano także przechylone pomniki. Przeprowadzona została inwentaryzacja cmentarza, w czasie której zarejestrowano około 500 nagrobków. Spis macew jest przechowywany w Izbie Pamięci Żydów Wierzbnika i Starachowic.

Tuż za bramą na niewielkim stosie złożono fragmenty potłuczonych nagrobków, których nie dało się przypisać do właściwych grobów. Kilkanaście metrów dalej, po lewej stronie ustawione jest skrzydło bramy z oryginalnego, przedwojennego ogrodzenia. Zachowane nagrobki pogrupowane są w kwatery żeńskie i męskie. Wyraźny jest rzędowy układ pochówków, a lica macew zwrócone są na południowy zachód. W północno-wschodnim sektorze nekropolii odkryto fundamenty zburzonego ohelu, stanowiącego miejsce pochówku niezidentyfikowanego rabina lub cadyka. W obrębie fundamentów znaleziony został żelazny świecznik, który dziś znajduje się w ekspozycji Izby Pamięci Żydów Wierzbnika i Starachowic.

Osoby zainteresowane odwiedzeniem cmentarza proszone są o wcześniejszy kontakt telefoniczny: 41 274 85 38.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] M. Krajewska, J. Jagielski, Uwagi o stanie cmentarzy żydowskich w Polsce, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” (1981), nr 4/120, s. 39-52

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
51.0349° N / 21.0778° E
51°02'05" N / 21°04'40" E
Lokalizacja dokładna

Galeria

Więcej